II SA/Wa 678/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2009 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku S. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego, adwokata w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej postanawia: odmówić przyznania S. J. prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. S. J. wnioskiem z dnia 31 października 2009 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie mu w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej - prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego, adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą bezrobotną i oświadczył, że nie ma dochodów, oszczędności ani majątku. Podał jednocześnie, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną E. J., z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej. Złożony wniosek skarżący uzupełnił – na wezwanie referendarza sądowego - pismem z dnia 4 grudnia 2009 r., w którym oświadczył, że nie posiada wiedzy na temat wysokości dochodów żony i nie może złożyć oświadczenia o jej stanie majątkowym. Nie posiada również informacji o stałych miesięcznych wydatkach, związanych z utrzymaniem mieszkania, bowiem wszelkie rachunki reguluje żona, a on - zgodnie z umową notarialną z 1999 r. - ma prawo dożywotniego bezpłatnego korzystania z mieszkania. Wskazał, że na swoje wydatki, związane z wyżywieniem, przejazdami, czy zakupem odzieży i obuwia, uzyskuje pomoc od bliższej i dalszej rodziny. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, co w praktyce oznacza, że ciężar finansowy związany z kosztami prowadzenia przez stronę postępowania przed sądem, będą musieli ponieść inni obywatele. Z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek wnikliwego zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Jedynym czynnikiem, od którego ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uzależnia możliwość przyznania wnioskującemu żądanej pomocy w ramach prawa pomocy jest kryterium materialne. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 wskazanej ustawy, osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz rodzinnego. Z kolei art. 255 powołanej ustawy stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów Sąd może wydać prawidłowe orzeczenie w tym zakresie. Ocena bowiem, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje przede wszystkim na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzania z urzędu postępowania w celu uzyskania odpowiednich dokumentów poświadczających rzeczywistą sytuację finansową i możliwości płatnicze osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy), czy też pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany udokumentowaniem swojej sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie opłat sądowych oraz kosztów zastępstwa prawnego. W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego w zakresie uzupełnienia złożonego wniosku o informacje niezbędne do oceny rzeczywistego stanu jego możliwości płatniczych, podnosząc, że ich nie posiada i nie ma do nich dostępu. Jednocześnie jednak wskazał, że pozostaje ze swoją żoną we wspólnym gospodarstwie domowym. Należy stwierdzić, że przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy uwzględnieniu podlegają zarówno dochody, jak i stałe miesięczne wydatki wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Nadto, oboje małżonkowie w sposób szczególny obowiązani są, każdy według swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków. Realizacja tego obowiązku może polegać również na osobistych staraniach i pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Rozdzielność majątkowa między małżonkami nie wyłącza obowiązku przyczyniania się przez oboje małżonków do zaspokajania potrzeb rodziny. Każdy z małżonków obowiązany jest zaspokajać uzasadnione potrzeby poszczególnych członków rodziny zgodnie z zasadą równej stopy życiowej. Niewątpliwie za taką potrzebę należy uznać dochodzenie swoich praw przed sądami, dlatego konieczne jest zbadanie stanu majątkowego wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego rodziny, bowiem to osoby najbliższe w pierwszej kolejności są zobowiązane do zaspakajania koniecznych potrzeb członków rodziny, a dopiero, gdy z przyczyn obiektywnych nie jest to możliwe - powołane do tego instytucje społeczne i państwowe. Natomiast w niniejszej sprawie wnioskodawca nie złożył w formularzu oświadczenia o wysokości dochodu uzyskiwanego przez żonę i nie przedłożył, na wezwanie dokumentów, wskazujących na wysokość jej zarobków oraz stałych kosztów utrzymania mieszkania. Z tego względu brak jest możliwości dokonania pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy, który – z jednej strony, jako osoba bezrobotna nie ma stałego źródła dochodu, a z drugiej - pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która posiada dochody, jednak nie została wykazana ich wysokość, ani konieczne koszty utrzymania małżonków. Skarżący nie składając wymaganych dokumentów nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a tym samym nie wykazał przesłanek, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 252 § 1 i w zw. z art. 255 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.