II SA/Wa 687/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Janusz Walawski, Protokolant Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2008 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], którą odmówił M. K. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu organ podniósł, iż zgodnie z treścią art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Oznacza to, że przyznanie świadczenia – renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku – jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia łącznie wszystkie warunki, tj.: • jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, • nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, • nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, • nie ma niezbędnych środków utrzymania. Brak choćby jednej z przesłanek, o jakich mowa w art. 83 ustawy wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Organ wskazał, iż powołany przepis nie może być zastosowany w stosunku do M. K. bowiem z dokumentacji rentowej wynika, że orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] kwietnia 2005 r. został uznany za zdolnego do pracy, natomiast orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2008 r. uznany został za częściowo niezdolnego do pracy. Zatem istnienie jednej z wymaganych przesłanek, tj. całkowitej niezdolności do pracy, nie zostało stwierdzone. W związku z tym, w stosunku do M. K., została wykluczona możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Ponadto organ podniósł, iż trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. K. nie zgodził się ze stanowiskiem Prezesa ZUS, stwierdził, iż orzeczenie z dnia [...] lutego 2008 r. o częściowej niezdolności do pracy stanowi podstawę do przyznania mu świadczenia rentowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga M. K. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie, przy czym konstrukcja przepisu wskazuje, iż aby świadczenie mogło być przyznane, wszystkie wymienione w nim warunki winny być spełnione łącznie. Z treści cytowanego przepisu wynikają zatem trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego Prezesa ZUS. Po pierwsze niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, po drugie ubiegający się o świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy, po trzecie osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. W przedmiotowej sprawie orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] kwietnia 2005 r. M. K. został uznany za zdolnego do pracy, natomiast orzeczeniem z dnia [...] lutego 2008 r. za częściowo niezdolnego do pracy, a to oznacza, że wobec skarżącego nie została orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Brak takiego orzeczenia wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia zgodnie z treścią art. 83 ustawy, gdyż nie zostały spełnione łącznie wszystkie wymienione w nim przesłanki umożliwiające pozytywne załatwienie sprawy. Należy zgodzić się ze stanowiskiem wskazanym przez organ, iż trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy. Reasumując, w świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że ustalenia dokonane przez organ znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym i zostały w pełni oraz wyczerpująco rozpatrzone i w konsekwencji doprowadziły do wydania prawidłowej decyzji w świetle obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji wyroku.