II SA/Wa 687/11
WyrokWSA w Warszawie2011-06-21
Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak, Sędzia WSA Andrzej Kołodziej
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych ze wszystkich sprawdzianów i praktyk, czy suma punktów ze sprawdzianów oraz łączna ocena przebiegu praktyk?Ratio decidendi
O kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych ze wszystkich sprawdzianów oraz jedna łączna ocena przebiegu wszystkich praktyk, dokonana przez patrona koordynatora. Taka interpretacja wynika z systemowej i celowościowej wykładni przepisów ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, uwzględniającej zarówno przepisy dotyczące sporządzania opinii o praktykach, jak i przepisy dotyczące sprawdzianów, które mają zapewnić jednolitą i obiektywną ocenę kwalifikacji aplikantów.Stan faktyczny
Skarżący T.J. został odmówiony przyjęcia na aplikację sędziowską i prokuratorską z powodu zajęcia 174 miejsca na liście klasyfikacyjnej, co było poniżej limitu miejsc. Skarżący zarzucił organom błędną wykładnię przepisów dotyczących ustalania listy klasyfikacyjnej, w szczególności sposobu sumowania ocen ze sprawdzianów i praktyk, a także naruszenie prawa przez zastosowanie zarządzenia Dyrektora Krajowej Szkoły bez delegacji ustawowej. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy decyzję Dyrektora, argumentując, że o miejscu na liście decyduje suma punktów ze sprawdzianów oraz łączna ocena praktyk.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi T.J. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską oddala skargę
Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K. decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., na podstawie art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił przyjęcia T. J. na: a) aplikację prokuratorską; b) na aplikację sędziowską. W motywach rozstrzygnięcia podał, że o przyjęciu na aplikację prokuratorską albo sędziowską decyduje miejsce kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, przy uwzględnieniu limitu miejsc na tych aplikacjach. Minister Sprawiedliwości zarządzeniami z dnia 31 marca 2010 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację sędziowską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 10) oraz w sprawie naboru na aplikację prokuratorską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 11), wyznaczył limity po 75 miejsc na każdej aplikacji. T. J. ukończył aplikację ogólną na 174 pozycji listy klasyfikacyjnej aplikantów, a limit miejsc na obu aplikacjach został wyczerpany po przyjęciu osób znajdujących się wyżej na liście klasyfikacyjnej.
W odwołaniu od powyższej decyzji T. J. zarzucił jej:
1) przyjęcie przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury za podstawę ustalenia listy klasyfikacyjnej zaniżonych ocen z niektórych sprawdzianów wiedzy, tj. pierwszego, szóstego i siódmego,
2) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury przez błędną jego wykładnię, do której doszło na skutek określonej przez § 29 zarządzenia Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad odbywania praktyk przez aplikantów aplikacji sędziowskiej, prokuratorskiej oraz ogólnej, zasady obliczania średniej arytmetycznej ocen z praktyk, mimo nie budzącej wątpliwości w tej materii regulacji rangi ustawowej, co miało oczywisty wpływ na ustalenie miejsca na liście klasyfikacyjnej i doprowadziło do nieprzyjęcia odwołującego się na aplikację specjalistyczną.
W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy o przyjęciu go na aplikację prokuratorską, ewentualnie sędziowską.
Minister Sprawiedliwości decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., po rozpoznaniu odwołania, na podstawie art. 29 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W obszernym uzasadnieniu podał, że stosownie do art. 16 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (dalej: ustawa), Minister Sprawiedliwości zarządza nabór na aplikację ogólną, sędziowską oraz prokuratorską i jednocześnie wyznacza limity miejsc na te aplikacje. Zgodnie zaś z treścią art. 25 ust. 5 ustawy, na czas odbywania prze aplikanta praktyk, zgodnie z programem aplikacji ogólnej, Dyrektor Krajowej Szkoły, w uzgodnieniu z patronem koordynatorem, wyznacza aplikantowi patrona każdej z praktyk, który zapoznaje aplikanta z czynnościami należącymi do zakresu jego obowiązków w trakcie praktyki i niezwłocznie po jej zakończeniu przedstawia patronowi koordynatorowi pisemną opinię wraz z oceną przebiegu praktyki. W oparciu o te opinie i oceny patron koordynator sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant.
