II SA/Wa 681/24
WyrokWSA w Warszawie2024-11-13
Skład orzekający: Danuta Kania, Andrzej Góraj, Mateusz Rogala
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej o niezdolności do zawodowej służby wojskowej, wydane wobec osoby już pełniącej tę służbę, może być oparte na przepisach dotyczących kandydatów do służby wojskowej, jeśli skierowanie do komisji nie zawierało podstawy prawnej i uzasadnienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich zostały wydane z naruszeniem przepisów, ponieważ nie wyjaśniono podstawy prawnej skierowania skarżącej do komisji lekarskiej oraz nie ustalono jej prawidłowego statusu jako żołnierza zawodowego, co skutkowało błędnym zakwalifikowaniem jej do grupy kandydatów do służby wojskowej zamiast do grupy żołnierzy zawodowych. Brak wyjaśnienia tych kwestii uniemożliwił prawidłową ocenę zdolności do służby.Stan faktyczny
Skarżąca, będąca już żołnierzem zawodowym, została skierowana do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (RWKML) w celu orzeczenia zdolności do zawodowej służby wojskowej. RWKML orzekła o jej niezdolności do służby, kwalifikując ją jako kandydata. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (CWKL) utrzymała to orzeczenie w mocy. Skarżąca wniosła skargę, argumentując, że została nieprawidłowo zakwalifikowana, a skierowanie do RWKML było wadliwe, ponieważ nie zawierało podstawy prawnej i uzasadnienia. Podkreśliła, że jest już żołnierzem zawodowym, a nie kandydatem.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej oraz orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Morsko-Lekarskiej, zasądził od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej na rzecz skarżącej kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. A. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Morsko-Lekarskiej w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej na rzecz skarżącej A. A. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem skargi A. A. (dalej: "Skarżąca") jest orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie (dalej: "CWKL", "Komisja II instancji") z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Z akt sprawy wynika, że st. bos. A. A. w dniu [...] października 2023 r. została skierowana przez Komendanta Ośrodka Szkolenia Nurków i Płetwonurków WP w G. (dalej: "Komendant OSNiP") w celu "orzeczenia zdolności do zawodowej służby wojskowej".
Rejonowa Wojskowa Komisja Morsko-Lekarska w G. (dalej: "RWKML", "Komisja I instancji") orzeczeniem z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] , na podstawie art. 190 ust. 1, 6 pkt 1, 7 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 2305), § 2 pkt 1, § 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, § 10 oraz § 11 ust. 1 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r., poz.1243 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 7 czerwca 2022 r.", a także § 4 pkt 3 i § 9 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. z 2012 r., poz. 1013 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 24 sierpnia 2012 r.", rozpoznała u A. A.: 1) wtórną niedoczynność tarczycy w okresie nadczynności u osoby po operacyjnym usunięciu tarczycy z powodu raka brodawkowatego (30 marca 2017 r.), w trakcie nadzoru onkologicznego - § 53 pkt 6, pkt 7 i pkt 4, § 3 pkt 1, § 83 pkt 1; ostrość wzroku Vod 0,9 s.c., Vos 0,6 s.c. - § 13 pkt 1; skrzywienie przegrody nosa - § 26 pkt 3.
W związku z powyższym RWKML orzekła, że Skarżąca jest niezdolna do zawodowej służby wojskowej - kategoria N, Zał. 1, Grupa III.
W uzasadnieniu RWKML wskazała, że rozpoznanie 1 powoduje niezdolność do zawodowej służby wojskowej na podstawie wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. Jednocześnie zaznaczyła, że "brak orzeczenia do czynnej służby wojskowej, brak orzeczenia z WPP o braku przeciwwskazań do pełnienia służby wojskowej".
Pismem z dnia [...] grudnia 2023 r. A. A. złożyła odwołanie od ww. orzeczenia wnosząc o jego zmianę poprzez stwierdzenie zdolności do pełnienia dalszej zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu wskazała, że od dnia [...] grudnia 2022 r. pełni służbę zawodową w stopniu starszego bosmana w OSNiP WP. Na mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] została przeniesiona do służby jako funkcjonariusz Straży Granicznej do dalszego pełnienia służby wojskowej w ramach zawodowej służby wojskowej. W związku z powyższym powinna zostać zakwalifikowana przez lekarza orzecznika do grupy IV, a w konsekwencji zostać uznana za zdolną do pełnienia dalszej służby wojskowej.
