II SA/Wa 675/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Kwiecińska Sędzia WSA – Iwona Maciejuk Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant – spec. Ewa Kielak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2016 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów jednolitych magisterskich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącej J.P. kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dziekan Wydziału Zarządzania Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., skreślił skarżącą J. P. z dniem [...] listopada 2011 r, z listy studentów piątego roku jednolitych studiów magisterskich na kierunku zarządzanie i marketing, z powodu niezłożenia pracy dyplomowej w terminie. Podaniem z dnia [...] października 2013 r. skarżąca zwróciła się prośbą o wznowienie studiów na czas obrony, na co Prodziekan Wydziału Zarządzania odręczną adnotacją z dnia [...] października 2013 r. na podaniu nie wyraził zgody i umieścił prośbę o uregulowaniu płatności. Na podaniu widnieje również odręczna adnotacja o braku opłaty za konsultacje w wysokości 19 razy 150 zł tj. w wysokości 2850 zł. Podaniem z dnia [...] listopada 2015 r. J. P. zwróciła się do Dziekana WZ [...] o pomoc w rozwiązaniu problemu dotyczącego zakończenia studiów uzyskaniem tytułu zawodowego i podniosła, że uzyskała absolutorium, lecz nie została dopuszczona do obrony. Dziekan Wydziału Zarządzania Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. (bez numeru), działając na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), art. 104 k.p.a. oraz § 9 ust. 6, ust. 8 i ust. 10 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] (Monitor [...] z 2015 r. poz. [...]), nie wyraził zgody na wznowienie przez skarżącą J. P. studiów jednolitych magisterskich na kierunku Zarządzanie. W uzasadnieniu podał, że "wnioskiem z dnia [...].12.2015 r. wystąpiła pani o wznowienie studiów jednolitych magisterskich na kierunku Zarządzanie w trybie wieczorowym, a zgodnie z § 9 ust. 10 Regulaminu Studiów, wznowienie następuje na te same studia, z których student został uprzednio skreślony, pod warunkiem, że studia te są nadal prowadzone przez Uniwersytet". Skarżąca – jak podano dalej – rozpoczęła studia w roku akademickim 2006/07 na kierunku Zarządzanie w trybie wieczorowym, w roku akademickim 2010/11 uzyskała absolutorium, lecz nie została dopuszczona do obrony pracy magisterskiej z powodu nie uregulowanych zobowiązań finansowych wobec uczelni. W dalszej części wskazano, że od roku akademickiego 2007/08 jednolite studia magisterskie na kierunku Zarządzanie nie są już prowadzone, co powoduje brak możliwości kontynuowania przez skarżącą studiów w trybie wznowienia na tym kierunku i w konsekwencji nie ma również możliwości dopuszczenia skarżącej do obrony pracy magisterskiej. Natomiast jedyną możliwością ukończenia przez studiów jest skorzystanie z rozwiązania wskazanego w § 9 ust. 10 Regulaminu Studiów w myśl którego, gdy studia wygasły i nie są już prowadzone, Dziekan może wyrazić zgodę na wznowienie na innym kierunku lub specjalności utworzonych w wyniku przekształcenia studiów wygasłych i prowadzonych w danej jednostce organizacyjnej. W tej sytuacji zaproponowano skarżącej wznowienie studiów na III roku studiów I stopnia na kierunku Zarządzanie w trybie wieczorowym, uzupełnienie różnic programowych, przygotowanie i obronę pracy licencjackiej, a kolejnym etapem mogą być studia II stopnia. W odwołaniu z dnia [...] grudnia 2015 r. do Rektora Uniwersytetu [...], skarżąca J. P. podniosła, że do dnia dzisiejszego nie otrzymała żadnej informacji od władz uczelni, z jakiego tytułu wynika jej zadłużenie i nieuregulowane zobowiązania finansowe, zaś z końcem 2011 r. przystąpiła do ostatniego egzaminu, co pozwoliło jej uzyskać absolutorium, lecz nie została dopuszczona do obrony. Gotową pracę magisterską złożyła z końcem wyznaczonego dwuletniego terminu, lecz zakomunikowano jej, że jeśli nie ureguluje zobowiązania finansowego w kwocie 3000 zł, to nie zostanie dopuszczona do obrony. Z kolei fakt niepodjęcia przez nią czynności celem wyjaśnienia kwestii odmowy wznowienia w 2013 r. wynikał z pełnego zaangażowania w pracę podjętą na nowym stanowisku oraz innych "negatywnych wydarzeń", które przesłoniły sprawę obrony pracy dyplomowej. Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], mając za podstawę art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 9 ust. 10 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał co do decyzji organu pierwszej instancji rozpatrującej wniosek skarżącej z dnia [...] listopada 2015 r., że "analiza tego podania doprowadziła organ do wniosku, że przedmiotem żądania J. P. jest wznowienie studiów", zaś przedmiot zaskarżonej decyzji jest odmienny od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2013 r. To ostatnie bowiem dotyczyło żądania studentki wznowienia studiów na dzień obrony, zaś decyzja z dnia [...] grudnia 2015 r. – wobec nie istnienia w aktualnym stanie prawnym instytucji wznowienia na dzień obrony – rozstrzyga w kwestii wznowienia J. P. na określonym roku studiów danego kierunku. W związku z tą różnicą przedmiotów rozstrzygnięć nie zachodziła w sprawie powaga rzeczy rozstrzygniętej. Dalej dodał, że studia, na które uczęszczała skarżąca przed jej skreśleniem z listy studentów, nie są już prowadzone jako jednolite studia magisterskie (od roku akademickiego 2007/2008) i trafnie organ pierwszej instancji wskazał na wznowienie w trybie § 9 ust. 10 Regulaminu Studiów Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie pierwotne studia wygasły i nie są już prowadzone, to może mieć zastosowanie powyższy przepis, przy czym warunkiem wznowienia na studiach drugiego stopnia jest posiadanie tytułu magistra, licencjata, inżyniera lub równorzędnego, a skarżąca nie posiada tytułu magistra, licencjata, inżyniera lub równorzędnego. Zatem na gruncie obowiązującego prawa możliwe jest jej wznowienie wyłącznie na studiach pierwszego stopnia. Stąd organ, wbrew prośbie skarżącej, nie miał możliwości wznowienia jej studiów na II roku studiów magisterskich, w tym na dzień obrony. Na marginesie odnosząc się do kwestii odmowy wznowienia studiów w 2013 r. z powodu braku wniesienia należnej opłaty dodano, że podstawą do naliczenia przedmiotowej opłaty były konsultacje związane z przygotowaniem pracy dyplomowej po okresie skreślenia. Opłata taka była przewidziana w zarządzeniu nr [...] Rektora [...] z dnia [...] marca 2012 r. w sprawie wysokości opłat za usługi edukacyjne w roku akademickim 2012/2013 (Monitor [...] [...], poz. [...]), natomiast skarżąca w momencie naliczenia opłaty nie podjęła żadnych kroków formalnych w celu zakwestionowania wysokości opłaty naliczonej z tytułu konsultacji związanych z przygotowaniem pracy dyplomowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca J. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu – opisując przebieg studiów – podała, że o adnotacji prodziekana sporządzonej pismem odręcznym na jej wniosku z dnia [...] października 2013 r. dowiedziała się dopiero z zaskarżonej decyzji. Ponadto w zaskarżonej decyzji podano, że od roku akademickiego 2007 jednolite studia magisterskie na kierunku zarządzanie nie są już prowadzone, co powoduje brak możliwości kontynuowania studiów w trybie wznowienia na tym kierunku. W takim razie poddała w wątpliwość, na jakiej zasadzie możliwe było po uregulowaniu żądanej kwoty przystąpienie do obrony jednolitych studiów magisterskich w 2013 r., a taką prośbę wskazał dziekan w adnotacji na wniosku z dnia [...] października 2013 r. W dalszej części podkreśliła, że nie wnioskowała o przywrócenie na studia, a o możliwość obrony złożonej w terminie pracy magisterskiej, bowiem studia ukończyła w terminie i otrzymała absolutorium. Pracę magisterską również złożyła w wyznaczonym terminie, po czym została zawiadomiona o terminie egzaminu magisterskiego z żądaniem nieuzasadnionej opłaty. Pomimo rozmowy z prodziekanem, jak również osobami pracującymi w dziekanacie, nie otrzymała zarówno pisemnej jak i ustnej informacji z jakiego tytułu ma ponieść daną opłatę. Ponadto nie miała możliwości zakwestionowania wysokości opłaty, bowiem nie otrzymała żadnego pisma informującego czego dana opłata dotyczy. Wobec powyższego uważa, że spełniła wszystkie warunki konieczne do przystąpienia do egzaminu magisterskiego, a – jej zdaniem – egzamin magisterski nie jest dla uczelni wyzwaniem tym bardziej, że po 2007 roku w tej kwestii nic się nie zmieniło. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej o oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne podał, że skarżąca w czasie składania pracy magisterskiej w dziekanacie wydziału została poinformowana przez pracownika dziekanatu o konieczności wniesienia opłaty za konsultacje z promotorem zgodnie z Cennikiem opłat za usługi edukacyjne obowiązujące w roku akademickimi 2012/2013. W sprawie naliczenia opłaty za konsultacje nie została wystawiona odrębna decyzja administracyjna, ponieważ naliczenie opłaty wynikało z w/w Cennika oraz Umowy o warunkach odpłatności za studia w Uniwersytecie [...] podpisanej przez skarżącą w dniu [...] października 2006 r. w chwili rozpoczęcia studiów. Dalej wskazano, że przesłanie decyzji z dnia [...] października 2013 r. pocztą uniemożliwiłoby studentce podejście do obrony, zaś przekazanie informacji telefonicznie dawało szansę na uregulowanie płatności i przystąpienie do obrony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim stwierdzić należy, że skarżąca J. P. w piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. zwróciła się do Dziekana Wydziału Zarządzania Uniwersytetu z "prośbą o pomoc w rozwiązaniu problemu" i podała nim, że w dniu [...] października 2006 r. rozpoczęła Studia Wieczorowe na Wydziale Zarządzania, kierunek zarządzanie i marketing, a następnie z końcem września 2011 r. przystąpiła do ostatniego egzaminu, co pozwoliło jej uzyskać absolutorium. Jednak nie zakończyła studiów, bowiem nie została dopuszczona do obrony pracy dyplomowej. Podała również, że władze uczelni poinformowały ją, że od zakończenia nauki ma czas 2 lata na złożenie pracy magisterskiej. W związku z powyższym wyjechała za granicę i z przed upływem 2 lat złożyła gotową pracę jednak dowiedziała się, że ma uiścić opłatę w wysokości 3000 zł. W związku z powyższym poprosiła w dziekanacie o przesłanie pisemnej informacji z jakiego tytułu ma ową opłatę uiścić, lecz nie otrzymała żadnej odpowiedzi, a jedynie telefonicznie poinformowaną ją, że ma się zgłosić na obronę pracy, po czy kiedy się zgłosiła, to okazało się, iż z racji nieuiszczenia opłaty została skreślona z listy. Na koniec zaś powyższego pisma podniosła, że "Bardzo proszę o przychylność i pomoc w rozwiązaniu danej sprawy". Tymczasem Dziekan Wydziału Zarządzania Uniwersytetu [...] – co zostało już opisane w stanie faktycznym – decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. (bez numeru), nie wyraził zgody na wznowienie przez skarżącą studiów jednolitych magisterskich na kierunku Zarządzanie. Jednakże organ pierwszej instancji wyszedł poza treść powyższego pisma, bowiem skarżąca nie wystąpiła w nim o wznowienie studiów jednolitych magisterskich na kierunku Zarządzanie, tylko wystąpiła o udzielenie jej pomocy w rozwiązaniu problemu, w jaki się znalazła. Zatem w tym miejscu wskazać należy organowi, że organ wszczynając postępowanie na wniosek strony powinien dokładnie ustalić co jest przedmiotem żądania, a jeżeli żądanie zawarte w podaniu nie pozwala na takie ustalenie, jest zobowiązany wezwać wnoszącego do uzupełnienia wniosku w zakreślonym terminie. Skoro zaś tego nie uczynił, to dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co samo w sobie obliguje Sąd do uchylenia takiej decyzji, jak i decyzji utrzymującej ją w mocy. Na marginesie powyższego budzi zdziwienie konstatacja Rektora w zaskarżonej decyzji, gdzie bez żadnych ustaleń z organem pierwszej instancji stwierdził za niego, iż analiza pisma skarżącej doprowadziła ten organ (organ pierwszej instancji) "do wniosku, że przedmiotem żądania J. P. jest wznowienie studiów". Wskazać również należy organowi pierwszej instancji, że na podaniu skarżącej z dnia [...] października 2013 r. o wznowienie toku studiów na czas obrony, istnieje ręczna adnotacja Prodziekana Wydziału Zarządzania z dnia [...] października 2013 r. o treści "Brak zgody, proszę uregulować płatności" opatrzona pieczęcią i podpisem. Zatem hipotetycznie można to uznać za decyzję, bowiem zawiera minimum niezbędnych elementów przewidzianych dla decyzji, do jakich należy: oznaczenie organu wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ. Jednakże po pierwsze organ nie załączył do akt administracyjnych upoważnienia dla Prodziekana, do wydawaniu w imieniu Dziekana decyzji w przedmiocie wznowienia studiów na czas obrony i w tej sytuacji Sąd nie ma możliwości zweryfikowania, czy owa decyzja została podpisana przez osobę upoważnioną. Po drugie, decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego, bo jak podaje organ w odpowiedzi na skargę, nie doręczono jej skarżącej, lecz powiadomiono o powyższym telefonicznie. Skoro zatem przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują takiej formy "doręczenia" (drogą telefoniczną), to nie funkcjonuje ona w obrocie prawnym. Stąd też należy przyznać rację skarżącej, że nie wiedziała ona o powyższej decyzji, jak i o opłacie, o jakiej mowa niżej. Zauważyć również należy, że żądanie opłaty za konsultacje w kwocie 2850 zł, a na co odręcznie wskazano na piśmie skarżącej z dnia [...] października 2013 r. i na co powołuję się Prodziekan, jest bezpodstawne, bowiem nie ma o niej mowy, a na ten fakt powołuję się Rektor w odpowiedzi na skargę, w umowie ze skarżącą, zaś w "Cenniku", tj. w zarządzeniu nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2012 r. w sprawie wysokości opłat za usługi edukacyjne w roku akademickim 2012/2013, w pkt XIX, ppkt 1.1.4, konsultacje dotyczące pracy dyplomowej w wysokości 150 zł, należą się "po wznowieniu studiów", zaś skarżącej nie wznowiono studiów żadną decyzją Rozpoznając zatem sprawę na nowo, organ uwzględni poczynioną powyżej analizę prawną dokonaną przed Sąd, a przede wszystkim dokona dokładnych ustaleń, co do żądania skarżącej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 lit. c) w zw. z art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), należało orzec jak w sentencji wyroku.