Z kolei, w myśl art. 26 ust. 2 ustawy, Dyrektor Krajowej Szkoły, w terminie 14 dni od dnia zakończenia aplikacji ogólnej, ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej listę klasyfikacyjną aplikantów. Lista zawiera imiona, nazwiska aplikantów, z podaniem liczby punktów uzyskanych przez każdego aplikanta w trakcie aplikacji ogólnej oraz liczby porządkowej wskazującej jego miejsce na liście.
Natomiast, stosownie do przepisu art. 26 ust. 3 ustawy, o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej.
Wreszcie zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy, Dyrektor Krajowej Szkoły wydaje decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację sędziowską albo prokuratorską według kolejności umieszczenia kandydatów na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2, do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje.
Organ wskazał dalej, że w toku aplikacji ogólnej aplikant otrzymuje punkty z 9 sprawdzianów oraz 15 praktyk, zaś po każdym cyklu zajęć i praktyk przeprowadza się sprawdzian wiedzy z zakresu tych zajęć i praktyk, odrębnie dla każdego aplikanta, przede wszystkim w zakresie umiejętności jej praktycznego wykorzystania, jak stanowi § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej (Dz. U. Nr 107, poz. 895). Powyższy sprawdzian, w myśl § 7 ust. 2 powołanego rozporządzenia, przeprowadza trzyosobowa komisja powołana przez Dyrektora Krajowej Szkoły spośród wykładowców biorących udział w szkoleniu aplikantów. Komisja ta, na podstawie § 7 ust. 3 rozporządzenia, opracowuje szczegółowy zakres tematyczny, a także metody i formy przeprowadzenia oraz oceny każdego sprawdzianu.
Natomiast oceny praktyk dokonuje patron w systemie punktowym w skali od 0 do 5 punktów, zgodnie z dyspozycją § 9 ust. 1 rozporządzenia. Punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku oceny wszystkich praktyk są sumowane z punktami uzyskanymi ze sprawdzianów, jak stanowi § 9 ust. 2 rozporządzenia.
Minister Sprawiedliwości stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przyczyną wydania decyzji o odmowie przyjęcia na aplikację sędziowską lub prokuratorską był brak spełnienia przez aplikanta przesłanki związanej z umieszczeniem na liście klasyfikacyjnej na pozycji w granicach limitu określonego zarządzeniem tegoż ministra. T. J. został umieszczony bowiem na 174 pozycji listy klasyfikacyjnej z uwagi na sumę punktów ze wszystkich sprawdzianów i praktyk wynoszącą 40,3, na co złożyły się punkty uzyskane ze sprawdzianów – 35,3 oraz łączna ocena przebiegu wszystkich praktyk wystawiona przez patrona koordynatora – 5.
Organ podniósł, że stosownie do art. 29 ust. 4 w zw. z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy, w zakresie kompetencji odwoławczych Ministra Sprawiedliwości leży ocena prawidłowości postępowania kończącego się wydaniem decyzji o przyjęciu lub odmowie przyjęcia na aplikację sędziowską lub prokuratorską, z uwagi na limit miejsc na poszczególne aplikacje oraz miejsce na liście klasyfikacyjnej. Zdaniem organu czynność sporządzenia tej listy należy do jednej z form działania organów administracji, lecz nie jest ona decyzją administracyjną ani też nie posiada waloru normatywnego. Stanowi czynność materialno-techniczną niewywołującą bezpośrednio skutków prawnych. Skoro jednak miejsce na liście w sposób pośredni skutki takie wywołuje przy ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy przez organ II instancji, konieczne stało się zbadanie, czy dokonano jej zgodnie z prawem.