Podniosła również, że nie sposób zgodzić się z rozpoznaniem zawartym w zaskarżonym orzeczeniu, tj. nadczynność (§ 53 pkt 4) i niewyrównana niedoczynność tarczycy (§ 53 pkt 6). Nie może bowiem jednocześnie wystąpić nadczynność i niedoczynność tarczycy. W trakcie opieki poradni endokrynologicznej rozpoznanie zostało postawione jako pozazabiegowa niedoczynność tarczycy - w trakcie leczenia.
Orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] CWKL, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie.
W uzasadnieniu wskazała, że z analizy dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej wynika, że badana w marcu 2017 r. była leczona operacyjnie z wycięciem całkowitym tarczycy i limfadektomią szyjną z powodu raka brodawkowatego prawego płata tarczycy i następnie włączono leczenie farmakologiczne. W badaniach laboratoryjnych wykonanych na zlecenie RWKML stwierdzono obniżenie poziomu TSH do 0,118 uIU/mol - przy normie 9,270 - 4,200 oraz FT3 - 4,53 pmol/l (3,1 - 6,8), FT4 - 20,2 (11,9 - 21,6). W trakcie leczenia farmakologicznego występowały wahania poziomów tarczycy od nadczynności do niedoczynności (w badaniu laboratoryjnym na zlecenie RWKL stwierdzono obniżenie TSH).
Dalej CWKL powołała się na objaśnienia do § 53 pkt 3 Załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r., gdzie wskazano, że osoby z guzkami o dużym ryzyku złośliwości należy uznawać za "niezdolnych do służby wojskowej".
Wskazała, że u badanej rozpoznano raka brodawkowatego tarczycy leczonego operacyjnie z usunięciem tarczycy oraz węzłów chłonnych szyjnych. Badana wymaga prowadzenia regularnego trybu życia, unikania nadmiernych wysiłków fizycznych i stresu. Wymaga również okresowych kontroli specjalistycznych i systematycznego leczenia farmakologicznego. Z oświadczenia badanej wynika, że nigdy nie otrzymała orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, a więc nie ustalono u badanej - do czasu skierowania obecnie do RWKML - zdolności do pełnienia służby wojskowej.
Powołując art. 83 ust. 1 pkt 1 oraz art. 190 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny CWKL podkreśliła, że przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej osoby ubiegające się o powołanie winny otrzymać orzeczenie o tej zdolności z wojskowej komisji lekarskiej. W skierowaniu do RWKML organ kierujący nie wskazał podstawy prawnej skierowania w celu orzeczenia zdolności do zawodowej służby wojskowej (art. 190 ust. 2 - 5 ww. ustawy). Jeżeli więc badana nie otrzymała dotychczas orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej w trakcie postępowania rekrutacyjnego do zawodowej służby wojskowej, to RWKML słusznie wydała zaskarżone orzeczenie w oparciu o Załącznik nr 1, Grupa III rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r.
Pismem z dnia [...] marca 2024 r. A. A., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe orzeczenie CWKL z dnia [...] stycznia 2024 r. zarzucając naruszenie:
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaniechanie stwierdzenia nieważności orzeczenia RWKML pomimo wydania orzeczenia I instancji z rażącym naruszeniem prawa,
- art. 6 k.p.a. poprzez zaniechanie działania na podstawie właściwych przepisów prawa, w tym zastosowanie nieobowiązujących Skarżącą norm,
- art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne - a w efekcie błędne - wyjaśnienie sprawy w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem Skarżącej,
- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób niestaranny, co podważa zaufanie Skarżącej do władzy publicznej,
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia RWKML oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaniechanie jej uchylenia w całości i orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie umorzenia postępowania I instancji,
- art. 87 ust. 1 w związku z art. 190 (w szczególności ust. 1, ust. 4 pkt 1) oraz art. 10 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez niewłaściwe zastosowanie,
- § 2 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. i załącznika nr 1 do tego rozporządzenia poprzez błędną wykładnię,
- art. 65 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia RWKM-L, które prowadzi do zwolnienia Skarżącej z zawodowej służby wojskowej wbrew jej woli, co w oczywisty sposób ogranicza jej wolność wyboru i wykonywania zawodu gwarantowaną przez Konstytucję.
