II SA/Wa 660/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi F. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 660/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną przez F. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. Wnioskiem z dnia 27 października 2013 r., uzupełnionym pismem z dnia 02 grudnia 2013 r., skarżący zwrócił się do WSA w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że ubiega się o przyznanie prawa pomocy z uwagi na zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku WSA w Warszawie. Podał, że w tym zakresie wystąpił do kilku kancelarii adwokackich o odpłatne udzielenie prawa pomocy, lecz adwokaci odmówili przyjęcia sprawy z różnych przyczyn. Skarżący wskazał, że jest osobą samotną. Oświadczył, że posiada spółdzielcze własnościowe prawo do dwóch lokali mieszkalnych położonych w W., które nie są przedmiotem najmu, nie przynoszą dochodu, oraz że w jednym z tych lokali obecnie zamieszkuje. Dodał, że jako akcjonariusz F. S.A. w W. posiada [...] akcji imiennych o wartości nominalnej [...] zł każda. Oświadczył, że na dochody skarżącego składa się renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości [...] zł netto ([...] zł brutto). Jako podstawę faktyczną ubiegania się o prawo pomocy wymienił również spłatę zadłużenia wobec dwóch spółdzielni mieszkaniowych. Pismem z dnia 08 listopada 2013 r. skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych poświadczających jego dochody, stan majątkowy oraz możliwości płatnicze, tj.: - wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; - dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym (np. rachunki za energię elektryczną, gaz, telefon, opłaty eksploatacyjne za zajmowany lokal mieszkalny, koszty zakupu leków) za okres ostatnich trzech miesięcy; - aktualnych (na dzień złożenia wniosku) dokumentów potwierdzających wysokość i terminy spłaty zobowiązań pieniężnych, których skarżący jest stroną; - zaświadczenia o wysokości renty stanowiącej źródło utrzymania skarżącego za pracę za okres ostatnich trzech miesięcy, względnie aktualnych decyzji o przyznaniu renty lub jej waloryzacji. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący złożył do akt pismo z dnia 02 grudnia 2013 r., do którego załączył dokumenty obrazujące jego zobowiązania finansowe, w tym: decyzję o waloryzacji renty (od [...] marca 29013 r. wysokość świadczenia wynosi miesięcznie [...] zł); zestawienie opłat eksploatacyjnych za posiadane 2 lokale (na kwotę [...] zł oraz na kwotę [...] zł); dowody wpłat kwot pieniężnych (przedział od [...] zł do ok. [...] zł), które obejmowały spłatę powstałego po stronie skarżącego długu, przede wszystkim wobec spółdzielni mieszkaniowych; wyrok Sądu Rejonowego [...] w W. z [...] czerwca 2011 r. sygn. akt [...] o zapłatę kwoty [...] zł od skarżącego na rzecz spółdzielni mieszkaniowej; dokumenty, z których wynika, że skarżący spłacił istniejące zadłużenie na rachunek spółdzielni lub na rachunek komornika. Skarżący nie wykonał wezwania w pozostałej części. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 660/13 odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, z uwagi na to, iż wnioskodawca nie wykazał istnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: ppsa. Odpis przedmiotowego postanowienia skarżący otrzymał w dniu 27 grudnia 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki w aktach sądowych sprawy). Pismem z dnia 02 stycznia 2014 r. (03 stycznia 2014 r. – data wpływu pisma na Biuro Podawcze WSA w Warszawie) skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od przedmiotowego postanowienia referendarza sądowego, podważając argumentację zawartą w jego uzasadnieniu. W treści pisma stanowiącego sprzeciw skarżący podał, że jest na rencie okresowej ZUS, że posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, że jest właścicielem 2 lokali mieszkalnych położonych w W. Wyjaśnił, że jedynym jego źródłem utrzymania jest renta ZUS z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Oświadczył, że poza przekazem pocztowym - potwierdzającym wypłatę renty - nie dysponuje innymi dokumentami na potwierdzenie osiąganego dochodu w skali miesiąca. Podniósł, że kwota z otrzymywanego świadczenia rentowego ZUS ([...] zł miesięcznie) nie jest lokowana na rachunkach bankowych lecz są to środki gromadzone na potrzeby życia codziennego oraz jako niezbędna rezerwa, w tym na konieczność prowadzenia postępowań sądowych. Wyjaśnił, że nie posiada rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych. Dodał, że do pisma z dnia 02 grudnia 2013 r. załączył najistotniejsze w sprawie dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w całości rozpoznawany przez Sąd w świetle przesłanek z art. 246 powołanej ustawy, a Sąd – orzekając w tym zakresie – nie jest w żaden sposób związany wcześniej wydanym w tym przedmiocie postanowieniem. Zgodnie z art. 243 § 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1). Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 3). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzenie zawarte w powołanym przepisie: "gdy osoba ta wykaże", oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym samym rozstrzygnięcie Sądu w tym przedmiocie będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego. W ocenie Sądu, po przeanalizowaniu argumentów wnioskodawcy oraz załączonych przez niego dokumentów, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie wykazał on, iż spełnia przesłankę warunkującą przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analiza dokumentów przedstawionych przez wnioskodawcę pozwala stwierdzić, że jego miesięczny dochód stanowi renta w wysokości [...] zł miesięcznie. Z oświadczenia skarżącego wynika, że kwota ta przeznaczana jest na potrzeby życia codziennego oraz jako niezbędna rezerwa, w tym na konieczność prowadzenia postępowań sądowych. Ze złożonych dokumentów wynika, że skarżący był zadłużony wobec spółdzielni mieszkaniowej na kwotę co najmniej [...] zł. Kwotę taką, poza kosztami procesu, zasądził od skarżącego na rzecz spółdzielni mieszkaniowej Sąd Rejonowy [...] w W. (wyrok z [...] czerwca 2011 r. sygn. akt [...]). Z pozostałych dokumentów, złożonych przez skarżącego, wynika, że skarżący spłacił istniejące zadłużenie bezpośrednio na rachunek spółdzielni lub na rachunek komornika w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Należy jednak zwrócić uwagę, że jednorazowe kwoty tych wpłat często przekraczały wysokość pobieranego świadczenia rentowego (wpłaty kwot pieniężnych w przedziale od [...] zł do ok. [...] zł), przy czym wpłaty te były dokonywane także w okresie następującym po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Powyższe pozwala uznać, że skarżący dokonując spłaty zadłużenia dysponował środkami pieniężnymi w wysokości wyższej niż osiągany dochód. Natomiast skarżący, mimo wezwania, do dnia dzisiejszego nie przedstawił dokumentów, z których wynikałoby, że posiadał lub posiada oszczędności. W formularzu wniosku zaprzeczył, że posiada jakiekolwiek zgromadzone środki pieniężne. Wymienił jedynie nieznaczną ilość akcji imiennych o niewielkiej wartości. Dodatkowo podkreślić należy, że w uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że starał się o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, a pomocy tej nie uzyskał z innych przyczyn niż przyczyny majątkowe. Powyższe pozwala uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż koszty ponoszone przez skarżącego w związku z ponoszeniem opłat licznych spraw sądowych pozostają bez znaczenia dla oceny sytuacji materialnej strony, albowiem nie mają one charakteru koniecznych kosztów utrzymania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.