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości kluczowe znaczenie w sprawie ma wykładnia treści przepisu art. 26 ust. 3 ustawy, który należy interpretować z uwzględnieniem art. 25 ust. 5 stanowiącego, że w oparciu o opinie i oceny patrona każdej z praktyk, patron koordynator sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant. Przepis art. 26 ust. 3, zgodnie z jego literalną wykładnią winien być zatem rozumiany w ten sposób, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów (tyle ocen ile sprawdzianów) i praktyk (jedna ocena końcowa). Inna interpretacja tego przepisu czyniłaby ocenę łączną patrona koordynatora, o której mowa w art. 25 ust. 5 ustawy, bezprzedmiotową i bezcelową. Wskazuje na to wykładnia systemowa, zgodnie z którą treść przepisu analizuje się w kontekście regulacji prawnych zawartych w innych przepisach, w pierwszej kolejności znajdujących się w tym samym akcie prawnym. Systemowa wykładnia powołanych przepisów art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 zd. 2 ustawy, prowadzi do wniosku, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jedna ocena z praktyk, wyliczona zgodnie z zasadą wskazaną w art. 25 ust. 5 zd. 2 ustawy. Za takim stanowiskiem przemawia, jak wskazał organ, również wykładnia celowościowa treści omawianego przepisu, bowiem w myśl art. 52 pkt 2 ustawy, Minister Sprawiedliwości określi w drodze rozporządzenia m. in. sposób ustalenia systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji mając na względzie konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów. Właśnie sprawdzian stanowi formę całościowej weryfikacji wiedzy kandydata, obejmującą zarówno wiedzę uzyskaną przez niego podczas zajęć teoretycznych, jak i umiejętności jej stosowania nabyte w trakcie praktyk. Natomiast ocena dokonana przez patrona praktyki nie ma charakteru oceny jednolitej i obiektywnej, stąd też jej zobiektywizowaniu służy właśnie łączna ocena wszystkich praktyk dokonywana przez patrona koordynatora w postaci średniej arytmetycznej.
Organ podkreślił ponadto, że w postępowaniu związanym z naborem na aplikacje sędziowską albo prokuratorską możliwość wniesienia odwołania została przewidziana jedynie od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły, który nie przeprowadza egzaminów i nie ustala ocen ze sprawdzianów i praktyk. Do jego kompetencji należy wyłącznie dokonanie ostatecznego ustalenia miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej na podstawie liczby punktów uzyskanych przez kandydata ze sprawdzianów i praktyk. Ani ustawa, ani rozporządzenie, nie zawierają uregulowań dotyczących trybu zażaleniowego i odwoławczego od rozstrzygnięć komisji, o której mowa w rozporządzeniu, czy ocen wystawionych przez patronów i patrona koordynatora.