W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o:
- stwierdzenie nieważności zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia Komisji I instancji w całości i umorzenie postępowania,
- ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia Komisji I instancji w całości oraz umorzenie postępowania,
- zasądzenie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W motywach skargi Skarżąca podniosła w szczególności, że orzeczenia RWKML i CWKL w ogóle nie powinny były zostać wydane, bowiem nie istniała podstawa prawna do skierowania Skarżącej na badanie lekarskie, co Komisje lekarskie powinny były zweryfikować jeszcze przed przystąpieniem do samych badań. Skarżącej już po powołaniu do zawodowej służby wojskowej nie można było skierować na badania lekarskie prowadzone zgodnie z tymi samymi zasadami co dla kandydatów na żołnierzy. Jak przyznała sama CWKL, organ kierujący Skarżącą na badanie do RWKML (dowódca jednostki wojskowej) nie wskazał podstawy prawnej (stosownie do art. 190 ustawy o obronie Ojczyzny) takiego skierowania, co z kolei doprowadziło RWKML do przekonania, że w związku z zaniechaniem skierowania na badanie przed wyznaczeniem na stanowisko służbowe (art. 190 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy), które ma charakter fakultatywny, RWKML ma przeprowadzić właśnie takie badanie, podczas gdy intencją organu kierującego było najprawdopodobniej uzupełnienie dokumentacji dowódcy jednostki wojskowej o orzeczenie RWKML przed wyznaczeniem na stanowisko służbowe, co nie może mieć miejsca już po takim wyznaczeniu.
Dalej Skarżąca podniosła, iż gdyby uznać, że orzeczenie w sprawie zdolności do służby mogło zostać wydane, to powinna być ona zakwalifikowana do grupy IV (żołnierze zawodowi), a nie do grupy IlI (kandydaci do zawodowej służby wojskowej) według Załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. W dniu wydawania orzeczeń Komisji obu instancji Skarżąca pozostawała bowiem żołnierzem zawodowym, przy czym powołana do zawodowej służby wojskowej została już w 2022r., co przyznaje nawet RWKML (punkt 6 orzeczenia).
Zdaniem Skarżącej CWKL niesłusznie powołała się na § 53 pkt 3 Załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia (razem z objaśnieniami) jako mający świadczyć o niezdolności do służby z powodu rzekomego zaobserwowania u Skarżącej guzków o dużym ryzyku złośliwości, których w trakcie badania nie stwierdzono. Takie rozpoznanie powinno być potwierdzone oceną endokrynologiczną lub dokumentacją z leczenia w poradni endokrynologicznej albo dokumentacją z leczenia szpitalnego, przy czym nie istnieje żaden dokument, który potwierdzałby występowanie u Skarżącej guzków o dużym ryzyku złośliwości w okresie dokonywania oceny przez Komisję I bądź II instancji. Przeciwnie - zgodnie z zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] lutego 2024 r., wydanym przez specjalistę chorób wewnętrznych, endokrynologa - Skarżącą należy uznać za wyleczoną z nowotworu tarczycy, przy czym ryzyko wznowy jest niewielkie, a ryzyka endogennej nadczynności tarczycy zupełnie brak. Przy dalszym stosowaniu leków nie ma żadnych przeciwskazań do jakiejkolwiek formy wysiłku fizycznego.
W ocenie Skarżącej, przy zakwalifikowaniu jej do grupy IV nie ma podstaw do uznania jej za niezdolną do służby, bowiem aktualnie niewielkie problemy zdrowotne nie mają znaczenia dla oceny tej zdolności.
Podsumowując Skarżąca wskazała, że w następstwie ewidentnie wadliwych orzeczeń RWKML i CWKL w dniu [...] lutego 2024 r. Komendant OSNiP WP wydał rozkaz personalny nr 6, mocą którego Skarżąca została zwolniona ze służby pomimo doskonałych wyników w pracy i posiadania bogatego doświadczenia, zdobytego w czasie długoletniej służby, również w Straży Granicznej. Ponadto Skarżąca została wezwana do zwrotu świadczenia mieszkaniowego, co w oczywisty sposób narusza jej interesy majątkowe.
W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wskazała, że komisje lekarskie były uprawnione do wydania orzeczenia w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, uznającego Skarżącą za niezdolną do pełnienia zawodowej służby wojskowej (Kategoria N - Zał. 1, Grupa III). Wbrew twierdzeniom skargi nawet zaliczenie Skarżącej do Grupy IV (kolumna siódma wykazu) nie zmieniłoby podjętego rozstrzygnięcia, bowiem dokonane rozpoznanie uprawniało wojskowe komisje lekarskie do stwierdzenia, że Skarżąca jest niezdolna do pełnienia zawodowej służby wojskowej w przypadku zaliczenia jej do Grupy IV obejmującej m.in. osoby już pełniące zawodową służbę wojskową.
W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2024 r. zatytułowanym "Replika na odpowiedź CWKL w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2024 r. na skargę" Skarżąca podniosła w szczególności, że CWKL w odpowiedzi na skargę błędnie powołała się na § 37 pkt 1 zamiast na § 53 pkt 6 Załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. Rozpoznanie to jest błędne, co potwierdza zgromadzona dokumentacja, w szczególności dostarczona przez Skarżącą. Komisja przytoczyła niewłaściwe ogólne normy poziomu TSH, a ponadto stwierdziła niedoczynność tarczycy w przypadku osoby, która takiego organu nie posiada. W takiej sytuacji można co najwyżej można bronić poglądu, że Skarżąca ma objawy niedoczynności tarczycy, jednakże "objawy niedoczynności tarczycy" nie zostały ujęte w załączniku do ww. rozporządzenia, a zatem nie ma podstaw, aby w razie stwierdzenia ich wystąpienia, orzec o niezdolności do służby.
Nadto Skarżąca wskazała, że wyjaśnienia organu co do możliwości wydania orzeczenia na zasadach jak dla kandydata do służby wojskowej, jest pozbawione podstaw prawnych. Sam fakt, iż Skarżąca nie została skierowana na badanie przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej, nie oznacza, że organ miał prawo oceniać jej stan zdrowia na zasadach przewidzianych dla kandydatów do służby. Skoro Skarżąca została powołana do służby, to widocznie nie było wątpliwości co do jej zdolności psychicznej i fizycznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Ponadto skierowanie na badanie do wojskowej komisji lekarskiej przed powołaniem do służby ma charakter fakultatywny (art. 190 ust. 4 pkt 1 oraz art. 137 ust. 4a ustawy o obronie Ojczyzny), a zaniechanie skierowania na badanie w żaden sposób nie wpływa na status żołnierza, jego prawa i obowiązki. Organ nie może domniemywać podstawy prawnej do skierowania na badanie, a przed jego wykonaniem powinien kwestię tę wyjaśnić, czego w niniejszej sprawie nie uczynił.
W piśmie procesowym z dnia[...] września 2024 r. zatytułowanym "Replika (...)" Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia Komisji I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podniosła, iż brak było podstaw do skierowania z urzędu Skarżącej do wojskowej komisji lekarskiej. Nie zachodziła bowiem żadna z przesłanek określonych w art. 194 ustawy o obronie Ojczyzny będąca podstawą do działania dowódcy jednostki w tym zakresie.
Błędne jest twierdzenie CWKL, że Komisje lekarskie obu instancji działały zgodnie z prawem, albowiem Skarżąca w toku powołania do zawodowej służby wojskowej nie została poddana badaniu przez wojskową komisję lekarską a takie badanie, zdaniem Komisji, było wymagane, co w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz jej stanu faktycznego, jest konstatacją błędną. Przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej Skarżąca pełniła służbę w Straży Granicznej. Kwestie przenoszenia funkcjonariuszy innej służby mundurowej, w tym Straży Granicznej, do pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej w zasadniczej części uregulowane są w art. 137, art. 134 ust. 3, art. 139, art.187 ust 3 i art. 815 ustawy o obronie Ojczyzny oraz rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 czerwca 2022 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2022 r., poz. 1384 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 27 czerwca 2022 r.", rozporządzeniu MON z dnia 13 czerwca 2022 r. w sprawie korpusów osobowych, grup osobowych i specjalności wojskowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1333), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 13 czerwca 2022 r.", oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2022r. w sprawie stopni policyjnych, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Więziennej, Straży Marszałkowskiej, Służby Celno-Skarbowej lub Straży Granicznej odpowiadających poszczególnym stopniom wojskowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 876), dalej: "rozporządzenie RM z dnia 15 kwietnia 2022 r.".
