II SA/Wa 656/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Łukasz Bazyluk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi R. O. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego - oddala skargę - Komendant Wojewódzki Policji w [...] orzeczeniem z [...] stycznia 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w S. z [...] października 2005 r., którym uznał [...] R. O. winnym popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył karę dyscyplinarną nagany. Wnioskiem z 21 marca 2007 r. skierowanym do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] R. O. zwrócił się o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, zakończonego prawomocnym orzeczeniem nr [...] z [...] stycznia 2006 r. Jako przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 marca 2007 r. w sprawie o sygn. K 47/05, którym orzekł o niezgodności art. 135 f ust. 1 punkt 4 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji z art. 42 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten ograniczał jego prawo do faktycznej i profesjonalnej obrony. R. O. wskazał ponadto, że przepis art. 135 f ust. 1 punkt 4 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji, dyskryminował go jako obywatela. Postanowieniem z [...] kwietnia 2007 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] odmówił wznowienia postępowania dyscyplinarnego. W efekcie złożonego zażalenia, Komendant Główny Policji postanowieniem z [...] czerwca 2007 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W jego wyniku, postanowieniem z [...] września 2007 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...], na podstawie art. 135 r ust. 2 i 6 ustawy o Policji, wznowił postępowanie dyscyplinarne zakończone prawomocnym orzeczeniem nr [...] z [...] stycznia 2006 r. Postępowanie w sprawie zostało następnie zawieszone postanowieniem z [...] września 2007 r., z uwagi na toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie postępowaniem ze skargi R. O. na wydane wcześniej orzeczenie, odmawiające wznowienia postępowania dyscyplinarnego. 12 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok o sygnaturze akt II SA/Wa 1262/07, którym oddalił skargę R. O. Po uprawomocnieniu się powyższego orzeczenia Komendant Wojewódzki Policji w [...] podjął zawieszone postępowanie i orzeczeniem z [...] grudnia 2007 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 135 s ust. 1 punkt 3 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji, odmówił uchylenia orzeczenia z [...] stycznia 2006 r. nr [...]. W uzasadnieniu tego orzeczenia, powołując się na art. 135 r ust. 2 powołanej ustawy o Policji, organ wskazał, że postępowanie dyscyplinarne wznawia się na wniosek ukaranego lub obwinionego, albo w przypadku jego śmierci na wniosek członka rodziny uprawnionego do renty rodzinnej, jeżeli w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stracił moc lub uległ zmianie przepis prawny, będący podstawą wydania orzeczenia dyscyplinarnego. Organ wskazał również, że w Dzienniku Ustaw nr 57 z 2 kwietnia 2007 r. pod pozycją 390 opublikowano wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 marca 2007 r., sygnatura akt K 47/05, w którym orzeczono o niezgodności art. 135 f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Artykuł 135 f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji stanowił, że w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy spośród policjantów. Organ podał, że skarżący w toku postępowania dyscyplinarnego ustanowił obrońcę spośród policjantów, a we wniosku o wznowienie postępowania nie wykazał, aby obrońca ten był niewystarczający oraz w jaki sposób ustanowienie profesjonalnego obrońcy poprawiłoby jego sytuację w postępowaniu. Ponadto podał, że brak ustanowienia profesjonalnego obrońcy w postępowaniu nie wykluczał możliwości korzystania z jego porad poza postępowaniem dyscyplinarnym. Niepowołanie profesjonalnego obrońcy nie miało więc, w ocenie organu, wpływu na treść orzeczenia dyscyplinarnego. Orzeczenie to było prawidłowe, co potwierdził wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z 23 sierpnia 2006 r. sygnatura akt [...], oddalający skargę R. O. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z [...] stycznia 2006 r., utrzymujące w mocy orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Miejskiego Policji w S. nr [...] z [...] października 2005 r. Organ wyjaśnił ponadto, że art. 135 f ust. 1 punkt 4 powołanej ustawy o Policji, który zakwestionował Trybunał Konstytucyjny, nie był podstawą wydania orzeczenia dyscyplinarnego, lecz regulował jedynie funkcjonowanie w postępowaniu dyscyplinarnym obrońcy. W odwołaniu od orzeczenia z [...] grudnia 2007 r. R. O. zarzucił organowi naruszenie prawa polegające na tym, że po wznowieniu postępowania dyscyplinarnego zawieszono je, pomimo niewykonania wszystkich czynności przeprowadzonych bez udziału profesjonalnego obrońcy, w warunkach zapewniających jego osobie faktyczną obronę. Ponadto wskazał, iż wydanie zaskarżonej decyzji przed uprawomocnieniem się postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania jest naruszeniem przysługującego mu prawa odwołania. Orzeczeniem z [...] lutego 2008 r. nr [...] Komendant Główny Policji utrzymał w mocy orzeczenie nr [...] z [...] grudnia 2007 r. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący uczestniczył w postępowaniu dyscyplinarnym, był zapoznawany z materiałem dowodowym, jak też korzystał z przysługujących mu środków odwoławczych. Ponadto w postępowaniu tym skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do ustanowienia obrońcy spośród policjantów. R. O. nie wykazał, w jaki sposób profesjonalny obrońca mógłby wpłynąć na bieg i w konsekwencji na efekt postępowania dyscyplinarnego. Organ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, iż Komendant Wojewódzki Policji w [...] w ramach wznowionego postępowania dyscyplinarnego zobowiązany był do przeprowadzenia w warunkach zapewniających policjantowi faktyczną obronę profesjonalnego obrońcy, wszystkich przeprowadzonych bez jego udziału czynności. Komendant Główny Policji podał, iż w przedmiotowym postępowaniu dyscyplinarnym, niezależnie od możliwości wyboru obrońcy, dokonano jednoznacznych ustaleń faktycznych i prawnych pozwalających na merytoryczne zakończenie sprawy, a zatem brak jest przesłanek uprawniających do przyjęcia odmiennego wniosku. Ponadto organ podniósł, iż zgodnie z art. 135 s ust. 1 ustawy o Policji, po wznowieniu postępowania dyscyplinarnego przeprowadza się czynności dowodowe ograniczone do przyczyn wznowienia, a po ich zakończeniu stosownie do ustaleń wydaje się odpowiednie orzeczenie. Odnosząc się do kolejnych zarzutów odwołania Komendant Główny Policji wskazał, iż przepisy ustawy o Policji nie przewidują środków zaskarżenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania. Pouczenie o możliwości wniesienia odwołania od postanowienia z dnia [...] grudnia 2007 r. o podjęciu zawieszonego postępowania dyscyplinarnego zostało zawarte w jego treści omyłkowo. Okoliczność ta zaś nie miała wpływu na sposób załatwienia sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. O. zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnie art. 132 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy o Policji, polegającą na przyjęciu, że wydawane policjantom polecenia służbowe wiążą ich także po służbie. Zarzucił organowi ponadto naruszenie prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie, względnie błędną interpretację treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 19 marca 2007 r. Zarzucił też wykorzystywanie procedury dyscyplinarnej do innych celów niż została ustanowiona oraz poprzez niezastosowanie się do przepisów art. 135 s, 135 f oraz 135 j ustawy o Policji. Wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia organu pierwszej instancji, a także o uchylenie orzeczenia dyscyplinarnego pierwszej i drugiej instancji, które było przedmiotem wznowienia postępowania. Uzasadniając skargę R. O. odniósł się bezpośrednio do samej sprawy, która była przedmiotem postępowania dyscyplinarnego i wskazał, że zachowanie policjanta po służbie nie podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej. Wskazał ponadto, że zarówno organy Policji jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błądzą i nie respektują treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko w sprawie. Organ zauważył, że przepisy ustawy o Policji, na podstawie których wydano orzeczenie dyscyplinarne, nie zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Badając legalność zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań wskazać należy, że skarżący wnosząc o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, zakończonego orzeczeniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z [...] stycznia 2006 r. jako podstawę do jego wznowienia powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 marca 2007 r. o sygnaturze akt K 47/05, mocą którego art. 135 f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji został uznany za niezgodny z art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z tak sformułowanym wnioskiem organ wszczął postępowanie na podstawie art. 135 r ust. 