W skardze na powyższą decyzje T.J. zarzucił jej:
1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury poprzez wyrażenie błędnego poglądu, iż wykładnia obu tych przepisów prowadzi do wniosku, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej, o jakiej mowa w art. 26 ust. 2 i 3 ustawy, decyduje suma punktów uzyskanych ze wszystkich sprawdzianów i jedna ocena łączna, będąca średnią arytmetyczną wszystkich ocen uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich praktyk, podczas gdy prawidłowa interpretacja tych przepisów prowadzi do jednoznacznego wniosku, że o kolejności takiej decyduje suma wszystkich uzyskanych ocen, zarówno z praktyk, jak i sprawdzianów,
2) nieuwzględnienie i całkowite pominięcie w toku postępowania odwoławczego podniesionego w odwołaniu zarzutu nietrafnego przyjęcia za podstawę obliczania miejsca na liście klasyfikacyjnej, decydującej o przyjęciu na aplikację, przepisu § 29 Zarządzenia Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad odbywania praktyk przez aplikantów aplikacji sędziowskiej, prokuratorskiej oraz ogólnej, mimo że zarządzenie to zostało wydane bez delegacji ustawowej w zakresie zasad odnoszących się do klasyfikacji aplikantów, na skutek czego doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury poprzez odejście od zasad ustalania kolejności na liście klasyfikacyjnej określonych w powołanym przepisie,
3) naruszenie interesu prawnego skarżącego poprzez wyrażenie w zaskarżonej decyzji nieuprawnionego poglądu, że obowiązujące prawo nie pozwala na jakąkolwiek ingerencję w oceny wystawiane przez komisje sprawdzające poszczególne sprawdziany wiedzy, co prowadzi do zaakceptowania niesprawiedliwej sytuacji, iż wystawiona błędna ocena – pomimo jej wpływu na ostateczny wynik aplikacji ogólnej – nie może być w żadnym trybie i na żadnym etapie postępowania poprawiona i wznowiona.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący wniósł:
1) o przeprowadzenie dowodu poprzez zobowiązanie Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K. do sporządzenia listy klasyfikacyjnej, o której mowa w art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, przy zastosowaniu prawidłowej interpretacji tego przepisu, tj. zsumowaniu wszystkich punktów uzyskanych przez niego w trakcie trwania aplikacji ogólnej, zarówno ze sprawdzianów, jak i poszczególnych praktyk, w celu ustalenia, czy zajmowana wówczas przez niego pozycja na tej liście uprawniałaby go do kontynuowania szkolenia na aplikacji prokuratorskiej lub sędziowskiej,
2) o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. o nieprzyjęciu na aplikacje specjalistyczną,
3) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu rozwinął zarzuty skargi, a w szczególności nie zgodził się z przyjętą przez organ wykładnią art. 25 ust. 5 zd. 2 ustawy. Jego zdaniem słowo "łączna" użyte przez ustawodawcę oznacza "powstałą z połączenia, tworzącą sumę czegoś", zgodnie z definicją słownikową. Zwrot ten w żadnym wypadku nie może oznaczać średniej arytmetycznej, gdy słowo "łączna" wprost wyklucza możliwość zastosowania średniej arytmetycznej, zaś ustawodawca nigdzie nie wspomina o uśrednieniu ocen uzyskanych przez aplikanta z poszczególnych praktyk. Ponadto w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej, nie ma oddzielnego uregulowania wskazującego, jak ma wyglądać ocena patrona koordynatora. Skarżący wskazał, że kwestię sposobu ustalania miejsc na liście klasyfikacyjnej reguluje art. 26 ust. 3 ustawy, który nakazuje, aby przy ustalaniu listy brać pod uwagę oceny z poszczególnych praktyk, a nie łączną ocenę patrona koordynatora. Z kolei ilość sprawdzianów praktycznych i praktyk nie została określona ustawowo, lecz zależała od Rady Programowej i kierownictwa Szkoły, nie było więc przeszkód by zrównać ilość sprawdzianów z ilością praktyk.
W ocenie skarżącego Dyrektor Szkoły nie miał delegacji ustawowej do określenia sposobu obliczania punktów z praktyk, co uczynił w § 29 Zarządzenia nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana według powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Problematykę odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej reguluje ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.), zwana dalej ustawą, oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej (Dz. U. Nr 107, poz. 895).
Minister Sprawiedliwości zarządza, w myśl art. 16 ust. 2 ustawy, w zależności od potrzeb kadrowych sądów i prokuratury, nabór na aplikację ogólną, sędziowską oraz prokuratorską i jednocześnie wyznacza limity miejsc na te aplikacje.
Na czas odbywania przez aplikanta praktyk, zgodnie z programem aplikacji ogólnej, jak stanowi art. 25 ust. 5 ustawy, Dyrektor Krajowej Szkoły, w uzgodnieniu z patronem koordynatorem, wyznacza aplikantowi patrona każdej z praktyk, który zapoznaje aplikanta z czynnościami należącymi do zakresu jego obowiązków w trakcie praktyki i niezwłocznie po jej zakończeniu przedstawia patronowi koordynatorowi pisemną opinię wraz z oceną przebiegu praktyki. W oparciu o te opinie i oceny patron koordynator sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant.
