II SA/Wa 660/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: -odrzucić skargę- J. M.– skarżący w niniejszej sprawie, w piśmie z 6 lutego 2017 r. sformułował wniosek o wszczęcie postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności między innymi decyzji Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. (RWKL) z [...] lutego 2015 r., nr [...], w sprawie kontrolnego badania inwalidy (skarżącego). Skarżący uznał, że wspomniana decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. (CWKL) postanowieniem z [...] listopada 2017 r. odmówiła wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] z [...] lutego 2015 r. CWKL stwierdziła, że tylko niektóre orzeczenia wojskowych komisji lekarskich posiadają przymiot decyzji administracyjnych. CWKL wyjaśniła, że pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Takie orzeczenia posiadają przymiot decyzji administracyjnych i od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy – zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Orzeczenia te nie posiadają przymiotu decyzji administracyjnych a jedynie są stanowiskiem medycznym organu orzeczniczego. CWKL przywołała w tym miejscu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04. CWKL stwierdziła, że orzeczenie nr [...] z [...] lutego 2015 r. nie jest decyzją administracyjną (poza p. 10 – ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej), gdyż zostało wydane w trybie kontrolnego badania inwalidy, dotyczy sprawy orzeczniczej w postępowaniu emerytalno-rentowym, zatem do jego oceny nie można stosować zasad postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego (Kpa.) dla decyzji administracyjnych. Podkreśliła, że niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania administracyjnoprawnego w sprawie cywilnoprawnej. W ocenie CWKL, wspomniane orzeczenie wydane dla potrzeb wojskowego organu emerytalnego ma charakter jednolity i niepodzielny i nie można prowadzić postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności części rozstrzygnięcia orzeczniczego, ponieważ takie postępowanie mogłoby być prowadzone jedynie w stosunku do całości orzeczenia, a nie wybranego fragmentu. Skarżący wniósł zażalenie na wspomniane wyżej postanowienie CWKL. Minister Obrony Narodowej (MON) postanowieniem z [...] lutego 2018 r., nr 24 [...], utrzymał w mocy postanowienie CWKL z [...] listopada 2017 r. W uzasadnieniu wskazał w szczególności, że jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa, od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. MON podał, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, organów rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego (w przypadku wojska – Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego). Dzieje się tak dlatego, że decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają natomiast wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. J. M. wniósł na powyższe postanowienie MON skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wydanemu postanowieniu zarzucił niezasadne odmówienie postępowania, bezpodstawną odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, naruszenie art. 5 ust. 1, ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 5, § 16, § 21 ust. 1 i ust. 2, § 24 ust. 1, § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Zarzucił również brak funkcji kontrolnej, nadzorujące oraz korygującej podległe organa administracji państwowej. W odpowiedzi na skargę MON wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że od wydanego w niniejszej sprawie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej skarga nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniesioną w niniejszej sprawie skargę uznać należy za niedopuszczalną. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie odrębne grupy. Pierwsza z nich jest związana z ustalaniem przez komisję zdolności do służby. Oceniany jest stan zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby w celu przyjęcia do niej, dalszego jej pełnienia czy zwolnienia ze służby. Orzeczenia w tych sprawach są wiążące dla organu w sprawie powołania danej osoby do służby, przeniesienia na inne stanowisko służbowe, czy zwolnienia ze służby. Orzeczenia te stanowią zatem podstawę do wydania przez właściwe organy decyzji administracyjnej, na mocy której osoba jest przyjmowana do służby, przeniesiona na inne stanowisko służbowe, czy też z niej zwalniana. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że komisje lekarskie, działające w sprawach funkcjonariuszy, czy też kandydatów do służb mundurowych, są organami administracji publicznej i swe rozstrzygnięcia podejmują w formie decyzji administracyjnych, nazwanych orzeczeniami. Orzeczenia te podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Drugą natomiast grupę orzeczeń wydawanych przez omawiane komisje stanowią orzeczenia, które ustalają schorzenia funkcjonariusza oraz ich związek ze służbą do celów m.in. odszkodowawczych lub rentowych, albo zaopatrzenia emerytalnego. Orzeczenia z tej grupy zasadniczo poddawane są kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach rentowych, emerytalnych, czy odszkodowawczych. Orzeczenia te mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości sądu administracyjnego. Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (vide: uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/00 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie MON utrzymujące w mocy postanowienie CWKL dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia RWKL z [...] lutego 2015 r., nr [...], zostało wydane na skutek wniosku o wszczęcie tego postępowania w drugiej z wymienionych wyżej kategorii spraw. Wskazane orzeczenie zapadło w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2006 r. Nr 12, poz. 75 ze zm.) oraz § 16 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80 ze zm.) oraz § 5 ust. 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. z 2012 r. poz. 1013). Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych skierowania na badanie lekarskie z dnia [...] listopada 2014 r., orzeczenie w tym postępowaniu wydane było w związku z terminem badania kontrolnego mającego mieć miejsce wobec skarżącego (inwalidy) w lutym 2015 r. Stanowi ono zatem etap postępowania emerytalno-rentowego i z tego względu do jego oceny nie można stosować zasad postępowania określonych w Kpa. dla decyzji administracyjnych, a skoro tak, to zasadnie CWKL a za nią MON odmówili wszczęcia postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności wspomnianego orzeczenia. Orzeczenie RWKL jest elementem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należy zwrócić uwagę na treść art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego (Kpc.) stanowiącego, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 cyt. ustawy powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Stosownie zaś do treści art. 476 § 2 pkt 5 Kpc. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących świadczeń odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji, Straży Granicznej, Służbie Celno-Skarbowej, Państwowej Straży Pożarnej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego oraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym. Organami rentowymi są także wojskowe organy emerytalne oraz organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości, a także inne organy wojskowe i organy resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości - właściwe do wydawania decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 476 § 4 pkt 3 Kpc.). Należy wskazać, że orzeczenie, którego stwierdzenia nieważności domagał się skarżący, wydane zostało dla potrzeb wojskowego organu emerytalnego w trybie kontrolnego badania inwalidy i ma ono charakter jednolity i niepodzielny, dlatego nie można prowadzić postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności części zawartego w nim rozstrzygnięcia, gdyż takie postępowanie mogłoby być prowadzone jedynie w stosunku do całości orzeczenia, a nie jego wybranego fragmentu. Przywołać należy w tym miejscu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 1/06, Lex 453407. W konsekwencji należy stwierdzić, że przedmiot skargi nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego, co czyni skargę niedopuszczalną. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.