II SA/Wa 681/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia WSA Maria Werpachowska, Asesor WSA Andrzej Kołodziej (spr.), , Protokolant Paweł Groński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2005 r. sprawy ze skargi P.N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania P.N. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] orzekającej o jego wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek M.N. Prezydent W. uznał, że został spełniony warunek konieczny do wymeldowania z pobytu stałego, określony w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716), tj. opuszczenie lokalu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wojewoda [...] podniósł, że zgodnie z powołanymi wyżej regulacjami, opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się jest jedyną i wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Powołał się przy tym na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 28 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 2428/02), zgodnie z którym o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić wtedy, gdy osoba, której dotyczy sprawa o wymeldowanie, nie przebywa w lokalu, w którym miała poprzednio zorganizowane centrum życiowe oraz, gdy nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Organ wskazał, że fakt nieprzebywania P.N. w spornym lokalu potwierdził wnioskodawca M.N. oraz policyjna kontrola meldunkowa, zaś zeznania świadków oraz odwołującego się potwierdziły, że w spornym lokalu składa on jedynie wizyty domowe, z których ostatnia miała miejsce w sierpniu 2003 r. Wymieniony z własnej woli opuścił ten lokal, przeniósł się do innej miejscowości i przebywa tam od ponad [...] lat. Powyższe w ocenie Wojewody [...] oznacza, że P.N. skoncentrował swoje życie osobiste w S., gdzie przebywa i jest zameldowany na pobyt czasowy, a zameldowanie w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. w istocie stwarza fikcję meldunkową. W skardze na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P.N. zarzucił jej: ─ błędną interpretację art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ─ naruszenie art. 8 kpa przez prowadzenie postępowania z uwzględnieniem wyłącznie argumentów strony, która w rozstrzygnięciu miała interes prawny oraz wprowadzenia skarżącego w błąd w kwestii ponownego zameldowania się w spornym lokalu, ─ naruszenie art. 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że wbrew stanowisku organu, opuszczając miejsce pobytu stałego bez zamiaru jego zmiany, wypełnił obowiązek meldunkowy wynikający z art. 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem zameldował się na pobyt czasowy w S. Zatem, w jego ocenie, zarówno organ I, jak i II instancji błędnie zinterpretowały obowiązujące w tym zakresie przepisy. Skarżący podniósł również, że okoliczność nieprzebywania w spornym lokalu, a wynikająca z notatki policyjnej została zinterpretowana bezpodstawnie na jego niekorzyść w sytuacji, kiedy będąc zameldowany czasowo w innej miejscowości nie musiał wcale przebywać pod adresem stałego zamieszkania. P.N. wskazał ponadto, że jego pobyt czasowy w S. przedłuża się wyłącznie z uwagi na fakt, że w tej miejscowości wykonuje pracę na czas określony i ta przesłanka uzasadnia jego czasowy meldunek. Organ zaś nie wykazał, na czym ma polegać jego trwałe związanie się z tą miejscowością. Na poparcie swoich zarzutów skarżący powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego odnoszące się do obowiązków, jakie na organ odwoławczy nakładają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko, zarówno w odniesieniu do okoliczności faktycznych, jak i prawnych, zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87 z 2001 r., poz. 960), który w dacie wydawania zaskarżonej decyzji stanowił, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Jednakże w związku z wejściem w życie w dniu 19 czerwca 2002 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) orzekającego o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust. 2 tej ustawy niezbędne jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek wymienianych w tym przepisie, a mianowicie warunku faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego bez dokonania wymeldowania się. W rozpatrywanej sprawie istotnie doszło do opuszczenia przez P.N. miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., jednakże rozważenia wymaga kwestia, czy na skarżącym ciążył, w związku z tym obowiązek wymeldowania się z miejsca pobytu stałego. Aby mówić o opuszczeniu miejsca dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jak wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny, opuszczenie to musi mieć charakter trwały i dobrowolny, a jednocześnie pobyt stały w innym lokalu musi nosić cechy pobytu z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania i z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenie osobistych i majątkowych interesów. Tymczasem P.N. w S. przebywa czasowo, o czym świadczy fakt dokonania zameldowania w tej miejscowości na pobyt czasowy, a dodatkowo wynika to z jego wyjaśnień, w których stanowczo twierdzi, że nie ma zamiaru koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych. Zarówno Prezydent W., jak również Wojewoda [...] nie wykazali, że skarżący w S. utworzył swoje centrum życiowe. Obydwa organy nie odniosły się też do jego twierdzeń, że pobyt w tej miejscowości ma wyłącznie charakter czasowy i wynika obecnie z wykonywania tam pracy na umowę na czas określony, natomiast wcześniej związany był z nauką. Należy w tym miejscu zauważyć, że przepis art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zawiera definicję pobytu czasowego, którym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Z kolei w myśl przepisu art. 8 ust. 1 osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwane dłużej niż 2 miesiące jest obowiązana zameldować się na pobyt stały, chyba, że zachodzą okoliczności wskazujące na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego. Za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące uważa się w szczególności, m.in. wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Konstrukcja tego przepisu oznacza, że wymienia on jedynie przykładowo okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące oraz, że mogą istnieć inne ważne, z punktu widzenia interesu obywatela, przesłanki przemawiające za takim rozwiązaniem. Żaden natomiast przepis ustawy nie zakreśla maksymalnych granic czasowych takiego zameldowania. Organy administracji publicznej rozstrzygające sprawy obywateli powinny przestrzegać w szczególności dyrektyw ustawowych zawartych w przepisach art. 7 i 8 kpa, a więc uwzględniać słuszny interes obywateli, o ile nie stoi to w sprzeczności z interesem społecznym, a nadto pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. W ocenie Sądu, interes społeczny, rozumiany na gruncie rozpatrywanej sprawy jako dążenie do zgodności danych zawartych w ewidencji ludności ze stanem faktycznym, nie może uzasadniać automatyzmu w orzekaniu o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego. Ponadto przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nakładają na organy administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa), ich oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa) i wreszcie uzasadnienia rozstrzygnięcia zgodnie z przepisem art. 107 § 1 kpa. Poczynione przez Sąd rozważania wskazują, że zarówno organ I, jak i organ II instancji naruszyły powyższe reguły postępowania. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. O zakresie, w jakim zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Sąd orzekł na podstawie art. 152 ww. ustawy.