Na podstawie ww. przepisów Skarżąca złożyła wniosek o przeniesienie do pełnienia zawodowej służby wojskowej do Ministra Obrony Narodowej poprzez wojskowe centrum rekrutacji (WCR). Przedstawiła też niezbędne dokumenty określone w § 9 ust 1 pkt 1 - 6 rozporządzenia MON z dnia 27 czerwca 2022 r., w tym dokumenty dotyczące stanu zdrowia. Przed podjęciem zawodowej służby wojskowej poddała się też okresowym badaniom lekarskim przeprowadzanym przez wskazanych lekarzy wojskowych, którzy dopuścili ją do dalszego pełnienia służby w charakterze żołnierza zawodowego. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej z dniem 12 grudnia 2022 r. powołał Skarżącą do dalszego pełnienia wojskowej służby zawodowej. W trakcie jej pełnienia Skarżąca uzyskała bardzo dobre wyniki z oceny okresowej, nie chorowała, dbała o właściwą dla tej służby kondycję fizyczną i psychiczną. Przeszła też z wynikiem pozytywnym dwa okresowe badania zdolności do służby. Nie było zatem określonych ustawą podstaw do skierowania Skarżącej przez dowódcę jednostki do wojskowej komisji lekarskiej.
Bezpodstawnie uznano Skarżącą jako osobę ubiegającą się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej w sytuacji, gdy w chwili skierowania jej do wojskowej komisji lekarskiej od roku pełniła ona już zawodową służbę wojskową.
Chybione są uwagi, że Skarżąca nie nadaje się do służby wojskowej w sytuacji, gdy została ona całkowicie wyleczona z nowotworu, przez całe dorosłe życie dba o kondycję psychiczną i fizyczną, biega, uczestniczy w zawodach, ma wyjątkową sprawność ogólną, o czym świadczą wyniki okresowych egzaminów z kultury fizycznej i prowadzone okresowo badania psychologiczne. Specjaliści z zakresu endokrynologii uważają Skarżącą za osobę całkowicie wyleczoną i zdolną do normalnego życiowego funkcjonowania łącznie z uprawianiem ulubionych zajęć sportowych. Tego Jednak Komisje I i II instancji nie ustaliły, albowiem, wbrew ich twierdzeniom, nie przeprowadziły specjalistycznych badań i nie skorzystały z opinii specjalistów w tym zakresie. Zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie Komisji I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Orzeczenia te nie zawierają należytego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie dokonanego rozpoznania, a w konsekwencji prawidłowo dokonanego ustalenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Z akt sprawy wynika, że orzeczenie RWKML z dnia [...] listopada 2023 r. zostało wydane na skutek skierowania Skarżącej do tejże Komisji wystawionego w dniu [...] października 2023 r. przez Komendanta Ośrodka Szkolenia Nurków i Płetwonurków WP w G.. Jako cel skierowania wskazano orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej. W skierowaniu wskazano: przydział służbowy - OSNiP WP G., starszy podoficer sztabowy; data wstąpienia do czynnej służby wojskowej - 12 grudnia 2022r.; rozpoznanie - zdrowy; dotychczas wydane orzeczenia - Ambulatorium KPW G. - orzeczenie lekarskie nr [...]. W skierowaniu nie podano podstawy prawnej ani uzasadnienia wynikającego z obowiązujących przepisów prawa. Odręczny dopisek widniejący na skierowaniu nie może być, w ocenie Sądu, uznany za uzasadnienie skierowania, o którym mowa w § 8 ust. 2 pkt 13 rozporządzenia MON z dnia [...] czerwca 2022 r.
Jako podstawę prawną ww. orzeczenia RWKML wskazała m.in. art. 190 ust. 1, 6 pkt 1, 7 i 10 ustawy o obronie Ojczyzny oraz § 2 pkt 1 rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r.
Przepis art. 190 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska właściwa ze względu na miejsce stacjonowania jednostki wojskowej lub pododdziału jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, a w przypadku określania zdolności do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych oraz rodzajach wojsk właściwa rzeczowo wojskowa komisja lekarska. Do wojskowej komisji lekarskiej kierują: 1) dowódca jednostki wojskowej - w przypadkach wymienionych w ust. 2 pkt 1-4, ust. 4 pkt 3-5 oraz ust. 5, a także, po uzgodnieniu z organem właściwym do wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe, w przypadkach wymienionych w ust. 2 pkt 5 oraz w ust. 4 pkt 1 i 2 (ust. 6 pkt 1). Żołnierz zawodowy jest obowiązany poddać się badaniom zleconym przez wojskową komisję lekarską, w tym również badaniom specjalistycznym, psychologicznym i dodatkowym (ust. 7). Ustala się następujące kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej: 1) kategoria Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej, co oznacza zdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a także zdolność do pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w okresie kształcenia, o którym mowa w art. 95 ust. 4; 2) kategoria Z/O - zdolny do zawodowej służby wojskowej z ograniczeniami, co oznacza ograniczoną zdolność do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych; 3) kategoria N - trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego (ust. 10).