Dyrektor Krajowej Szkoły, stosownie do przepisu art. 26 ust. 2 ustawy, w terminie 14 dni od dnia zakończenia aplikacji ogólnej, ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej listę klasyfikacyjną aplikantów. Lista zawiera imiona, nazwiska aplikantów, z podaniem liczby punktów uzyskanych przez każdego aplikanta w trakcie aplikacji ogólnej oraz liczby porządkowej wskazującej jego miejsce na liście. W ust. 3 powyższego przepisu postanowiono, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Na tej podstawie Dyrektor Krajowej Szkoły, zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy, wydaje decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację sędziowską albo prokuratorską według kolejności umieszczenia kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art., 26 ust. 2, do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje.
Z kolei w myśl § 7 powołanego rozporządzenia, po każdym cyklu zajęć i praktyk, przeprowadza się sprawdzian wiedzy z zakresu tych zajęć i praktyk (ust. 1). Sprawdzian przeprowadza trzyosobowa komisja powołana przez Dyrektora Krajowej Szkoły spośród jej wykładowców biorących udział w szkoleniu aplikantów (ust. 2). Komisja opracowuje szczegółowy zakres tematyczny, a także metody i formy przeprowadzenia oraz oceny każdego sprawdzianu (ust. 3).
Natomiast zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia, oceny praktyk dokonuje patron w systemie punktowym w skali od 0 do 5 punktów, a punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku ocen wszystkich praktyk są sumowane z punktami uzyskanymi ze sprawdzianów (§ 9 ust. 2).
Istota sporu w niniejszej sprawie koncentruje się na sposobie ustalenia liczby punktów, jakie uzyskał aplikant po zakończeniu aplikacji ogólnej, determinującej określenie jego miejsca na liście klasyfikacyjnej.
Powołany przepis § 9 ust. 2 rozporządzenia mógłby sugerować, jak niezasadnie argumentuje skarżący, iż końcowa liczba punktów jest sumą ocen z wszystkich sprawdzianów i wszystkich praktyk. Również przepis art. 26 ust. 3 ustawy mówi o sumie punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej, w myśl jego literalnej wykładni. Jednakże, jak trafnie zauważa Minister Sprawiedliwości, nie można, dokonując wykładni art. 26 ust. 3 ustawy, pominąć treści art. 25 ust. 5, który posługuje się pojęciem "łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant". Zatem w takiej sytuacji, kiedy wykładnia literalna nie pozwala ustalić jednoznacznego brzmienia normy prawnej, należy posłużyć się wykładnią systemową, według której treść przepisu analizuje się w kontekście regulacji prawnych zawartych w innych przepisach, w pierwszej kolejności zawartych w tym samym akcie prawnym. Systemowa wykładnia art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 daje zdaniem Sądu podstawę do uznania, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny z praktyk (łącznej oceny dokonanej przez patrona koordynatora). W przeciwnym wypadku rola patrona koordynatora sprowadzałaby się jedynie do sporządzenia końcowej opinii oraz łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk, polegającej na prostym zsumowaniu poszczególnych ocen z praktyk.
Zasadne jest również stanowisko organu, iż także wykładnia celowościowa przepisów ustawy przemawia za takim sposobem ustalania miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 52 pkt 2 ustawy, stanowiącym upoważnienie ustawowe dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia m. in. sposobu ustalania systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji, winien mieć on na względzie konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów. Taką jednolitość i obiektywizm zapewniają najpełniej sprawdziany przeprowadzone dla wszystkich aplikantów przez te same zespoły egzaminacyjne, stosujące te same jednolite kryteria oceny. Nie bez znaczenia jest ponadto okoliczność, iż sprawdzian stanowi formę całościowej weryfikacji wiedzy, obejmującą zarówno wiedzę uzyskaną podczas zajęć teoretycznych, jak i umiejętności jej stosowania nabyte w toku praktyk, co wynika z treści § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Ponadto zgodnie z art. 26 ust. 3 zd. 2, w przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez aplikantów o kolejności decyduje suma punktów uzyskanych ze sprawdzianów, co oznacza nadanie przez ustawodawcę prymatu ocenom ze sprawdzianów, a nie praktyk. Konsekwencją przyjęcia, iż o miejscu aplikanta na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych ze sprawdzianów i łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk, było określenie sposobu ustalenia owej "łącznej oceny". Zdaniem Sądu przyjęcie, iż "łączna ocena" jest średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk wydaje się być ze wszech miar zasadne, bowiem taka ocena jest najbardziej miarodajna, obiektywna i sprawiedliwa, a nadto mieści się w skali punktowej określonej w § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, to właśnie przepisy ustawowe, w tym w szczególności art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 ustawy, zgodnie z przedstawioną wyżej wykładnią, były podstawą określenia jego miejsca na liście klasyfikacyjnej, nie zaś kwestionowany przez niego § 29 zarządzenia Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r.
Nieusprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącego przez przyjęcie, że obowiązujące prawo nie pozwala na jakąkolwiek ingerencję w oceny wystawione przez komisje sprawdzające poszczególne sprawdziany wiedzy. Zarówno ustawa, jak i rozporządzenie, nie zawierają regulacji przewidujących tryb odwoławczy od ocen wystawionych przez komisje sprawdzające sprawdziany wiedzy. Jak już wcześniej podniesiono, ocena sprawdzianu pod względem merytorycznym należy do wyłącznej kompetencji komisji. Co prawda w myśl art. 16 ust. 1 ustawy, Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór merytoryczny nad aplikacjami: ogólną, sędziowską i prokuratorską, lecz nie oznacza to, że może ingerować w kompetencje komisji w zakresie oceniania prac. Jego rola sprowadza się, w ocenie Sądu, do kontroli formalnej polegającej przykładowo na sprawdzeniu, czy wystawione oceny mieszczą się w przewidywanej skali i czy zostały one uzasadnione. Niedopuszczalne jest natomiast wnioskowanie, iż w toku postępowania odwoławczego Minister Sprawiedliwości może ingerować w zasadność wystawionej przez komisję oceny. Ponadto z treści art. 29 ust. 4 w związku z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy wynika, że odwołanie przysługuje jedynie od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły w sprawie przyjęcia na aplikację sędziowską lub prokuratorską. Oznacza to, że organ odwoławczy, czyli Minister Sprawiedliwości może korygować w ujęciu formalnym błędy rachunkowe, dotyczące również ocen wystawianych tak przez komisje, jak również przez patronów i patrona koordynatora. Jest ponadto uprawniony do kontroli błędów w decyzji Dyrektora Szkoły, np.: w sytuacji, gdy odmówił on przyjęcia na aplikację specjalistyczną pomimo wysokiej pozycji aplikanta na liście klasyfikacyjnej, mieszczącej się w ramach ustalonych limitów.
Odnosząc się zaś do wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu poprzez zobowiązanie Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury do sporządzenia listy klasyfikacyjnej z uwzględnieniem interpretacji art. 26 ust. 3 ustawy zgodnie z jego stanowiskiem, należy stwierdzić, iż taki wniosek jest niedopuszczalny. Zgodnie bowiem z przepisem art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do rozpoznania istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tymczasem dowodu z dokumentu, o jaki wnioskował skarżący, fizycznie nie ma, stąd też nie sposób rozstrzygnąć w przedmiocie jego dopuszczenia. Natomiast żądanie, by Sąd zobowiązał Krajową Szkołę do sporządzenia przedmiotowej listy, nie znajduje oparcia w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ww. ustawy, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło