II SA/Wa 666/11
WyrokWSA w Warszawie2011-06-30
Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Iwona Dąbrowska, Sławomir Antoniuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając decyzję o obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego na podstawie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, może pominąć przepis art. 45 ust. 3 tej ustawy, który nakazuje wystąpienie do sądu powszechnego z pozwem w przypadku osób niepełnosprawnych?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, wydając decyzję o obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego na podstawie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, nie może pominąć przepisu art. 45 ust. 3 tej ustawy, który nakazuje wystąpienie do sądu powszechnego z pozwem w przypadku osób niepełnosprawnych. Niewłaściwe zastosowanie trybu administracyjnego zamiast drogi sądowej stanowi naruszenie prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nakazującej C. G. opróżnienie lokalu mieszkalnego. Organ I instancji wydał decyzję na podstawie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, uznając, że skarżący zajmuje lokal bez tytułu prawnego. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i postępowania, w tym pominięcie przepisu art. 45 ust. 3 ustawy, który nakazuje w określonych sytuacjach (np. w stosunku do osób niepełnosprawnych) wystąpienie do sądu powszechnego z pozwem. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Określił również, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Sławomir Antoniuk, Protokolant Asystent sędziego Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi C. G. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. S. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) oraz kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r., na podstawie art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) i art. 37a ust. 1 i ust. 2 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), orzekł o obowiązku opróżnienia przez C. G. lokalu mieszkalnego położonego [...] przy ul. B., w terminie 30 dni od daty otrzymania niniejszej decyzji oraz o obowiązku uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz obowiązku zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu, za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia, gdy przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu podał, że przedmiotowy lokal został przydzielony M.G. decyzją przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r., w której został uwzględniony C. G. – syn, a wymieniona zmarła w dniu [...]. Zainteresowany nie spełniał przesłanek do uzyskania prawa do zamieszkiwania w lokalu, określonych w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r., w drodze decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM. Ponadto Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. o odmowie wydania C. G. decyzji o prawie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 747/06, oddalił jego skargę na powyższą decyzję.
Organ wszczął w związku z tym w dniu [...] lutego 2008 r. postępowanie na podstawie art. 37a ust. 1 i 2 omawianej ustawy, ponieważ zainteresowany zajmował lokal bez tytułu prawnego, lecz jak stwierdził, mylnie uznał, że w stosunku do niego nie zachodzą przesłanki do stosowania takiego trybu. Wobec tego wystąpił do Sądu Rejonowego [...] z powództwem przeciwko C. G. o opróżnienie lokalu mieszkalnego, mając na względzie treść art. 45 ust. 3 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM wskazał dalej, że postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] Sąd odrzucił pozew z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej, stwierdzając w uzasadnieniu, że art. 45 ust. 3 wyłącza jedynie stosowanie trybu egzekucji administracyjnej, nie zaś wydanie decyzji na zasadzie art. 37a ust. 2 ustawy, a ponadto pozwany nie był wówczas osobą, wobec której miał zastosowanie art. 45 ust. 3.
Organ podał również, że w dniu [...] lutego 2010 r. zainteresowany przedłożył kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...], wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności i stwierdzającego u niego niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym o charakterze stałym. Powyższa okoliczność nie została jednak wzięta pod uwagę jako niemająca wpływu na rozstrzygnięcie, co wynika z powołanego orzeczenia sądu.
W odwołaniu C. G. wywodził, że wbrew twierdzeniu organu, posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu, który nabył wraz z matką po śmierci ojca S.G. Ponadto nie mają do niego zastosowania wskazane w decyzji przepisy z uwagi na treść art. 45 ust. 3 ustawy. Powołał się również na ochronę praw nabytych wynikającą z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t. jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podał, iż podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r. Co prawda w dniu 1 lipca 2010 r. wszedł w życie art. 1 pkt 35 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143), jednakże zgodnie z art. 18 ust. 1 tej ustawy, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy, stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu (...) w brzmieniu dotychczasowym. Stwierdził ponadto, że Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM [...] wszczął postępowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2008 r.
W ocenie organu C. G. nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, gdyż tytuł ten nie wynika w pierwszej kolejności z imiennego nakazu przydziału jego ojcu – S. G. - osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] września 1972 r., w którym żona M. G. i synowie zostali uwzględnieni jedynie przy ustalaniu rozmiaru kwatery. Nie wynika taki tytuł także z decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r., matce zainteresowanego, dokonanego po śmierci męża, w której C. G. został określony jako osoba nieuprawniona, a decyzja stała się ostateczna. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej podkreślił, iż z urzędu zbadał, czy decyzja przydziału z dnia [...] grudnia 2000 r. nie jest obarczona wadą nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa i stwierdził, że taka wada nie występuje. Wskazał mianowicie, że zgodnie z art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji, uprawnienia do kwatery nabywali jedynie ci członkowie rodziny zmarłego emeryta wojskowego (także żołnierza i rencisty wojskowego), którzy nie tylko wspólnie z nim mieszkali, ale także nabyli po nim uprawnienia do wojskowej renty rodzinnej. Takie uprawnienia nabywała jedynie M. G., natomiast nie przysługiwały one 28-letniemu wówczas synowi C.G.
Organ podniósł również, że w sprawie będzie miał zastosowanie przepis art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r., lecz dopiero po uprawomocnieniu się decyzji nakazującej opróżnienie lokalu, a przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Wtedy bowiem organ będzie zobowiązany do wystąpienia do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego, orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, o wezwanie do udziału w procesie gminy oraz określenie odszkodowania.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie C. G. zarzucił jej:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP poprzez uznanie, że skarżący zajmuje lokal mieszkalny bez tytułu prawnego,
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 3 pkt 5 znowelizowanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, dokonanej ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw, poprzez utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM [...] podjętej wbrew ustawowemu trybowi.
W związku z tym wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, a nadto o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych.
W uzasadnieniu podniósł, że tytuł prawny do lokalu w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, posiada. Jest nim, jego zdaniem, imienny nakaz przydziału osobnej kwatery stałej z dnia [...] września 1972 r., wydany na podstawie decyzji o przydziale kwatery z dnia [...] lipca 1972 r. Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego, którą otrzymał ojciec skarżącego – S. G.
Ponadto wywiódł, że w decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. przydzielającej ten lokal matce skarżącego M. G., wbrew art. 23 ust. 3 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, nie został uznany za uprawnionego do przedmiotowego lokalu. Wskazał też, że przepis art. 23 ust. 1a i 1b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, należy uznać za niekonstytucyjny i niezgodny z art. 2, art. 64 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 75 Konstytucji RP.
Skarżący podniósł również, że na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest znana instytucja wszczęcia postępowania administracyjnego w formie zawiadomienia strony. Jego zdaniem postępowanie administracyjne zostało wszczęte przez Dyrektora WAM [...] w dacie wniesienia do Sądu Rejonowego [...] pozwu o opróżnienie lokalu, zaś zakończyło w dniu uprawomocnienia się postanowienia Sądu z dnia [...].
Przedmiotowe postępowanie natomiast zostało wszczęte decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM [...] z dnia [...] listopada 2010 r. i winno toczyć się w trybie określonym w art. 45 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw.
W piśmie procesowym z dnia 17 czerwca 2011 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu oprócz zarzutów wskazanych przez niego, zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 4 k.p.a. i art. 10 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego, a także poinformowania o możliwości końcowego zapoznania się z aktami,
2. naruszenie prawa materialnego, tj.:
a. art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP poprzez niedopuszczalność przyjętego przez organ trybu postępowania,
b. art. 18 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 37a ustawy o zakwaterowaniu, poprzez błędne przyjęcie, iż do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zastosowanie znajdą przepisy ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji, która uchyliła art. 37a ustawy, co było konsekwencją błędnego określenia daty wszczęcia postępowania,
c. art. 37a ustawy o zakwaterowaniu w związku z art. 8 k.p.a. poprzez nieprawidłowe sformułowanie osnowy decyzji i naruszające zasadę działania organu w sposób budzący zaufanie obywateli do władzy publicznej, wyrażające się w odstąpieniu od wskazania w treści decyzji wysokości należnych opłat za lokal.
Z uwagi na powyższe pełnomocnik wniósł o uchylenie obydwu decyzji, zasądzenie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Natomiast w piśmie procesowym z dnia 29 czerwca 2011 r. złożonym na rozprawie Prezes WAM odniósł się do zarzutów podniesionych przez pełnomocnika skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Pierwszą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest określenie daty wszczęcia postępowania w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego przez C. G., ponieważ ma to znaczenie dla ustalenia brzmienia przepisów mających w nim zastosowanie. Z akt administracyjnych wynika, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu, o czym organ zawiadomił stronę pismem z dnia [...] lutego 2008 r., doręczonym w dniu [...] lutego 2008 r., wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego. Zgodnie z poglądami doktryny, za datę wszczęcia postępowania z urzędu należy przyjąć pierwszą czynność wobec strony, którą jest zawiadomienie o wszczęciu postępowania, stosownie do przepisu art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 7, Warszawa 2005, s. 352).
Jako podstawę materialnoprawną wszczęcia postępowania Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] powołał przepis art. 37a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o zakwaterowaniu", w brzmieniu ówcześnie obowiązującym.
Zgodnie z jego treścią osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania (ust. 1). W przypadku, o którym mowa w ust. 1, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań.
Jednakże w toku postępowania organ doszedł do przekonania, mylnego – jak stwierdził w późniejszej decyzji, że skarżący jest osobą, wobec której ma zastosowanie art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu, w ówcześnie obowiązującym brzmieniu, zgodnie z którym do kobiety w ciąży, małoletniego, niepełnosprawnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałego oraz emeryta i rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, nie stosuje się trybu przymusowego przekwaterowania lub wykwaterowania z lokali mieszkalnych pozostających w zasobach Agencji, przewidzianego w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym, natomiast w takim przypadku dyrektor oddziału regionalnego Agencji występuje do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego, orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, o wezwanie do udziału w procesie gminy oraz określenie odszkodowania. Organ z takim pozwem wystąpił, a Sąd Rejonowy [...], postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...], odrzucił pozew z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej, gdyż pozwany C. G. nie zaliczał się do osób wymienionych w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu, powołując się przy tym na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt III CZP 40/06 (OSNC 4/2007, poz. 53).
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącego, że wystąpienie przez organ do sądu powszechnego zakończyło postępowanie administracyjne w przedmiocie opróżnienia lokalu, zaś po odrzuceniu pozwu konieczne było wszczęcie nowego postępowania i zawiadomienie o tym fakcie stronę, stosownie do treści art. 61 § 4 k.p.a. Trzeba bowiem podkreślić, iż organ, wszczynając postępowanie o opróżnienie lokalu na podstawie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu, ma obowiązek zbadania w jego toku, czy jego zastosowanie nie jest wyłączone z mocy przepisu szczególnego, jakim jest art. 45 ust. 3 tej ustawy. Odrzucenie pozwu w sytuacji braku przesłanek do stosowania przepisu art. 45 ust. 3 oznacza, w ocenie Sądu, tylko tyle, że ustalenia organu były nieprawidłowe. Nie jest równoznaczne natomiast z definitywnym zakończeniem postępowania administracyjnego o opróżnienie lokalu, które winno toczyć się dalej w celu dokonania właściwych ustaleń. Podnoszona przez pełnomocnika skarżącego okoliczność, iż dalej sprawa toczyła się pod nową sygnaturą, nie może być uznana za kryterium przesądzające, iż mamy do czynienia z nowym postępowaniem.
Z tego względu, wbrew zarzutowi skargi, zasadne było przyjęcie przez organ, iż mają w sprawie zastosowanie przepisy ustawy o zakwaterowaniu w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143), zwanej dalej "ustawą zmieniającą", która weszła w życie w dniu 1 lipca 2010 r., gdyż zgodnie z jej art. 18 ust. 1, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym. Podkreślenia wymaga ponadto, iż gdyby nawet przyjąć, że po odrzuceniu pozwu należało wszcząć nowe postępowanie administracyjne, to jak zasadnie wskazał organ, za zawiadomienie o jego wszczęciu – w myśl art. 61 § 4 k.p.a., można byłoby uznać pismo Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. (doręczone w dniu [...] stycznia 2010 r.), skierowane do C. G., które wprost odwołuje się do opróżnienia lokalu w trybie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu. Przyjęcie zatem nawet tej daty za datę wszczęcia postępowania w przedmiocie opróżnienia lokalu, skutkowałoby stosowaniem przepisów ustawy o zakwaterowaniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą zmieniającą. Odwołując się zatem do treści art. 37a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu w brzmieniu sprzed nowelizacji, należy wskazać, iż pierwszą przesłanką niezbędną do rozstrzygania w kwestii opróżnienia lokalu jest jego zajmowanie bez tytułu prawnego. W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko przedstawione przez organ w zaskarżonej decyzji. Imienny nakaz przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] września 1972 r. stanowił o przydziale lokalu przy ul. [...] ojcu skarżącego – S. G., natomiast żona M. G. oraz synowie T. i C., zostali uwzględnieni przy ustalaniu rozmiaru przydzielonej kwatery, zgodnie z art. 27 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. Nr 6, poz. 38). Natomiast po śmierci S. G. przedmiotowy lokal został przydzielony jego żonie ostateczną decyzją przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r., a C. G. został w niej określony jako osoba nieuprawniona. Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 30 ust. 1 i art. 24 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym w dniu jej wydania. Zgodnie zaś z art. 23 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, w razie śmierci emeryta wojskowego prawo do kwatery nabywali wspólnie zamieszkali w kwaterze z emerytem, w dniu jego śmierci, członkowie rodziny uprawnieni do wojskowej renty rodzinnej. Taką osobą, w świetle ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, była wyłącznie M. G. Z tego względu nie są zasadne argumenty skarżącego, jakoby również on posiadał tytuł prawny do lokalu wynikający wprost z faktu zamieszkiwania w nim wraz z ojcem, a tym samym nietrafny jest zarzut naruszenia art. 37a ustawy o zakwaterowaniu poprzez uznanie, że zajmuje on lokal bez tytułu prawnego. Potwierdzeniem słuszności powyższego poglądu jest prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 747/06, w sprawie ze skargi C.G. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. W jego uzasadnieniu Sąd dokonał bowiem całościowej analizy ewentualnych uprawnień skarżącego do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, z uwagi na wspólne zamieszkiwanie z matką w tym lokalu w chwili jej śmierci.
Nie sposób natomiast zgodzić się z organem, iż w stosunku do skarżącego należało wydać decyzję o opróżnieniu lokalu i obowiązku uiszczenia opłat oraz odszkodowania w trybie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu. Organ niezasadnie powołał się w tym zakresie na uzasadnienie powołanego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...], w którym Sąd wskazał, że przepis art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu wyłącza jedynie stosowanie egzekucji administracyjnej, nie zaś wydanie decyzji na zasadzie art. 37a tej ustawy. Sąd w powyższym uzasadnieniu podkreślił również, że droga sądowa była niedopuszczalna z uwagi na fakt, że C. G. nie należał do kręgu osób wymienionych w art. 45 ust. 3, a nadto odwołał się wprost do powołanej już uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r. Sąd Najwyższy stwierdził w przedmiotowej uchwale, że przepisem szczególnym w stosunku do art. 37a ust. 2 i art. 45 ust. 1 ustawy jest art. 45 ust. 3. Dyrektor oddziału regionalnego WAM występuje wobec osób w nim wymienionych z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego, orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, wezwanie do udziału w procesie gminy oraz określenie odszkodowania, a zatem w takim wypadku droga sądowa jest dopuszczalna.
W rozpoznawanej sprawie, pomimo niekwestionowanego posiadania przez skarżącego orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności [...] na stałe w dniu [...], organ I instancji miast wystąpić w tej sytuacji z pozwem przeciwko niemu do sądu powszechnego w trybie art. 45 ust. 3 zd. 2 ustawy o zakwaterowaniu, w sposób nieuprawniony zastosował tryb przewidziany w art. 37a ust. 2 powołanej ustawy, czym naruszył obydwa powyższe przepisy, natomiast organ odwoławczy dopuścił się ponadto naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymując w mocy decyzję wadliwą. Z tego względu na zasadzie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił także decyzję organu I instancji.
Nie są natomiast usprawiedliwione pozostałe zarzuty skargi oraz jej uzupełnienia przez pełnomocnika skarżącego. Trudno zgodzić się bowiem z zarzutem naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi poinformowania skarżącego o możliwości końcowego zapoznania się z aktami postępowania, gdyż po pierwsze skarżący brał w nim aktywny udział, a nadto w stanie faktycznym i prawnym sprawy to uchybienie nie miało istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 37a ustawy o zakwaterowaniu w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez nieprawidłowe sformułowanie osnowy decyzji. Faktycznie Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM [...], wbrew wymogowi zawartemu w art. 37a ust. 2, nie określił w osnowie decyzji wysokości należnych opłat i odszkodowań, jednakże uczynił to w załączniku do niej podpisanym przez piastuna organu. Trudno podzielić także zarzut skarżącego, iż przepis art. 23 ust. 1a i 1b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, narusza konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych, skoro, co wykazał Sąd wyżej, skarżący żadnych uprawnień do zajmowanego lokalu nie nabył.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 powołanej ustawy. O przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi z urzędu Sąd orzekł na postawie art. 250 ww. ustawy w związku z § 18 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło