II SA/Wa 665/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2011 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania renty specjalnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2010 r. 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej, działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - dalej: kpa, po rozpatrzeniu wniosku J.C. z dnia [...] października 2008 r. o rentę specjalną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] umorzył postępowanie. Prezes Rady Ministrów RP, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. J.C. wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania wobec decyzji Prezesa RM z dnia [...] grudnia 2010 r. umarzającej postępowanie w sprawie przyznania renty specjalnej. Po wezwaniu wnioskodawcy do sprecyzowania ww. pisma, pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. J.C. wskazał, iż pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa RM z dnia [...] grudnia 2010 r. Prezes RM zaznaczył, iż sprawa przyznania J.C. renty specjalnej w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS została zakończona odmowną decyzją Prezesa RM z dnia [...] października 2007 r., a WSA wyrokiem z dnia [...] maja 2008 r. oddalił skargę ww. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego, tym samym decyzja z dnia [...] października 2007 r. stała się ostateczna w rozumieniu art. 16 § 1 kpa. W ocenie organu odwoławczego, J.C. nie wskazał i nie udokumentował nowych, istotnych okoliczności sprawy, nieznanych organowi, istniejących w dniu wydania decyzji z dnia [...] października 2007 r. Nie wskazał on również na żadne inne okoliczności stanowiące przesłankę do uchylenia bądź zmiany ostatecznej decyzji oraz na okoliczności mogące uzasadnić potraktowanie jego wystąpienia jako nowego wniosku. Organ podniósł, iż każdy wniosek J.C. o przyznanie renty specjalnej uzasadniany był złym stanem zdrowia oraz brakiem środków finansowych, również wniosek z [...] października 2008 r. wskazywał na okoliczności wymienione przez wnioskodawcę w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Prezes RM podkreślił, iż wnioskodawca nie nadesłał dokumentów potwierdzających jego wybitne, indywidualne zasługi dla Polski, nie udokumentował zdarzeń losowych o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, uzasadniających przyznanie renty specjalnej. Zdaniem Prezesa RM w rozpatrywanej sprawie zachodzi tożsamość ze sprawą zakończoną decyzją ostateczną, albowiem obie sprawy dotyczą tego samego podmiotu, przedmiotu, oparte są na tej samej podstawie prawnej i podstawie faktycznej oraz tożsamych żądaniach strony. Organ odwoławczy podkreślił, iż decyzja z dnia [...] października 2007 r. jest decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 § 1 kpa. W rozpatrywanej sprawie zachodzi przypadek bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, które zgodnie z art. 105 § 1 kpa powinno ulec umorzeniu. Pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. J.C. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa RM z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna ona zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, jako wadliwa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy prawidłowa była konkluzja organu, iż w stanie faktycznym sprawy nie można wydać decyzji załatwiającej ją przez rozstrzygnięcie co do istoty. Zgodnie z treścią art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Powołany przepis stanowi więc wyjątek od generalnej zasady, iż wszczęte postępowanie administracyjne musi zostać zakończone merytorycznym załatwieniem sprawy. To zaś oznacza, iż jak każdy wyjątek od zasady, również ten przepis, nie powinien być stosowany przy użyciu wykładni rozszerzającej. Co się tyczy bezprzedmiotowości postępowania, sformułowanie to winno być odczytywane w ten sposób, iż oznacza sytuację, gdy rozstrzygnięcie sprawy stało się zbędne lub też z przyczyn formalnych niemożliwe. Bezprzedmiotowym stanie się więc np. postępowanie, gdzie organ prowadzący postępowanie utraci kompetencje do orzekania o istocie sprawy (wyrok NSA z 29 sierpnia 1996 r. sygn. akt I SA 695/95). Bezprzedmiotowym będzie też postępowanie w sprawie zaległości podatkowych, po ich uiszczeniu (wyrok NSA z 14 czerwca 1994 r. sygn. akt SA/Wr 74/94), czy też postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy Skarb Państwa nie dysponuje już tą nieruchomością (wyrok NSA z 27 czerwca 1991 r. sygn. akt SA/Ka 60/91). O bezprzedmiotowości nie można jednakże mówić w sytuacji, gdy organ jest właściwy do rozpoznania sprawy i posiada materiał dowodowy umożliwiający jej rozstrzygnięcie, a strona nie uzewnętrzniła braku zainteresowania w rozstrzygnięciu. W takiej bowiem sytuacji na organie spoczywa obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy. Organ winien więc wówczas wydać decyzję rozstrzygającą w zakresie żądania strony, wyciągając stosowne wnioski z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w ugruntowanym od wielu lat poglądzie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który m.in. w wyroku z 16 stycznia 1992 r. sygn. akt I SA 1289/91 stwierdził, iż: "brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony, nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 kpa i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone - dopiero bowiem wynik takiego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony". Przechodząc do istoty niniejszej sprawy wskazać należy, iż organ przedwcześnie doszedł do przekonania, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Organ jest bowiem nadal właściwy do rozpoznania wniosku strony oraz posiada materiał dowodowy umożliwiający jego rozpoznanie, zaś strona nie cofnęła swojego wniosku. Wbrew twierdzeniom organu, tożsamość niniejszej sprawy ze sprawą zakończoną decyzją z dnia [...] października 2007 r. i prawomocnie rozstrzygniętą, nie sprawia, aby postępowanie wywołane późniejszym wnioskiem stało się bezprzedmiotowe. W odniesieniu do omawianej problematyki nie obowiązuje zasada powagi rzeczy osądzonej. Wnioski o przyznanie renty specjalnej mogą być ponawiane. W związku z upływem czasu może bowiem ulegać zmianie sytuacja życiowa wnioskodawcy. Zmiana ta może zaś rzutować na zasadność wniosku. Stąd każdy, nawet kolejny, wniosek o przyznanie renty w drodze wyjątku winien być rozpoznawany merytorycznie. Każdy taki wniosek ma bowiem wciąż swój przedmiot. Stąd postępowania wywołanego takim wnioskiem nie sposób skutecznie traktować jako bezprzedmiotowego. Organ ponownie rozpoznając sprawę będzie więc zobligowany do tego, aby ocenić merytorycznie zasadność omawianego wniosku strony. W związku z powyższym, uznając, że skarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku zostało wydane w myśl art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ----------------------- 5