II SA/Wa 664/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki, Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant spec. Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na przeniesienie osiągnięć z jednego kierunku na drugi uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. K.N. podaniami z dnia [...] lutego 2016 r. zwrócił się do Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] o: 1) zaliczenie przedmiotów: [...] oraz [...], jako przedmiotów ogólnouczelnianych, które zrealizował podczas studiów na kierunku [...]; 2) zaliczenie przedmiotów: [...] oraz [...], jako wykładów monograficznych, które zrealizował podczas studiów na kierunku [...]; 3) zaliczenie przedmiotu [...], który zrealizował na kierunku [...], a nie zawierał się on w przedmiotach punktowanych. Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...], trzema decyzjami z dnia [...] lutego 2016 r. odpowiednio do wniosków, nie wyraził zgody na powyższe. W odwołaniu z dnia [...] lutego 2016 r. do Prorektora [...] Uniwersytetu [...] w [...], skarżący K.N. uznał powyższe decyzje za bezprawne. Prorektor [...] Uniwersytetu [...] w [...] decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], mając za podstawę § 5 ust. 2 Regulaminu Studiów w [...], stanowiącego załącznik do Uchwały Senatu [...] nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. w zw. z art. 165 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. poz. 572, ze zm.) w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 września 2011 r. w sprawie warunków i trybu przenoszenia osiągnięć studenta (Dz. U. Nr 201 poz. 1187), utrzymał w mocy zaskarżone decyzje Dziekana Wydziału [...], dotyczące niewyrażenia zgody na przeniesienie osiągnięć z kierunków [...] i [...] na poczet osiągnięć na kierunku [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że zaskarżone decyzje nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K.N. do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 630/16 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymane nią w mocy trzy decyzje Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] lutego 2016 r. W pierwszej kolejności Sąd wskazał, iż decyzja organów szkoły wyższej w przedmiocie przeniesienie osiągnięć z jednego kierunku studiów na drugi, nie należy do rozstrzygnięć wewnętrznych zakładu administracyjnego, ponieważ sprawa posiada charakter aktu zewnętrznego określającego prawa i obowiązki studenta. Nadto w uzasadnieniu wskazano, że wydane w sprawie decyzje nie odpowiadają treści art. 107 § 3 K.p.a., a co za tym idzie w rozpoznawanej sprawie na trzech wnioskach skarżącego K.N. z dnia [...] lutego 2016 r. o zaliczenie przedmiotów z innego kierunku studiów, widnieje jedynie sporządzona ręcznie adnotacja Prodziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] o treści "Nie wyrażam zgody. [...].02.2016", opatrzona pieczęcią i podpisem. Sąd stwierdził, że w żaden sposób, przy braku uzasadnienia, nie wyjaśniono skarżącemu przyczyn odmowy jego żądaniu, dlatego organ pierwszej instancji naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli, zawartą w art. 8 K.p.a., w myśl której organy administracji publicznej prowadzą postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i owo naruszenie miało – w ocenie Sądu – wpływ na wynik sprawy. Wyjaśnił, że w myśl art. 11 K.p.a. (zasada przekonywania), organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którym kierowano się przy załatwianiu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez stronę decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu, natomiast opisane działanie organu pierwszej instancji naruszyło ową zasadę w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że podobnie rzecz się ma z decyzją organu drugiej instancji, utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podkreślił, że zgodnie z treścią art. 15 K.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że daną sprawę należy rozpoznać i rozstrzygnąć dwukrotnie. Jednakże Rektor Uniwersytetu [...] w [...] w decyzji z dnia [...] marca 2016 r., w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego z dnia [...] lutego 2016 r. Nadto, nie wyjaśnił skarżącemu motywów nieuwzględnienia jego wniosków, ograniczając się jedynie do przytoczenia przepisów cytowanego już wyżej przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie warunków i trybu przenoszenia osiągnięć studenta. Wreszcie stwierdził, że w opinii Dziekana Wydziału [...] nie ma możliwości, by uznać zaliczone przedmioty podczas studiów na kierunku [...] i [...], na poczet osiągnięć, które należy uzyskać na kierunku [...], gdyż studia I stopnia zakładają efekty kształcenia różne od studiów II stopnia, podczas gdy wskazane wyżej decyzje Dziekana, nie zawierają takiej opinii. Stąd też organ drugiej instancji również naruszył – zdaniem Sądu – przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Po uprawomocnieniu wyroku, akta sprawy zostały skierowane do Rektora [...]. Następnie w dniu [...] lutego 2017 r. skarżący ponowił wniosek o zaliczenie przedmiotu "[...]", z kierunku [...] (studia I stopnia) na kierunek [...] (studia II stopnia). Z treści pisma wynikało, że w przypadku przedmiotów: "[...]" oraz "[...]" dokonano zaliczenia przedmiotów zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia [...] lutego 2016 r. Dziekan Wydziału [...] decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nie wyraził niewyrażenia zgody na przeniesienie osiągnięć z kierunku [...] na poczet osiągnięć na kierunku [...] (II stopnia). Prorektor [...] na podstawie § 5 ust. 2 Regulaminu Studiów w [...], stanowiącego załącznik do Uchwały Senatu [...] nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., w związku z art. 165 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie chodzi o przepisanie ocen ze studiów I stopnia na poczet studiów II stopnia. Dziekan [...] w decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. zauważył, że umożliwione przez ustawodawcę przeniesienie efektów kształcenia interpretuje się w odniesieniu do jedności stopnia kształcenia. Skarżący natomiast zwrócił się z prośbą o uznanie przedmiotu ze studiów I stopnia na poczet studiów II stopnia. Stwierdził, że decyzja o przeniesieniu osiągnięć jest decyzją stricte uznaniową. Podniósł, że Dziekan danego Wydziału podejmuje decyzję o uznaniu osiągnięć studenta w oparciu o dogłębną analizę, własne doświadczenie oraz obiektywne przesłanki, które umożliwiają mu uznanie danych osiągnięć. W tym konkretnym przypadku Dziekan uznał, że nie ma podstaw do tego, by uznać przedmiot "[...]" z kierunku [...] na poczet kierunku [...]. Dziekan [...] w decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. wskazał, że student powinien nieustannie się kształcić i pogłębiać swoją wiedzę, dlatego przedmiot "[...]", który był obowiązkowym wykładem monograficznym skarżącego, nie może być zaliczony powtórnie. W dniu [...] marca 2017 r. skargę na powyższą decyzję złożył K.N., wnosząc o jej uchylenie jako bezprawnej oraz wskazując, że zaskarżona decyzja jest niewłaściwie uzasadniana. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie wskazując, że w myśl art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, bowiem decyzja o przeniesieniu zajęć jest aktem wewnątrzzakładowym, a według stanowiska judykatury, zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają jedynie akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego, a więc zmieniające jego status prawny, ponieważ są one podejmowane w drodze decyzji administracyjnej. Do uznania danego rozstrzygnięcia za akt zakładowy zewnętrzny wymagane jest, aby rozstrzygnięcie to miało znaczenie dla praw i obowiązków studenta i wywierało bezpośredni skutek na zewnątrz, powodując nawiązanie, odmowę nawiązania, przekształcanie bądź rozwiązanie stosunku zakładowego. Natomiast za kryteria umożliwiające zaliczenie decyzji do aktu zakładowego wewnętrznego wskazano związanie z tokiem studiów i procesem dydaktycznym, dotyczące jednostronnego działania organów uczelni, skierowanego na wywołanie konkretnych i indywidualnie oznaczonych skutków, które nie wpływają na sam byt tego stosunku. Decyzja zakładowa dotycząca toku studiów, do której nie stosuje się odpowiednio przepisów K.p.a., ani przepisów o zaskarżaniu ich do sądu administracyjnego, nawet jeśli zgodnie z art. 70 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, służy od niej odwołanie do rektora, nie jest decyzją administracyjną. Z samego faktu, iż akt ten nazwany jest decyzją nie można wyciągać wniosku, że jest to decyzja, o jakiej mowa w art. 104 § 2 K.p.a. i art. 3 § 2 P.p.s.a. Zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego, jako że są one decyzjami administracyjnymi. W ocenie organu, brak poddania wszystkich decyzji organów uczelni dotyczących indywidualnych spraw studentów i doktorantów wynika z przyznania szkołom wyższym autonomii, a nakaz odpowiedniego stosowania K.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie kodeksu, powinny mieć także zastosowanie do decyzji rektora chyba, że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają. Niemniej jednak samo nakazanie odpowiedniego stosowania kodeksu postępowania administracyjnego nie może przesądzać o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zdaniem organu, nakaz odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ma jedynie na celu zapewnienie gwarancji proceduralnych również przy podejmowaniu decyzji o charakterze wewnątrzzakładowym. Z ostrożności procesowej, wnosząc o oddalenie skargi, organ wskazał na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego ocena prawna i wskazania, wiąże ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie złożenia skargi, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). W sprawie już zapadło prawomocne orzeczenie, tj. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w Warszawie z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 630/16, w którym wskazano, że decyzje wydane w sprawie, dotyczącej przepisania przedmiotu "[...]" z kierunku [...] na poczet kierunku [...], posiadają charakter aktu zewnętrznego podległego kognicji sądu administracyjnego. Stąd bezpodstawny jest wniosek organu o odrzucenie skargi. Nadto ww. wyroku z dnia 27 września 2016 r. przesądzono, że orzeczenia wydane w sprawie przez organy Uczelni powinny być wydane z poszanowaniem zasad uzasadnienia decyzji administracyjnej, określonych w art. 107 K.p.a. Tymczasem ponownie, po wyroku sądu administracyjnego, organy rozpatrując sprawę uchybiły temu obowiązkowi. Uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej przez Dziekana [...] nie wskazują, na podstawie jakich przepisów oba organy wydały zaskarżone decyzje. Organ w ogóle nie odnosi się do treści art. 165 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm.), statuującym zasady przenoszenia zajęć w ramach Uczelni, ani przepisów regulaminu Studiów w [...]. Brak jest zatem w ogóle uzasadnienia prawnego wydanych orzeczeń. W tej sytuacji, wobec braku uzasadnienia powyżej określonych decyzji, Sąd nie miał możliwości ocenić, czy postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją przebiegało zgodnie z obowiązującymi w tym postępowaniu zasadami, określonymi w przedmiotowej ustawie, jak również w innych przepisach mających w sprawie zastosowanie. W niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera niezbędnych elementów, o których mowa w art. 107 § 3 K.p.a., przy czym ocena ta uwzględnia specyfikę przedmiotowego postępowania, w którym władzom szkoły wyższej pozostawiono duży zakres swobody. Rozpatrując ponownie sprawę organ zobowiązany jest usunąć stwierdzone uchybienia, a rozstrzygnięcie uzasadnić w sposób pozwalający na jego skontrolowanie. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.