II SA/Wa 680/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska – Krupa (spr.), Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2019 r. sprawy ze skargi A. L. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu - oddala skargę - I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] (zwany dalej: "Zarządem Dzielnicy") z [...] lutego 2017r. Nr [...] w sprawie wniosku Skarżącej – A. L. - o najem lokalu mieszkaniowego z zasobu [...], w której nie wyrażono zgody na zakwalifikowanie i umieszczenie Skarżącej na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu. W podstawie prawnej ww. uchwały powołano § 45 pkt 2, 4 i 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...] [...], stanowiącego załącznik Nr 17 do uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 14 stycznia 2010r. Nr LXX/2182/2010 w sprawie nadania statutów dzielnicom m. st. Warszawy (Dz.Urz. Woj. Maz. z 2016r., poz. 420), § 6 pkt 8 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 18 grudnia 2008r. Nr XLVI/1422/2008 w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016r. poz. 6725) oraz § 4 i § 24 uchwały Rady m.st. Warszawy z 9 lipca 2009r. nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937, ze zm., zwana dalej: "Uchwałą z 2009r."). Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że Skarżąca zamieszkuje z byłym partnerem w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Właścicielem lokalu jest brat byłego partnera – W. W.. Organ wskazał, że Skarżąca zamieszkuje w przedmiotowym lokalu za zgodą właściciela, który oświadczył, że udostępnił ww. pokój w swoim mieszkaniu w celu opieki nad bratem (pismo z 14 listopada 2016r.). Skarżąca stwierdziła, że depresja i stany lękowe, na które cierpi są spowodowane jej trudną sytuacją mieszkaniową i zamieszkiwaniem z chorym byłym partnerem. Do wniosku dołączono opinie i zaświadczenie lekarskie. Skarżąca podczas wywiadu środowiskowego w lipcu 2016r. poinformowała pracownik OPS o przemocy, jakiej Skarżąca doświadcza, ze strony byłego partnera. Informacji tych nie potwierdzono dokumentami (brak Niebieskiej Karty, interwencji Policji). Skarżąca we wniosku z 25 listopada 2016r. nie wspomina o przemocy w miejscu zamieszkania. Ww. lokal składa się z 2 pokoi i kuchni. Skarżąca zajmuje mniejszy pokój, na podstawie ustnej umowy, zaś jej były partner zajmuje pokój większy. Powierzchnia mieszkalna ww. lokalu wynosi 33,63 m2, a powierzchnia użytkowa 50,28m2. Na jedną osobę faktycznie zamieszkującą w lokalu (2 osoby) przypada 16,82 m2 powierzchni mieszkalnej. Dochód miesięczny Skarżącej wynosi 1485,11 zł. Komisja Mieszkaniowa [...] stycznia 2017r. negatywnie zaopiniowała wniosek Skarżącej o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkaniowego z zasobu [...]. 2. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 marca 2019r. wniosła o uchylenie, ewentualnie stwierdzenie nieważności ww. uchwały Zarządu Dzielnicy i przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zarząd Dzielnicy błędnie zastosował § 4 pkt 1 Uchwały z 2009r., czym naruszył § 5 ust. 2 pkt 3 Uchwały z 2009r., który należało zastosować w sprawie. Skarżąca wyjaśniła, że zamieszkuje w ww. lokalu, ale nie ma do niego praw. Właściciel mieszkania udostępniał jej tymczasowo pokój w celu opieki nad chorym bratem. Skarżąca znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji społecznej, z uwagi na stan zdrowia, więc należało zastosować § 5 ust. 2 pkt 3 Uchwały z 2009r. Również współlokator Skarżącej jest ciężko i przewlekle chory. Skarżąca cierpi na wiele chorób przewlekłych, w tym m.in. na zaburzenia nerwicowe. Do skargi załączyła zaświadczenia o stanie zdrowia. Zaburzenia depresyjnolękowe pojawiły się u Skarżącej w reakcji na stres wywołany nagannymi zachowaniami współlokatora. Lekarz psycholog zalecił jej odizolowanie od sytuacji stresogennych. Oznacza to, że w przypadku Skarżącej zachodzi nie tylko przypadek wyłączenia stosowania § 4 pkt 1 Uchwały z 2009r. w związku z § ust. 2 pkt 3 lit. d, ale również ogólna przesłanka jego wyłączenia, wymieniona w § 5 ust. 2 pkt 3. Skarżąca pozostaje w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej i społecznej. Zarząd Dzielnicy, wydając ww. uchwałę nie wziął pod uwagę ww. okoliczności. Z uchwały nie wynika w szczególności, aby w jakikolwiek sposób rozpatrywał przesłanki wyłączające stosowanie § 4 pkt 1 Uchwały z 2009r. 3. Zarząd Dzielnicy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ ponadto wyjaśnił, że w sprawie nie zastosowano zwolnienia z kryterium metrażowego § 5 ust. 2 pkt 3 Uchwały z 2009r., gdyż stan zdrowia Skarżącej, w ocenie Komisji Mieszkaniowej i Zarządu Dzielnicy, nie pozostaje w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej. Powoływana przez Skarżącą trudna sytuacja społeczna, z uwagi na choroby współlokatora, nie ma wpływu na sprawę. Przesłanka ta nie może stanowić podstawy do roszczenia o najem samodzielnego lokalu mieszkalnego. Osoba uprawniona do wspólnego zamieszkiwania oznacza osobę, która zamieszkuje i będzie nadal zamieszkiwać wspólnie z wnioskodawcą przed, jak i po zmianie warunków mieszkaniowych. Nie dotyczy to sytuacji, gdy osobą ciężko, przewlekle chorą jest osoba, która nie będzie wspólnie zamieszkiwać ze Skarżącą po zmianie warunków mieszkaniowych. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. 2. Sąd administracyjne, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017r., poz. 2188 ze zm., zwana dalej: "P.u.s.a."), sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle art. 1 § 2 P.u.s.a. kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga ponadto w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Sad podkreśla także, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 21 lipca 2008r. sygn. akt I OPS 4/08 (dostępna na www.nsa.gov.pl), wskazał, że uchwała zarządu dzielnicy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."). NSA w ww. uchwale stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013r. poz. 594 ze zm.; zwana dalej: "u.s.g."), każdy czyjego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Ustawodawca w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2018r., poz. 1496 ze zm.) określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej. 3. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, stwierdza, że podstawę prawną ww., zaskarżonej uchwały indywidualnej Zarządu Dzielnicy stanowi Uchwała z 2009r. która zawiera zarówno przepisy materialne, jak i procesowe, które pozwalały na podjęcie zaskarżonej uchwały. Wobec ww. uchwały indywidualnej nie mają zastosowania przepisy k.p.a., co powoduje, że zaskarżona uchwała nie podlega kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z przepisami k.p.a. Sąd administracyjny bada jednak czy ww. uchwała została wydana zgodnie z przepisami prawa, które stanowiły podstawę do jej wydania, co wynika z art. 1 § 2 P.u.s.a., mając przy tym na względzie art. 134 § 1 P.p.s.a., biorąc pod uwagę naruszenia przepisów prawa, których nie powołano w skardze. Kontrola sądowoadministracyjna uchwał indywidualnych dokonywana jest przez Sąd administracyjny na mocy art. 147 § 1 i 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Stosownie do art. 147 § 2 P.p.s.a., rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w § 1, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym. Sąd administracyjny nie orzeka zatem, tak jak organ co do istoty sprawy. Sąd nie orzeka więc, czy Skarżącą należy umieścić na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego [...], ale jedynie kontroluje prawidłowość dokonanego przez organ rozstrzygnięcia, pod kątem jego zgodności z przepisami prawa materialnego oraz procesowego, o których mowa w ww. przepisach Uchwały z 2009r. Sąd wskazuje, że Zarząd Dzielnicy, wydając w rozpoznawanej sprawie zaskarżoną uchwałę, powołał się m.in. § 4 i § 24 Uchwały z 2009r. Zdaniem Skarżącej w sprawie doszło do błędnego zastosowania § 4 pkt 1 Uchwały z 2009r., czym naruszono § 5 ust. 2 pkt 3 Uchwały z 2009r., który należało zastosować w sprawie. Sąd w świetle okoliczności przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy z [...] lutego 2017r. nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Zgodnie bowiem z § 4 Uchwały z 2009r. lokale mogą być wynajmowane osobom: 1) które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto 2) w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego. Z ww. przepisu wynika, że oba kryteria wymienione w ww. § 4 Uchwały z 2009r. powinny być spełnione łącznie. Sąd wskazuje, że Zarząd Dzielnicy w zaskarżonej uchwale ustalił, że Skarżąca nie jest osobą bezdomną, jak również wskazał, że warunki mieszkaniowe Skarżącej nie mogą być uznane za trudne w rozumieniu § 4 pkt 1 Uchwały z 2009r. Skarżąca zamieszkuje bowiem z byłym partnerem w ww. lokalu mieszkalnym o powierzchni użytkowej 50,28m2, w którym powierzchnia mieszkalna wynosi 33,63 m2. Na jedną osobę faktycznie zamieszkującą w lokalu, który stanowi własność brata Jej byłego partnera przypada 16,82 m2. Skarżąca może zamieszkiwać w mniejszym pokoju ww. lokalu, gdyż opiekuje się swoim byłym partnerem. Trafne było zatem przyjęcie przez Zarząd Dzielnicy, że w sprawie nie spełniono zatem tzw. przesłanki metrażowej, gdyż przekroczone zostało kryterium metrażowe. Zarząd Dzielnicy zbadał ponadto przed wydaniem zaskarżonej uchwały kryterium dochodowe Skarżącej i przyjął, że dochód Skarżącej wynosi 1485,11 zł. Trafne było w związku z tym uznanie przez Zarząd Dzielnicy, że Skarżąca nie wypełniła więc kryterium dochodowego. Przez minimum dochodowe należy rozumieć średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 6 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku nieprzekraczający 160% najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym i 220% tej kwoty w gospodarstwie jednoosobowym, a także w gospodarstwie osoby samotnie wychowującej dziecko (dzieci), obowiązujący w dniu złożenia wniosku. Zarząd Dzielnicy wskazał ponadto, że jakkolwiek Skarżąca w pierwszym ze złożonych wniosków (rozpatrzony negatywnie) podnosiła, że doświadcza przemocy ze strony byłego partnera, nie znalazło to potwierdzenia w materiale dowodowym (brak niebieskiej karty i interwencji policji) i Skarżąca obecnie tych okoliczności nie podnosi. Zarząd Dzielnicy odwołał się też do negatywnej opinii Komisji Mieszkaniowej w sprawie wniosku Skarżącej o najem lokalu mieszkalnego. Sąd wskazuje, że stosownie do powoływanego przez Skarżącą przepisu § 5 ust. 2 pkt 3 Uchwały z 2009r. postanowień § 4 pkt 1 Uchwały z 2009r. nie stosuje się do osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej w szczególności: a) niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, b) ciężką, przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, c) istniejącą udokumentowaną przemoc lub inną patologię w rodzinie, pod warunkiem, że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu za zgodą właściciela. Zdaniem Sądu w świetle ww. kryteriów powołanych w ww. przepisie - § 5 ust. 2 pkt 3 Uchwały z 2009r. - przyjęcie przez Zarząd Dzielnicy, że Skarżąca nie spełniła tych kryteriów było prawidłowe. Jakkolwiek organ wprost odniósł się jedynie do braku udokumentowanej przemocy lub innej patologii w rodzinie, tym niemniej w świetle akt sprawy i podnoszonych przez Skarżącą okoliczności należało uznać, że pozostałe warunki z ww. przepisu nie zostały również spełnione. Osoba uprawniona do wspólnego zamieszkiwania oznacza osobę, która zamieszkuje i będzie nadal zamieszkiwać wspólnie ze Skarżącą przed, jak i po zmianie warunków mieszkaniowych. Przesłanka ta nie dotyczy więc sytuacji, gdy osobą ciężko, przewlekle chorą jest osoba, która nie będzie wspólnie zamieszkiwać ze Skarżącą po zmianie warunków mieszkaniowych – były partner Skarżącej. Jakkolwiek Skarżąca wskazuje, że pozostaje w związku z warunkami mieszkaniowymi w trudnej sytuacji zdrowotnej, w § 5 ust. 2 pkt 3 Uchwały z 2009r. odwołano się do "wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej", która powinna wiązać się z ciężką, przewlekłą chorobą wnioskodawcy. W przypadku Skarżącej nie zostało ponadto przekroczone ani kryterium metrażowe ani kryterium dochodowe, wskazane w § 4 Uchwały z 2009r. Wobec tego należało przyjąć, że zaskarżoną uchwałę podjęto bez naruszenia wskazanego w skardze przepisu prawa - § 5 ust. 2 pkt 3 Uchwały z 2009r. w związku z § 4 pkt 1 Uchwały z 2009r. 4. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie, uznał za zasadne oddalenie skargi, na mocy art. 151 P.p.s.a.