Z kolei art. 190 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że żołnierzy zawodowych kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej z urzędu: 1) gdy nie wykonują zadań służbowych z powodu choroby trwającej nieprzerwanie przez co najmniej 3 miesiące; 2) jeżeli w ich stanie zdrowia nastąpiło pogorszenie uniemożliwiające lub utrudniające wykonywanie zadań służbowych; 3) gdy ulegli wypadkom pozostającym w związku z pełnieniem zawodowej służby wojskowej lub u których została stwierdzona choroba powstała w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej; 4) w celu przeprowadzenia okresowych lub okolicznościowych badań lekarskich - jeżeli zostali zaliczeni do określonych grup osobowych.
Z kolei w myśl art. 190 ust. 4 pkt 3 - 5 ww. ustawy do wojskowej komisji lekarskiej można skierować z urzędu żołnierza zawodowego również w innych niż wymienione w ust. 2 przypadkach uzasadnionych potrzebami Sił Zbrojnych, w tym w szczególności: przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej z przyczyn innych niż ze względu na stan zdrowia; gdy żołnierz nie przystąpił w nakazanym terminie do sprawdzianu sprawności fizycznej lub gdy otrzymał ze sprawdzianu sprawności fizycznej ocenę niedostateczną; w celu sprawdzenia prawidłowości orzekania o jego czasowej niezdolności do służby z powodu choroby lub prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego.
Natomiast zgodnie z art. 190 ust. 10 ww. ustawy do wojskowej komisji lekarskiej można skierować z urzędu żołnierza zawodowego również w innych niż wymienione w ust. 2 przypadkach uzasadnionych potrzebami Sił Zbrojnych, w tym w szczególności: 1) przed wyznaczeniem na stanowisko służbowe; 2) w związku z przeniesieniem do innego korpusu osobowego albo innej grupy osobowej; 3) przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej z przyczyn innych niż ze względu na stan zdrowia; 4) gdy nie przystąpił w nakazanym terminie do sprawdzianu sprawności fizycznej lub gdy otrzymał ze sprawdzianu sprawności fizycznej ocenę niedostateczną; 5) w celu sprawdzenia prawidłowości orzekania o jego czasowej niezdolności do służby z powodu choroby lub prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego.
Powyższe przepisy dotyczą skierowania do wojskowej komisji lekarskiej żołnierzy zawodowych wymieniając różne (obligatoryjne i fakultatywne) powody skierowania (w niniejszej sprawie powód nie został sprecyzowany). Przede wszystkim jednak nie wiadomo z jakich względów, powołując ww. przepisy ustawy, RWKML wydała orzeczenie wobec Skarżącej jako "osoby ubiegającej się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej" (Załącznik 1, Grupa III rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. "Wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa, a także o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz warunki orzekania w tych sprawach"), a nie jako żołnierza zawodowego (Załącznik nr 1, Grupa IV ww. rozporządzenia).
Nie wynika to z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia. W orzeczeniu tym wskazano na "brak orzeczenia do czynnej służby wojskowej oraz brak orzeczenia z WPP o braku przeciwwskazań do pełnienia służby wojskowej", jednak nie wyjaśniono w jaki sposób brak ww. dokumentów miałby zostać uznany za podstawę (przyczynę) wydania omawianego orzeczenia i to w stosunku do osoby kwalifikowanej do Grupy III.
Kwestia ta nie została wyjaśniona również przez CWKL. Utrzymując w mocy zaskarżone orzeczenie Komisja II instancji wskazała jedynie, że w świetle art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny, przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej osoby ubiegające się o powołanie do tej służby winny otrzymać orzeczenie o tej zdolności z wojskowej komisji lekarskiej. Stwierdziła w związku z tym, że: "Jeżeli (...) badana nie otrzymała dotychczas orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej w trakcie postępowania rekrutacyjnego do zawodowej służby wojskowej to RWKM-L słusznie wydała zaskarżone orzeczenie w oparciu o Załącznik nr 1, Grupa III rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r.". Powyższego stanowiska jednak nie uzasadniła.
Jednocześnie CWKL pominęła argumenty odwołania, w którym Skarżąca wskazała, że do zawodowej służby wojskowej została przeniesiona do służby jako funkcjonariusz Straży Granicznej w trybie art. 137 ust. 1, 2 i 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Pominęła również załączoną do odwołania poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] , z której wynika, że Skarżąca została przeniesiona ze Straży Granicznej do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej oraz powołana do zawodowej służby wojskowej w korpusie podoficerów. W podstawie prawnej ww. decyzji powołano m.in. art. 137 ust. 1, 2 i 4 ustawy o obronie Ojczyzny oraz § 9 ust. 11 rozporządzenia MON z dnia 27 czerwca 2022 r.
Zgodnie z art. 137 ust. 1 ww. ustawy funkcjonariusz Policji, Straży Granicznej (...) może być na własną prośbę przeniesiony do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej, jeżeli wykazuje predyspozycje do pełnienia tej służby. Przeniesienie, o którym mowa w ust. 1, odbywa się za zgodą Ministra Obrony Narodowej oraz ministra nadzorującego daną służbę, w trybie powołania do zawodowej służby wojskowej, z zachowaniem ciągłości służby. Okresy pełnienia służby w służbach, o których mowa w ust. 1, zalicza się do okresów służby wojskowej, od których są uzależnione uprawnienia przewidziane w niniejszej ustawie (ust. 2). Minister Obrony Narodowej nadaje funkcjonariuszowi, o którym mowa w ust. 1, z dniem jego stawienia się do pełnienia zawodowej służby wojskowej, stopień wojskowy równorzędny z posiadanym stopniem w odpowiedniej służbie zgodnie z art. 135 (ust. 4).
Stosownie natomiast do § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia funkcjonariusz zainteresowany przeniesieniem do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej składa, za pośrednictwem kierownika komórki organizacyjnej Ministerstwa Obrony Narodowej właściwej do spraw kadr, prośbę do Ministra Obrony Narodowej o przeniesienie do dalszego pełnienia służby. W prośbie tej funkcjonariusz wskazuje swoje imię i nazwisko, stopień służbowy, nazwę służby i jednostkę organizacyjną, w której pełni służbę, oraz zajmowane stanowisko służbowe, a także załącza do niej: 1) odpis lub uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego uzyskanie wykształcenia wymaganego w danym korpusie kadry; 2) oświadczenie o nieprowadzeniu przeciwko niemu postępowania karnego, karnoskarbowego, dyscyplinarnego lub z tytułu odpowiedzialności zawodowej; 3) dokument potwierdzający posiadany stopień służbowy i zajmowane stanowisko; 4) oświadczenie o braku orzeczeń właściwych organów w sprawie ograniczonej zdolności do służby w obecnej lub poprzedniej służbie, a także o braku orzeczeń o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu doznanym wskutek wypadku albo wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby lub w związku ze służbą; 5) dokumentację dotyczącą aktualnych okresowych badań lekarskich; 6) poświadczenie bezpieczeństwa i zaświadczenie o przeszkoleniu w zakresie dostępu do ochrony informacji niejawnych albo zgodę na przeprowadzenie postępowania sprawdzającego, o ile jest to niezbędne do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Jeżeli zachodzą wątpliwości co do zdolności fizycznej lub psychicznej funkcjonariusza do pełnienia zawodowej służby wojskowej, kierownik komórki organizacyjnej Ministerstwa Obrony Narodowej właściwej do spraw kadr może zawnioskować do uzgodnionego z funkcjonariuszem szefa WCR o skierowanie tego funkcjonariusza do wojskowej komisji lekarskiej lub o przeprowadzenie badań psychologicznych (ust. 5).
Po wyrażeniu zgody na przeniesienie funkcjonariusza do dalszego pełnienia służby w ramach zawodowej służby wojskowej Minister Obrony Narodowej występuje o wyrażenie zgody na przeniesienie do: 1) ministra nadzorującego daną służbę, 2) w przypadku funkcjonariusza Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu albo Centralnego Biura Antykorupcyjnego - Prezesa Rady Ministrów albo ministra powołanego w celu koordynowania działalności służb specjalnych, jeżeli został powołany - i jednocześnie określa termin na wyrażenie tej zgody oraz wskazuje przewidywaną datę przeniesienia funkcjonariusza, a także może wnioskować o weryfikację zgromadzonych danych o funkcjonariuszu oraz o udzielenie informacji, które mogą mieć wpływ na podjęcie decyzji o powołaniu funkcjonariusza do zawodowej służby wojskowej (ust. 8).
Po otrzymaniu zgody właściwego organu, o którym mowa w ust. 8, oraz w przypadku braku konieczności jej uzyskania Minister Obrony Narodowej wydaje decyzję o przeniesieniu funkcjonariusza i powołaniu go do zawodowej służby wojskowej oraz wyznaczeniu na stanowisko służbowe. W decyzji wskazuje się stanowisko służbowe, na którym funkcjonariusz będzie pełnił służbę, oraz dzień przeniesienia do pełnienia zawodowej służby wojskowej, który jest jednocześnie dniem stawienia się w jednostce wojskowej do pełnienia zawodowej służby wojskowej (ust. 11).
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że CWKL nie rozpatrzyła w sposób zgodny z prawem odwołania Skarżącej od orzeczenia Komisji I instancji. Nie ustaliła statusu Skarżącej w dacie orzekania (tj. czy, jak podnosiła Skarżąca, pozostaje ona żołnierzem zawodowym), nie wyjaśniła podstawy prawnej skierowania jej do RWKML, a w konsekwencji nie wyjaśniła z jakich względów uznała, że za zgodne z prawem uznała orzeczenie RWKML, w którym Skarżąca została zakwalifikowana jako "osoba ubiegająca się o powołanie do zawodowej służby wojskowej". Nie wyjaśniła również z jakich powodów uznała, że jeżeli Skarżąca "nie otrzymała dotychczas orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej" to należało wydać orzeczenie kwalifikując ją do Grupy III na podstawie Załącznika nr 1 rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r.".
Podkreślić przy tym należy, że kwalifikacja do Grupy III (osoby ubiegające się o powołanie do zawodowej służby wojskowej) oraz do Grupy IV (żołnierze zawodowi) skutkuje przyporządkowaniem rozpoznanych schorzeń do różnych kategorii zdolności do służby (np. rozpoznanie z punktu 1 "wtórna niedoczynność tarczycy w okresie nadczynności (...) - § 53 pkt 6 - należy kwalifikować do kategorii N w przypadku Grupy III, zaś do kategorii Z/N w przypadku Grupy IV (według stanu prawnego na datę orzekania przez CWKL). Kwalifikacja badanego do określonej grupy ma zatem istotny wpływ na określenie kategorii do służby wojskowej.
W tym miejscu wskazać również trzeba, że kontrola sądowoadministracyjna orzeczeń wojskowych komisji lekarskich ma charakter ograniczony i sprowadza się do badania prawidłowości postępowania orzeczniczego pod względem formalnym. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do kontroli dokonanego przez komisję rozpoznania w zakresie stwierdzonych schorzeń, ani oceny fachowości przeprowadzonych badań lekarskich. Sąd nie rozstrzyga bowiem kwestii medycznych. W zakresie swoich uprawnień sąd administracyjny kontroluje natomiast, czy komisje lekarskie prawidłowo przeprowadziły postępowanie, czy orzekały na podstawie kompletnego materiału dowodowego, jak również czy ustalony przez nie stan faktyczny znalazł odzwierciedlenie w orzeczeniu właściwej komisji lekarskiej.
W sprawie niniejszej przedwczesnym byłaby jednak kontrola dokonanej przez Komisje lekarskie kwalifikacji rozpoznanych schorzeń do paragrafów Załącznika nr 1 rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. w sytuacji, gdy kwestią zasadniczą wymagającą wyjaśnienia jest podstawa prawna i uzasadnienie skierowania Skarżącej do wojskowej komisji lekarskiej oraz prawidłowe przyporządkowanie Skarżącej do jednej z grup wyszczególnionych w Załączniku do rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r.
Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie RWKML z dnia [...] listopada 2023 r. zostały wydane z naruszeniem § 10 pkt 9 ww. rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. w związku z art. 190 ust. 6 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny, co skutkowało ich uchyleniem. Nie zostało bowiem wyjaśnione z jakich powodów Skarżąca została zakwalifikowana do Grupy III Załącznika nr 1 rozporządzenia, a w konsekwencji z jakich względów ustalono Kategorię N - niezdolna do zawodowej służby wojskowej.
Rozpatrując sprawę ponownie Komisja I instancji uwzględni dokonaną ocenę prawną. Wyjaśni kwestię statusu Skarżącej oraz podstawę prawną i uzasadnienie dla skierowania jej do wojskowej komisji lekarskiej przez Komendanta OSNiP WP w G. w dniu [...] października 2023 r. Następnie podejmie stosowne czynności zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika w stawce minimalnej (480 złotych) wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa (17 złotych) Sąd postanowił jak w punkcie 2 sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło