II SA/Wa 661/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Janusz Walawski, Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. - oddala skargę 2. - przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. O. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści), oraz kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa 80/100) stanowiącą 22 % VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), którą odmówił Z. D. przyznania świadczenia w szczególnym trybie. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z powołanym art. 82 ust. 1 Prezes Rady Ministrów może w szczególnie uzasadnionych przypadkach przyznać świadczenia w szczególnym trybie, innymi słowy świadczenie to może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile występują też inne okoliczności wskazujące na jej "szczególny charakter". Prezes Rady Ministrów, odmawiając Z. D. przyznania tego świadczenia, stwierdził, że fakt pozostawania przez 32 lata w konkubinacie z Z. K., który zmarł [...], nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyznanie jej świadczenia specjalnego, o którym mowa w art. 82 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Również jej obecnie trudna sytuacja materialna nie przemawia za przyznaniem tego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. D. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r., zarzucając, iż przy rozpatrywaniu jej wniosku o przyznanie tego świadczenia nie wziął pod uwagę, że ciężko pracowała całe życie i udzielała się w różnych organizacjach społecznych na terenie T. Obecnie cierpi na zwyrodnienie kręgosłupa. Zajmuje mieszkanie o powierzchni 35m2, żyje w nędzy. W konkubinacie z Z. K. pozostawała przez okres 32 lat, aż do jego śmierci w [...]. Kiedy teraz znalazła się w ciężkiej sytuacji materialnej, jej zdaniem, zasługuje na przyznanie renty socjalnej, z uwagi na jej chorobę, brak renty rodzinnej po konkubencie oraz całe jej uczciwe życie. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę Z. D. pod tym kątem, Sąd nie stwierdził, aby Prezes Rady Ministrów podejmujący zaskarżoną decyzję w zakresie odmowy przyznania skarżącej świadczenia w szczególnym trybie, dopuścił się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę matrialnoprawną odmowy przyznania świadczenia specjalnego dla skarżącej stanowił przepis art. 82 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przewidujący możliwość przyznania przez Prezesa Rady Ministrów emerytury i renty w szczególnie uzasadnionych wypadkach na warunkach i w wysokości innej niż określone w tej ustawie. Z użytego w tym przepisie sformułowania "...może przyznać..." wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje, mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Prezesa Rady Ministrów należało zatem podjęcie decyzji o przyznanie skarżącej tego świadczenia lub odmowy jego przyznania. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy, po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W ocenie Sądu zaskarżonym decyzjom Prezesa Rady Ministrów nie można przypisać przeoczenia granic uznania administracyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że została ona podjęta z uwagi na fakt, aby w jej sprawie występowały szczególne okoliczności wskazujące na jej szczególny charakter. Przede wszystkim nie wykazała, aby położyła wybitne zasługi dla rozwoju kraju, w działalności politycznej, społecznej, gospodarczej, kulturalnej i innej. Wyłącznie trudna sytuacja materialna w jakiej obecnie znajduje się skarżąca, nie stanowi podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, na podstawie powołanego art. 82 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Sąd uznał ponadto, że Prezes Rady Ministrów przy podejmowaniu zaskarżonych decyzji przestrzegał reguł procedury administracyjnej, a mianowicie przestrzegał zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmował wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Należycie i wyczerpująco informował stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Wreszcie w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Prezes Rady Ministrów ustalił, że Z. D. ur. [...] mieszka w 3-izbowym mieszkaniu w bloku. Jej źródłem utrzymania jest renta inwalidzka wypłacana przez KRUS, w wysokości netto 527 zł miesięcznie. Jest inwalidką III grupy. Na czynsz, gaz, prąd wydaje ok. 300 zł miesięcznie. Korzysta z pomocy społecznej – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T. wypłaca jej dodatek mieszkaniowy w kwocie 120,67 zł miesięcznie. Z uwagi na dochody nie kwalifikuje się do otrzymania zasiłku stałego z pomocy społecznej. W czerwcu 2007 r. otrzymała także zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 90 zł. Ustalił również, że Z. D. przez okres 32 lat pozostawała w konkubinacie z Z. K. – byłym bokserem, który zmarł [...]. Z konkubentem prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, wspólnie też wychowali syna – M. K., urodzonego [...]. Odmówiono jej renty rodzinnej po zmarłym konkubencie – prawomocnym wyrokiem z dnia 16 marca 2006 r. Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim Wydział V, sygn. akt VII–236/06. Skoro więc zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Sąd na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.