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem postępowanie dyscyplinarne wznawia się na wniosek ukaranego lub obwinionego, albo w przypadku jego śmierci na wniosek członka rodziny uprawnionego do renty rodzinnej), jeżeli w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stracił moc lub uległ zmianie przepis prawny będący podstawą wydania orzeczenia dyscyplinarnego. Wniosek o wznowienie składa się w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 135 r ust. 3). Po wznowieniu postępowania organ przeprowadzi czynności dowodowe ograniczone do przyczyn wznowienia (art. 135 s ustawy o Policji). Przypomnieć należy, że podstawą wydanego w sprawie orzeczenia dyscyplinarnego, którym to orzeczeniem ukarano R. O. karą nagany był art. 133 ust. 1 i art. 135 j ust. 1 pkt 3 oraz art. 134 pkt 1 ustawy o Policji. Przepis zaś, który uznany został przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP tj. art. 135 f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, nie stanowił podstawy orzeczenia dyscyplinarnego, a był jedynie jednym z wielu przepisów o charakterze procesowym. Nie zaszła więc sytuacja opisana w art. 135 r ust. 2 powołanej ustawy o Policji, to jest w wyniku tego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie stracił mocy żaden przepis stanowiący podstawę wydania orzeczenia dyscyplinarnego o wymierzeniu skarżącemu kary nagany. Prawidłowo zatem organ odmówił uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, orzeczenia dyscyplinarnego w oparciu o wskazany wyżej przepis. Ponadto wskazać należy, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu art. 135 f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji nie oznacza, że wszelkie zapadłe wcześniej orzeczenia dyscyplinarne, które zapadły przed wejściem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przed wydaniem, których obwinieni funkcjonariusze nie korzystali z prawa do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ze względu na treść art. 135 f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, były wydawane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu. Byłoby to uzasadnione tylko w przypadku, jeżeli obwiniony wykazałby, że ze względu na ograniczenie wynikające z niekonstytucyjności przepisu nie brał w ogóle udziału w postępowaniu. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną w sprawie o sygnaturze akt I OSK 1160/07 z 2 lipca 2007 r. W rozpoznawanej zaś sprawie skarżący nie wskazał w jaki sposób niekonstytucyjne wyłączenie możliwości ustanowienia w sprawie adwokata lub radcy prawnego mogło wpłynąć na ograniczenie możliwości jego działania w postępowaniu dyscyplinarnym. Wskazać ponadto należy, że skarżący w postępowaniu dyscyplinarnym ustanowił obrońcę i nie odwołał go do końca postępowania, a ponadto udział obrońcy w postępowaniu nie wykluczał osobistego udziału w nim obwinionego. Jako obwiniony został on bowiem pouczony o przysługujących mu uprawnieniach i analiza akt sprawy nie potwierdziła, aby organ ograniczał skarżącego w korzystaniu z tych uprawnień. Nie wskazywał tego również sam skarżący w swoim wniosku o wznowienie postępowania. A zatem stwierdzić należy, że skarżący miał zagwarantowane wszystkie uprawnienia procesowe, a brak możliwości ustanowienia pełnomocnika profesjonalisty nie miało wpływu na treść orzeczenia. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że skarżący nie wykazał w jaki sposób profesjonalna obrona mogłaby wpłynąć na bieg i w konsekwencji na efekt postępowania. Twierdził jedynie, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego obowiązkiem przełożonego dyscyplinarnego było powtórzenie wszystkich czynności dowodowych w postępowaniu, po dopuszczeniu do udziału obrońcy. Na takie zaś działanie nie zezwala art. 135 s ust. 1 powołanej ustawy o Policji, zgodnie z którym po wznowieniu postępowania przeprowadza się postępowanie ograniczone do przyczyn wznowienia. Realizując postulat z art. 135 s ust. 1 powołanej ustawy o Policji organ ustalił, że wskazany przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego istotnie zapadł, jednakże uznany za niekonstytucyjny przepis ustawy nie stanowił podstawy prawnej wydanego orzeczenia dyscyplinarnego i nie miał on bezpośredniego wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Nie było zatem obowiązku, a nawet potrzeby powtarzania wszystkich czynności dowodowych przeprowadzonych w postępowaniu dyscyplinarnym. Nie jest też zasadny zarzut skarżącego co do kwestionowania przez organ wyroku Trybunału Konstytucyjnego, gdyż na żadnym etapie wznowionego postępowania organ nie kwestionował tego wyroku, a argumenty strony skarżącej sprowadzają się w przeważającym zakresie do powtórzenia argumentacji zawartej w tym wyroku. Odnosząc się zaś do pozostałych zarzutów skarżącego, w tym do naruszenia przez organ prawa materialnego, polegającego na błędnej wykładni art. 132 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy o Policji, to wskazać należy, że zarzuty te nie mogły być przedmiotem badania Sądu bowiem sprawa toczyła się w trybie wznowienia postępowania dyscyplinarnego, a ponadto prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z 23 sierpnia 2006 r. o sygnaturze akt [...] oddalano skargę na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], w którym badano prawidłowość decyzji o ukaraniu skarżącego karą nagany. A zatem skoro kontrola legalności zaskarżonego orzeczenia nie wykazała, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów stanowiących jego podstawę prawną dlatego, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.