II SA/Wa 685/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 12 marca 2024 r. nr 287/kadr/2024, na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.); zwaną dalej K.p.a. w związku z art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2023 r. poz. 1280, z późn. zm.), umorzył postępowanie z wniosku Z. G.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Z. G. wnioskiem z [...] czerwca 2017 r. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 798, z późn. zm.); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową. Pismem 5 lipca 2017 r. organ zwrócił się do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA (ZER MSWiA) o przekazanie informacji, czy wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie. W odpowiedzi na przedmiotowe wystąpienie ZER MSWiA wskazał, że Z. G. została zwolniona ze służby w Policji [...] lipca 2008 r. oraz ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość określono z uwzględnieniem art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej. Ponadto organ otrzymał potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie decyzji z [...] lipca 2017 r., wydanych przez organ emerytalny na podstawie art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, w związku z otrzymaną z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Informacją o przebiegu służby nr [...], z której wynika, że wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b tej ustawy w okresie od dnia 16 grudnia 1979 r. do dnia 30 kwietnia 1982 r. Następnie ZER MSWiA skierował do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji pismo informujące, że organ emerytalny na skutek prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] stycznia 2022 r., sygn. akt [...] zmienił zaskarżone decyzje Dyrektora ZER MSWiA i przyznał Z. G. prawo do emerytury policyjnej i renty inwalidzkiej w wysokościach ustalonych przed 1 października 2017 r. Wobec tego organ emerytalny 13 października 2023 r. wydał decyzję o ponownym ustaleniu wysokości emerytury i renty inwalidzkiej z pominięciem art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej. Minister podał, że stosownie do treści art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W przedmiotowej sprawie zgodnie z dokumentacją przekazaną przez ZER MSWiA, Z. G. nie podlega regulacjom zawartym w art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej. W związku z powyższym organ stwierdził, że postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest bezprzedmiotowe i zasadnym jest umorzenie go w całości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. G. zakwestionowała decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2024 r. [...], wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że zachodzi jakakolwiek przyczyna powodująca, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w całości, bowiem o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie można mówić, gdy zachodzi brak jego strony lub brak przedmiotu, czyli brak jest postaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, co w tej sprawie nie wystąpiło. Skarżąca wskazała, że wyrok Sądu Okręgowego w [...] dotyczył zmiany zaskarżonej decyzji Dyrektora ZER MSWiA, natomiast wniosek, który postępowanie zastosowania wobec niej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozstrzygał w oparciu o inną podstawę prawną, która umożliwiła wydanie decyzji o ponownym ustaleniu wysokości emerytury i renty inwalidzkiej z pominięciem art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej. Z kolei wniosek z [...] czerwca 2027 r. dotyczył uznania, że spełnia przesłanki określone w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Istotnym jest to, że została spełniona przez skarżącą przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej (krótkotrwała służba) oraz że brak jest podstaw do kwestionowania spełnienia przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 tej ustawy (rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r.). Zaznaczyła, że w sprawach dotyczących rozpoznania wniosku o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej sądy administracyjne badają, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz, czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji została spełniona, zawarta w art. 7 K.p.a., powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony. Przy czym zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia czy stan faktyczny sprawy został ustalony i wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Dotychczasowy tok toczącego się postępowania wskazał, że przy wydaniu decyzji rozpoznającej jej wniosek organ powinien uwzględnić wszystkie okoliczności jakie wskazywał Sąd kierując sprawę do ponownego rozpoznania, a której organ postanowił nie wydać w ogóle umarzając postępowanie w całości. Zauważyła, że pomimo toczącego się sporu przed Sądem [...], ani organ rozpoznający wniosek ani sąd administracyjny nie postanowił zawiesić postępowania na czas rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej przed Sądem [...], nie widząc tożsamości przedmiotowej obu prowadzonych postępowań. Natomiast w chwili obecnej organ podjął decyzję, że rozstrzygniecie Sądu Okręgowego w [...] spowodowało bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, nie wskazując uzasadniającej podstawy faktycznej ani prawnej. Samo zastosowanie art. 105 K.p.a nie wskazuje na powody bezprzedmiotowości, ale wyłącznie przedstawia konsekwencje jej wystąpienia. O bezprzedmiotowości postępowania w sprawie można mówić, gdy zachodzi brak jego strony lub brak przedmiotu, czyli brak jest postaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszym postępowaniu nie wystąpił brak podstawy prawnej i faktycznej do rozpoznania jej wniosku o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259); zwanej dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej stała się decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] umarzająca postępowanie prowadzone z wniosku Z. G. o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 8a powołanej ustawy zaopatrzeniowej. Zgodnie z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Natomiast art. 105 § 1 K.p.a. stanowi, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że przesłanką umorzenia postępowania jest bezprzedmiotowość tego postępowania z jakiejkolwiek przyczyny, czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość przedmiotowa ma miejsce wtedy, gdy przedmiot sprawy nie istnieje, albo gdy był już objęty ostatecznym rozstrzygnięciem. W sprawie nie jest kwestionowane, iż po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] stycznia 2022 r., sygn. akt [...] organ emerytalny zmienił zaskarżone przez Z.G. decyzje Dyrektora ZER MSWiA i przyznał Z. G. prawo do emerytury policyjnej i renty inwalidzkiej w wysokościach ustalonych przed 1 października 2017 r. Zgodnie z sentencją powyższego wyroku Dyrektor ZER MSWiA decyzją z [...] października 2023 r. ponownie ustalił skarżącej wysokości emerytury i renty począwszy od 1 października 2017 r. z pominięciem art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej (pismo ZER MSWiA z 14 listopada 2023 r., k.- 196 akt administracyjnych). Unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej stanowi dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego (patrz wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19). Stanowi zatem podstawę do wyłączenia, z wagi na określone w tym przepisie przesłanki, stosowania rygorystycznych przepisów umożliwiających obniżenie wysokości dotychczas otrzymywanych świadczeń emerytalno-rentowych i przywrócenie świadczenia w wysokości sprzed zastosowania ustawowego obniżenia świadczenia emerytalnego lub rentowego na podstawie art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Skoro skarżącej przywrócono świadczenie w pełniej wysokości jakie przysługiwało jej przed 1 października 2017 r. zbędne stało się stosowanie wobec niej art. 8a tej ustawy. Odpadła więc podstawa prawna do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza bezprzedmiotowości postępowania z przyczyn przedmiotowych. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w licznych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazujący, iż postępowanie administracyjne zmierzające do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej staje się bezprzedmiotowe wówczas, gdy zmienia się stan faktyczny i nie ma już podstaw prawnych do rozpoznania wniosku o wyłączenie stosowania art.15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej (np. wyroki: z 29 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 722/23 i II SA/Wa 819/23, z 2 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 23). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (www.orzeczenia.nsa.gov.pl).