II SA/Wa 672/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi H. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej – oddala skargę – Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) oraz art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 4 i pkt 3 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2019 r., poz. 1482 z późn. zm.), dalej: "ustawy o promocji zatrudnienia", utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], orzekającą o utracie przez H. F. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2019 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że H. F. został zarejestrowany w Urzędzie Pracy [...], jako osoba bezrobotna w dniu [...] września 2018 r. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] orzekł o uznaniu H. F. za osobę bezrobotną z dniem [...] września 2018 r. Na dzień [...] października 2019 r. H. F. wyznaczono termin obowiązkowego stawiennictwa w Urzędzie Pracy [...]. W wyznaczonym terminie H. F. nie zgłosił się i w okresie do 7 dni nie powiadomił o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. orzekł o utracie przez H. F. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2019 r. Od decyzji tej H. F. złożył odwołanie do Wojewody [...], jako przyczynę niestawiennictwa podając zapomnienie wynikające ze zdiagnozowanej choroby. Do odwołania dołączył kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] marca 2019 r. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionego przez H. F. odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie wskazując, że stosownie do art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia, bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. W przypadku bezrobotnego będącego dłużnikiem alimentacyjnym, w rozumieniu przepisów o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wyznaczony termin nie może być dłuższy niż 90 dni. Zaś art. 33 ust. 4 pkt 3 i 4 ustawy o promocji zatrudnienia stanowi, że starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. W związku z powyższym, pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w urzędzie pracy na okres 120 dni w przypadku pierwszego niestawiennictwa, 180 dni w przypadku drugiego niestawiennictwa, 270 dni w przypadku trzeciego i kolejnego niestawiennictwa. Wojewoda zwrócił uwagę, że powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Wojewoda [...] stwierdził, że H. F. zapoznał się z wyznaczonym na [...] października 2019 r. terminem obowiązkowej wizyty w Urzędzie Pracy [...], co potwierdził własnoręcznie złożonym podpisem na dokumencie "Karta wizyt w Centrum Aktywizacji Zawodowej. Termin zgłoszenia w Urzędzie Pracy [...] został wpisany czytelnie, w sposób niebudzący wątpliwości. W związku z powyższym zobowiązany był stawić się w wyznaczonym terminie. Zgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia, aby w zaistniałej sytuacji możliwe było zachowanie statusu osoby bezrobotnej muszą zostać spełnione dwie przesłanki. Po pierwsze, w okresie do 7 dni należy powiadomić urząd pracy o przyczynie swojej nieobecności. H. F. złożył wyjaśnienia dopiero w swoim odwołaniu od decyzji Prezydenta [...], czyli po terminie przewidzianym w przepisach. Po drugie, przyczyna niestawiennictwa musi być uzasadniona. Wojewoda [...] nie uznał, przedstawionej przez H. F., przyczyny nie stawienia się w wyznaczonym terminie za uzasadnioną. W ocenie Wojewody [...], za uzasadnioną przyczynę można uznać okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu, np. nagła choroba, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź, a które poddają się weryfikacji. Zapomnienie o terminie wyznaczonej wizyty do okoliczności takich nie należy. H. F., znając stan swojego zdrowia i związane z chorobą problemy z pamięcią, powinien podjąć czynności w celu utrwalenia wyznaczonego terminu wizyty, na przykład, jako przypomnienie w telefonie lub odnotowanie terminu na kartce i pozostawienie w widocznym miejscu. W związku z niezachowaniem przez odwołującego 7-dniowego terminu na powiadomienie urzędu pracy o przyczynie niestawiennictwa oraz niewskazaniem uzasadnionej przyczyny nieobecności, niemożliwe jest odstąpienie od sankcji ustanowionej w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia. Urząd pracy, wyznaczając bezrobotnemu termin wizyty, nie tylko działa w celu jego aktywizacji, której głównym celem jest znalezienie mu zatrudnienia, ale także weryfikuje jego gotowość i zdolność do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Samo zatem pozostawanie bez pracy nie oznacza jeszcze, że osoba taka korzysta ze statusu bezrobotnego, bowiem konieczna jeszcze jest jej zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia. Bezrobotny zainteresowany uzyskaniem pracy musi więc, stawiając się w urzędzie pracy co jest jego obowiązkiem, wykazać swą dyspozycyjność, aby można było ocenić jego gotowość i zdolność do podjęcia pracy. Terminy wizyt w powiatowym urzędzie pracy wyznaczane są przez urząd pracy, o czym stanowi art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia, zaś bezrobotny potwierdza fakt powiadomienia go o wizycie. Przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia dopuszcza wprawdzie możliwość niestawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, jednakże na bezrobotnym spoczywa wówczas obowiązek poinformowania o przyczynie niestawiennictwa i wykazanie, że była ona uzasadniona. H. F. został prawidłowo pouczony o warunkach zachowania statusu bezrobotnego, o przysługujących mu prawach oraz nałożonych na niego obowiązkach, czyli m.in. o obowiązku zgłaszania się w wyznaczonych terminach oraz o obowiązku informowania urzędu pracy w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, czego dowodem jest jego własnoręczny podpis na dokumencie "Informacja dla osób zgłaszających się w celu rejestracji jako osoba bezrobotna". Status osoby bezrobotnej nabywa się wskutek rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, a więc z inicjatywy zainteresowanej osoby. Wobec tego należy stwierdzić, że jest to dobrowolne uprawnienie, a nie nakładany z urzędu obowiązek prawny. Natomiast z chwilą przyznania statusu bezrobotnego, na osobie, której taki status przyznano, ciążyć zaczynają z woli ustawodawcy pewne obowiązki, których nie przestrzeganie wywołuje określone prawem skutki. Każdy kto zdecydował się na rejestrację jako osoba bezrobotna i został zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy musi mieć świadomość, że status bezrobotnego wiąże się z przyznaniem pewnych uprawnień, ale i z nałożeniem na taką osobę obowiązków. Zaniedbywanie ciążących na bezrobotnym obowiązków skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego, a co za tym idzie utratą wiążących się z tym statusem uprawnień. Wojewoda [...] wskazał, że ponowne nabycie statusu osoby bezrobotnej będzie możliwe nie wcześniej niż po upływie co najmniej 120 dni od dnia niestawiennictwa w urzędzie pracy, o ile zostaną spełnione warunki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia. H. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], w której zakwestionował zaskarżone rozstrzygnięcie uznając, że jest nieprawidłowe, niesprawiedliwe i nieuzasadnione. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie i uznanie wskazanej przyczyny niestawiennictwa za nieuzasadnioną. Wskazał, że w związku ze stanem zdrowia i problemami z pamięcią zapomniał o terminie spotkania. Nie jest w stanie zapamiętać dat, o czym świadczy załączona dokumentacja medyczna. Od dłuższego czasu pozostaje pod opieką psychiatryczną. Wyjaśnił, że załamał się po bankructwie jego firmy. W związku z leczeniem przyjmuje silne leki, które jakiś czas temu mu się skończyły. Jego choroba objawia się zapominaniem, trudnościami w koncentracji, brakiem świadomości mijającego czasu, lukami w pamięci, niepokojem, obniżonym nastrojem i bezsennością. Podał, że od dłuższego czasu ma problem z rozpoznaniem aktualnej daty i dnia tygodnia. Z tych względów uważa, że jego nieobecność w wyznaczonym terminie w Urzędzie Pracy powinna być usprawiedliwiona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnośnie zaś podniesionej w skardze przyczyny niestawiennictwa, w opinii Wojewody [...], zapomnienie przez skarżącego o dacie wizyty nie jest uzasadnioną przyczyną niestawiennictwa. Skarżący, wiedząc o swoim stanie zdrowia i wynikającymi z choroby problemami z pamięcią, powinien podjąć wszelkie możliwe czynności, by zadbać o zabezpieczenie się przed zapomnieniem daty wyznaczonej wizyty i na przykład zapisać termin oraz pozostawić taką notatkę w widocznym miejscu, a razie wątpliwości skontaktować się z urzędem telefonicznie i dopytać o datę wizyty. Nie jest natomiast rolą organu zatrudnienia przypominanie bezrobotnemu o wizycie, czy domaganie się od niego wyjaśnień, co do przyczyn niestawiennictwa. To bezrobotny powinien wykazywać inicjatywę w tym zakresie, jeśli jest zainteresowany zachowaniem statusu osoby bezrobotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 190 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, iż skarżący został uznany za osobę bezrobotną. Jego status odpowiadał więc warunkom określonym w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1482 z późn. zm.), definiującym bezrobotnego, jako osobę niezatrudnioną i niewykonującą pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu obowiązującego w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, zarejestrowaną w urzędzie pracy. Ze statusem bezrobotnego wiążą się szczególne obowiązki, o których osoba zarejestrowana w Urzędzie Pracy zostaje pouczona, podpisując stosowne oświadczenie. Ponieważ uznanie za osobę bezrobotną uzależnione jest od warunku pozostawania bez pracy oraz od zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia, ten ostatni warunek podlega okresowej weryfikacji przez organ. Przepis art. 33 ust. 3 ustawy stanowi podstawę nałożenia na bezrobotnego obowiązku zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Niestawiennictwo w wyznaczonym terminie i brak powiadomienia w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, w myśl art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego. Powyższy przepis nie określa w sposób szczegółowy, o jakiego rodzaju przyczyny niestawiennictwa chodzi, zatem w każdym przypadku organ ocenia, czy podana przez bezrobotnego przyczyna niestawiennictwa może być uznana za usprawiedliwioną. Jeśli natomiast przyczyną niestawiennictwa osoby bezrobotnej w wyznaczonym terminie jest choroba, wówczas osoba ta obowiązana jest przedstawić stosowne zaświadczenie lekarskie. Użyte w powołanym wyżej przepisie ustawy określenie "pozbawia" wskazuje, że rozstrzygnięcie wydane na jego podstawie ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że w przypadku wystąpienia przesłanek w nim wymienionych, starosta zobowiązany jest wydać decyzję o pozbawieniu bezrobotnego statusu. Przesłanką nakazującą podjęcie takiego działania jest niestawienie się w organie zatrudnienia w wyznaczonym terminie i niepowiadomienie w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Do stanu hipotetycznego, zapisanego w przepisie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia, należy zaliczyć zdarzenia nagłe, których bezrobotny nie mógł przewidzieć. Do takich okoliczności nie można zaliczyć długotrwałej choroby, bo nie jest to zdarzenie nagłe. Choroba musi mieć charakter niespodziewany, a strona winna uprawdopodobnić, że w danym okresie stan zdrowia uniemożliwiał jej prowadzenie swoich spraw i dokonywanie czynności. Długotrwałe leczenie choroby związanej z zaburzeniami psychicznymi samo w sobie nie przesądza o istnieniu usprawiedliwionej przyczyny niestawiennictwa w urzędzie pracy, chyba że w tym czasie nastąpiło nagłe pogorszenie stanu zdrowia w związku z zaostrzeniem się objawów choroby (por. wyrok NSA z 26 października 2010 r. sygn. akt I OSK 942/10 - LEX nr 745385). Tak więc sama okoliczność, wynikająca z zaświadczeń lekarskich z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz z dnia [...] marca 2019 r., iż skarżący leczy się psychiatrycznie (zaburzenia adaptacyjne i zaburzenia procesów poznawczych, przejawiające się narastającymi problemami poznawczymi, głównie w zakresie pamięci i koncentracji) nie jest wystarczającym dowodem na to, że faktycznie [...] października 2019 r. nie mógł zgłosić się do urzędu, a w kolejnych 7 dniach nie był w stanie powiadomić organu o uzasadnionej przyczynie swojego niestawiennictwa. Skarżący nie wykazał, że w konkretnym okresie, to jest pomiędzy [...] października a [...] listopada 2019 r. (a w zasadzie do [...] grudnia 2019 r., kiedy to skarżący złożył odwołanie, w którym po raz pierwszy podał przyczynę niestawiennictwa), nie był on w stanie, z uwagi na stan zdrowia, stawić się w urzędzie ani też poinformować o przyczynie tego niestawiennictwa. Zatem podkreślana przez H. F. okoliczność, że leczy się psychiatrycznie i neurologicznie oraz pozostaje pod opieką lekarską nie jest wystarczająca do usprawiedliwienia niestawiennictwa. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.