II SA/Wa 676/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Przemysław Szustakiewicz Sędziowie WSA - Anna Mierzejewska - Janusz Walawski (spr.) Protokolant - Maria Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata B. M. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) oraz kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa osiemdziesiąt) stanowiącą 22% podatku VAT z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1071/08 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 356/08 w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku stwierdził m.in., że Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził dowodu z załączonych przez stronę zaświadczeń z Powiatowego Urzędu Pracy, wskazujących na znaczne okresy pozostawania przez skarżącą bez pracy i zarejestrowanie jej jako osoby bezrobotnej oraz na brak ofert pracy i niemożność skorzystania przez nią z legalnego zatrudnienia. Zdaniem NSA dowód ten właściwie oceniony mógłby pozwolić na stwierdzenie, że pomimo podejmowanych prób znalezienia przez skarżącą pracy, związanej z odprowadzaniem składek, nie mogła ona, bez własnej winy, spełnić warunków do uzyskania świadczenia rentowego z ustawy. Ponadto Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika również, iż skarżąca od dnia 31 października 2003 r., tj. od dnia kiedy stwierdzono jej niezdolność do pracy, podejmowała zatrudnienie, a także pobierała zasiłek dla bezrobotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na wstępie należy zauważyć, iż na podstawie art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa, dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem, jak wynika z brzmienia tego przepisu Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Sąd ten bowiem związany jest wykładnią prawa, dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie to ma szeroki zakres, gdyż nie można oprzeć skargi kasacyjnej - od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy – na podstawach sprzecznych z przyjętą w tej sprawie wykładnią prawa. Wojewódzki sąd administracyjny mógłby odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, gdy stan faktyczny sprawy - ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania - uległby tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należałoby stosować przepisy prawa inne, niż wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226/98, OSNAP 1999, Nr 15, poz. 486). Byłoby to możliwe również w przypadku, gdyby przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia, zmienił się stan prawny. Należy stwierdzić, iż prawidłową decyzję organ może podjąć tylko wówczas, gdy rozporządza wyczerpującym materiałem dowodowym, pozwalającym na prawidłową ocenę stanu faktycznego. Ponadto organ narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, nieprawidłowego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu, gdy dobrze zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Poza tym niepełne ustalenie stanu faktycznego prowadzi do naruszenia prawa materialnego. W takich sytuacjach sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy organ rozstrzygający zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, iż organ, rozpoznając ponownie sprawę, zobowiązany jest zastosować się do ustaleń, poczynionych przez Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie, określonym w uzasadnieniu wyroku tego Sądu z dnia 13 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1071/08. Podzielając w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd uznaje, iż zaistniały podstawy do uchylenia decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie braku możliwości wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, orzeczono na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, natomiast o kosztach postanowiono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy.