II SA/Wa 664/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant specjalista Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Muzycznego [...] w W. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2017/2018 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Muzycznego [...] w W. na rzecz J.R. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Odwoławcza Komisja Stypendialna U.M. F. Ch. w W. (Komisja) decyzją z [...] lutego 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Kpa.) oraz art. 207 ust. 1 i ust. 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.; dalej "Psw."), a także § 11 ust. 3 pkt 2 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom U.M. F. Ch. (Zarządzenie Rektora nr 38/2017 z dnia 2 października 2017 r.); dalej "Regulamin", po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. J. R.-R. (dalej skarżący), utrzymała w mocy wydaną w I instancji decyzję z [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2017/2018. Do wydania decyzji z [...] lutego 2018 r. doszło w następującym stanie sprawy. Skarżący w dniu [...] października 2017 r. złożył wniosek o przyznanie stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2017/2018. Komisja, powołując się na § 26, § 28 oraz § 29 Regulaminu, stwierdziła, że zaistniał brak możliwości policzenia średniej ocen według wskazań tego Regulaminu, ponieważ student osiągnął tylko jedna ocenę wpisaną w karcie egzaminacyjnej. Dodatkowo, jak podała Komisja w decyzji z [...] grudnia 2017 r., załączona przez studenta kserokopia protokołu zawierającego ocenę z zaliczenia partii wokalnej (część egzaminu dyplomowego) nie jest podstawą do policzenia średniej, stąd w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do przyznania wnioskodawcy (skarżącemu) stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2017/2018. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie stypendium Rektora. Jego zdaniem, zmiana wprowadzona Zarządzeniem Rektora nr [...] z dnia [...] października 2017 r. (dalej "Zarządzenie") w odniesieniu do zasad obliczania średniej w zakresie ustalenia innej niż w roku ubiegłym minimalnej liczby zrealizowanych przedmiotów branych pod uwagę przy wyliczeniu średniej ocen, stanowiącej, zgodnie z § 28 ust. 6, podstawę do ubiegania się o przyznanie stypendium, może być krzywdząca względem części studentów. Jak stwierdził skarżący, w siatce godzin IV roku studiów licencjackich kierunku wokalistyka, specjalność śpiew solowy i aktorstwo, nie uwzględniono żadnego przedmiotu obligatoryjnego, którego realizacja zostałaby potwierdzona poprzez uzyskanie oceny. Ponieważ wiedział, że zgodnie z Regulaminem, uzupełnionym Zarządzeniem, podstawę do wyliczenia średniej stanowi uzyskanie minimum jednej oceny w danym roku akademickim, z uwagi na chęć ubiegania się o przyznanie stypendium Rektora w roku akademickim 2017/2018, zdecydował się realizować przedmiot fakultatywny (aktorstwo), z którego ostatecznie uzyskał ocenę bardzo dobrą – 23 pkt. Niestety, jak podał skarżący, studenci uczelni nie uzyskali w ubiegłym roku akademickim żadnej informacji odnośnie do zamiaru wprowadzenia tak istotnych, bowiem rzutujących na możliwość ubiegania się o przyznanie stypendium Rektora, zmian w zakresie zasad obliczania średniej ocen. Skarżący uznał, że z uwagi na termin oraz zakres wprowadzonych zmian, nie miał możliwości zaznajomienia się z treścią ww. Zarządzenia, a tym samym podjęcia działań umożliwiających mu realizację odpowiedniej liczby przedmiotów, co w sposób rażący neguje postulat pewności prawa. Skarżący zwrócił uwagę, że w roku akademickim 2016/2017 jako student IV roku występował na najważniejszych scenach instytucji muzycznych w W.: Filharmonii Narodowej oraz W. O. Kameralnej. Ponadto zdobył Wyróżnienie na I Ogólnopolskim Konkursie Wokalnym "[...]" w J. G.. W uzasadnieniu decyzji z [...] lutego 2018 r. Komisja stwierdziła w szczególności, że stosownie do § 29 ust. 1 Regulaminu, nie ma możliwości policzenia średniej ocen, ponieważ w roku akademickim "2016/2017" student otrzymał tylko jedną ocenę z kolokwium (A/23, z przedmiotu aktorstwo). Ocena z zaliczenia partii wokalnej (A+/25, która została wpisana w protokół z dnia 1 kwietnia 2017 r.) nie jest oceną z kolokwium czy też egzaminu, lecz stanowi część egzaminu dyplomowego, stąd na podstawie § 29 ust. 2 Regulaminu nie jest podstawą do obliczenia średniej. Komisja, odnosząc się do zarzutu skarżącego naruszenia zasady pewności prawa poprzez wprowadzenie wymogu uzyskania co najmniej dwóch ocen z kolokwiów i egzaminów w poprzednim roku akademickim, stwierdziła, że art. 186 ust. 1 Psw. upoważniający Rektora do ustalania kryteriów przyznawania stypendium Rektora dla najlepszych studentów w regulaminie, nie zawiera postanowień zobowiązujących do komunikowania studentom zamiaru wprowadzenia zgodnych z prawem zmian do regulaminu z wyprzedzeniem. Komisja wskazała, że przedmiotowy przepis zawiera jedynie wymóg, aby regulamin ustalany był w porozumieniu z uczelnianym organem Samorządu Studentów, który w procedurze podejmowania Zarządzenia został spełniony. Rektor działając w granicach obowiązujących przepisów oraz zgodnie z prawidłową praktyką doprecyzował zatem, w ocenie Komisji, obowiązek uzyskania co najmniej dwóch ocen z kolokwiów i egzaminów, co w żaden sposób nie naruszyło praw skarżącego i nie może być przedmiotem zarzutu. Skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wskazaną na wstępie decyzję Komisji. Postawił zarzut naruszenia następujących przepisów postępowania, a mianowicie: 1. art. 6 Kpa. poprzez: a) zastosowanie w sprawie § 29 ust. 1 Regulaminu, stanowiącego załącznik do Zarządzenia Rektora nr [...] z dnia [.. października 2017 r. w całości, którego treść pozostaje w części w sprzeczności z art. 181 ust. 1 Psw., skutkujące zastosowaniem w całości normy wynikającej z przepisów wykonawczych sprzecznej w części z aktem o randze ustawowej; b) brak należytego zastosowania w sprawie § 26 ust. 2 Regulaminu w związku z art. 181 ust. 1 Psw., skutkujący brakiem rozpatrzenia wszystkich przesłanek podanych przez skarżącego we wniosku stypendialnym, uprawniających o uzyskania stypendium Rektora dla najlepszych studentów w decyzji organu w pierwszej instancji z [...] grudnia 2017 r. oraz rozpatrzenia przesłanki przez pryzmat osiągnięć innej osoby w decyzji organu z [...] lutego 2018 r.; c) brak zastosowania w sprawie § 10 ust. 1 Regulaminu skutkującego nienależycie powołanym składem Komisji wydającej decyzję z [...] lutego 2018 r.; d) naruszenie art. 173 ust. 1 pkt 3), art. 175 ust. 2 i art. 181 ust. 1 Psw. poprzez brak przyznania świadczenia skarżącemu mimo spełnienia wszystkich przesłanek do jego uzyskania przewidzianych przez ustawodawcę w niniejszej ustawie; 2. art. 77 § 1 w związku z art. 80 Kpa. poprzez brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego w drugiej instancji, polegający na pominięciu dowodu dotyczącego wykazanych przez skarżącego osiągnięć i dokonanie oceny osiągnięć nienależących do skarżącego przez Komisję w decyzji z [...] lutego 2018 r.; 3. art. 7 Kpa. poprzez brak wnikliwego zapoznania się z treścią wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w zakresie wymienionych przez niego osiągnięć spełniających przesłankę do otrzymania stypendium Rektora dla najlepszych studentów, skutkujące brakiem realizacji zasady prawdy obiektywnej; 4. art. 7a § 1 Kpa. w związku z podniesionymi przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wątpliwościami interpretacyjnymi w odniesieniu do normy prawnej wyrażonej w § 29 ust. 1 Regulaminu, skutkujące brakiem rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść skarżącego; 5. art. 8 § 1 Kpa. oraz art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny poprzez dokonanie oceny zachowania skarżącego w sposób skutkujący naruszeniem przyjętej powszechnie kultury administrowania w zakresie podważenia i sugerowania bezinteresowności skarżącego, a tym samym naruszenia jego godności osobistej; 6. art. 11 w związku z art. 107 § 3 Kpa. poprzez brak podania przyczyny nieuwzględnienia dowodów na okoliczność przesłanki "osiągnięć artystycznych" uprawniającej do uzyskania stypendium Rektora dla najlepszych studentów wynikającej z § 29 ust. 1 Regulaminu oraz art. 181 ust. 1 Psw.; 7. art. 12 oraz art. 35 § 1 i 3, art. 36 Kpa., skutkujące przewlekłością bez poinformowania o przyczynach zwłoki w odniesieniu do sprawy niewymagającej zebrania dowodów, informacji lub wyjaśnień w terminie przekraczającym ustawowy termin 30 dni oraz pomimo to niewnikliwym, powierzchownym zapoznaniem się z aktami sprawy ze względu na dokonanie oceny osiągnięć nienależących do skarżącego przez Komisję i ich przywołanie w decyzji z [...] lutego 2018 r. Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie decyzji Komisji z [...] lutego 2018 r. oraz decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Odnosząc się do podstaw prawnych stanowiących uprawnienie do podejmowanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć, wskazać należy, że określone przepisem art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 5752 ze zm. – Psw.), obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, stypendium rektora dla najlepszych studentów, jest jedną z ustawowych form pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. Zgodnie z art. 181 ust. 1 Psw. stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Z kolei w art. 186 ust. 1 Psw. zamieszczona została delegacja dla rektorów wyższych uczelni do ustalania, w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczenia pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta i organy danej uczelni orzekające w przedmiocie świadczeń obligowane są stosować się do postanowień zawartych w regulaminie ustanowionym przez jej rektora. Konstytucja RP w art. 70 ust. 5 zapewnia autonomię szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym. Zatem szczegółowe zasady przyznawania świadczeń są autonomiczną sprawą każdej uczelni i zgodnie z postanowieniami art. 103 Psw. uzależnione są od funduszy pomocy materialnej dla studentów i doktorantów. Zdaniem Sądu, zasady przyznawania stypendiów są autonomiczną sprawą uczelni, jednakże z uwzględnieniem brzmienia wyraźnych rozwiązań ustawowych. Przyznać należy rację Komisji, która stwierdziła, że art. 186 ust. 1 Psw. nie zawiera postanowień zobowiązujących do komunikowania studentom zamiaru wprowadzenia zgodnych z prawem zmian do regulaminu z wyprzedzeniem, a zatem sformułowany przez skarżącego zarzut polegający na braku poinformowania studentów o zmianie w zakresie zasad obliczania średniej ocen dającej podstawę do ubiegania się o przyznanie stypendium rektora, nie może odnieść zamierzonego skutku. Wspomniany przepis zawiera jedynie wymóg, aby regulamin ustalany był w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, który w procedurze podejmowania Zarządzenia został spełniony. Rektor działając w granicach obowiązujących przepisów doprecyzował obowiązek uzyskania co najmniej dwóch ocen z kolokwiów i egzaminów na potrzeby obliczania średniej ocen, uprawniającej do otrzymania stypendium, czemu dał wyraz w treści § 29 ust. 1 Regulaminu. Zgodnie z treścią § 26 ust. 2 Regulaminu, stypendium może otrzymywać student, który uzyskał za poprzedni rok studiów wysoką średnią ocen lub w poprzednim roku studiów uzyskał wybitne osiągnięcia naukowe i osiągnięcia artystyczne o znacznej randze międzynarodowej. Zarówno przepis art. 181 ust. 1 Psw., jak i § 26 ust. 2 Regulaminu, wskazują, że stypendium rektora może być przyznane po uzyskaniu przez studenta określonej średniej ocen lub posiadania przez niego osiągnięć naukowych, artystycznych bądź sportowych. Jakkolwiek Komisja odniosła się do braku po stronie skarżącego spełnienia warunku uzyskania wymaganej Regulaminem wysokiej średniej ocen za poprzedni rok studiów, to nie dokonała analizy zaistniałych po jego stronie osiągnięć artystycznych, które w myśl powyższych przepisów dawałaby możliwość przyznania skarżącemu wnioskowanego stypendium. Z akt sprawy wynika, że skarżący ma na swoim koncie występy w roku akademickim 2016/2017 na najważniejszych scenach instytucji muzycznych w W: F. oraz W. Ponadto zdobył Wyróżnienie na I Ogólnopolskim Konkursie Wokalnym "[...]" w J. G. Powyższe potwierdzają załączone do wniosku o ponowne rozparzenie sprawy następujące dokumenty, a mianowicie, zaświadczenie z [...] grudnia 2017 r. podpisane przez A.N. – Kierownika Działu Edukacji F N , opinia z [...] grudnia 2017 r. V.Ł –J – koordynatora projektów edukacyjnych W O. [...], pismo z [...] grudnia 2017 r. sporządzone przez B K – Kierownika Działu A., T.W. – [...], Wyróżnienie w I Grupie dla J R –R na I Ogólnopolskim Konkursie Wokalnym w J G , itd.. Stanowisko wyrażone przez Komisję wobec odmowy przyznania stypendium rektora pozbawione jest odniesienia się do wspomnianych wyżej osiągnięć artystycznych skarżącego, a które powinny były stanowić element oceny dającej podstawę do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 181 ust. 1 Psw. w związku z § 26 Regulaminu. Jednocześnie, co budzi wątpliwości, Komisja przytoczyła osiągnięcia naukowe innej osoby niż osoba skarżącego. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 7 Kpa. organy administracji publicznej powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 Kpa., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast art. 80 Kpa. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpatrywanej sprawie Komisja nie wyjaśniła w sposób należyty, czy skarżący spełnił przesłanki do przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów za osiągnięcia artystyczne, o których mowa w § 26 ust. 2 Regulaminu. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że poczynione w niniejszej sprawie ustalenia faktyczne są niepełne, bowiem Komisja zaniechała rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, poprzez przeanalizowanie osiągnięć artystycznych skarżącego i odniesienie ich do warunków przyznawania stypendium. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza również art. 107 § 1 i 3 Kpa., nie spełniając wymogów formalnych w nim wskazanych. Podejmowane przez organy administracji decyzje winny spełniać wymogi formalne, w tym zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z § 3 omawianego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z jej uzasadnienia winno wynikać, z jakich przyczyn organ odmówił wnioskowanego świadczenia, bądź przyznał je w innej niż oczekiwanej wysokości. Tych elementów brak jest w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podjęta przez Komisję w odpowiedzi na skargę próba uzasadnienia zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia pozostaje bez znaczenia dla jego treści, zaś stanowisko Komisji wyrażone co do zamieszczenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji osiągnięć naukowych innej osoby, które, w jej ocenie, należy traktować w kategorii oczywistej omyłki pisarskiej, potwierdza fakt naruszenia podstawowych zasad postępowania. Zawarcie w odpowiedzi na skargę argumentacji na rzecz trafności podjętego rozstrzygnięcia nie może zastąpić uzasadnienia decyzji objętej skargą do Sądu, które winno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 Kpa. Pismo procesowe jakim jest odpowiedź na skargę, nie może "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim ustaleń faktycznych, rozważań i ocen, które winny znaleźć się w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z 22 października 2009 r., sygn. IV SA/Po 313/09, lex nr 574089). Naruszenie ww. przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Rozpoznając ponownie sprawę Komisja winna ocenić zasadność odmowy przyznania skarżącemu stypendium na podstawie wyżej omówionych przepisów ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz wydanego z jej upoważnienia Regulaminu. Postępowanie to winno być prowadzone z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 Kpa.. Mając na uwadze powyższe uchybienia procesowe, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uznał konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji Komisji, o czym orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a..