II SA/Wa 688/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak, Sędziowie WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska (spr.), Danuta Kania, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rejestracji broni 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w S., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego T. C. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Komendant Główny Policji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 i art. 268 a k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania T. C. od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie rejestracji pistoletu [...] do celów łowieckich, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: T. C. w ramach posiadanego pozwolenia na broń palną myśliwską nabył pistolet [...] nr [...] i w dniu [...] października 2011 r. zgłosił go do zarejestrowania. Pismem z dnia 8 grudnia 2011 r. wnioskodawca poinformował Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. o zmianie swojego miejsca stałego zameldowania, tj. z uprzednio znajdującego się w S. przy ul. [...] (województwo [...]) na aktualne: S., ul. [...] (województwo [...]). Komendant Wojewódzki Policji w S. decyzją datowaną na dzień [...] listopada 2011 r. nr [...] na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie, uznając, że organem właściwym miejscowo w przedmiotowej sprawie jest Komendant Wojewódzki Policji w O. Ponadto postanowieniem opatrzonym tą samą datą, tj. [...] listopada 2011 r. nr [...], powołując się na treść art. 65 § 1 k.p.a. przekazał sprawę do rozpoznania według właściwości Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w O. Następnie, w dniu 30 grudnia 2011 r. T. C. odwołał się od decyzji organu pierwszej instancji. Podniósł, że umorzenie postępowania w sprawie rejestracji pistoletu [...] do celów łowieckich wynika z rażącego naruszenia prawa i jest "oczywiście błędnym rozstrzygnięciem", bowiem organ pierwszej instancji winien był – w związku z utratą właściwości do merytorycznego zakończenia sprawy – jej akta przekazać organowi właściwemu, ale za pismem, w myśl art. 65 § 1 k.p.a., bez uprzedniego umarzania postępowania. Zdaniem odwołującego się umorzenie było celowym, złośliwym zabiegiem przedstawiciela organu I instancji, który chciał w ten sposób zamknąć stronie drogę do rejestracji wspomnianego pistoletu (wnioskowanie o to do aktualnie właściwego organu w stanie prawnym obowiązującym od dnia 14 grudnia 2011 r. mija się z celem ze względu na wyraźny prawny zakaz używania pistoletów do celów łowieckich). Strona podniosła, że zgłaszając nabyty pistolet do zarejestrowania – nie żądała od organu wszczęcia jakiegokolwiek postępowania, lecz dokonania czynności materialno – technicznej. Skoro jednak organ postępowanie wszczął, to nie na wniosek strony, a z urzędu, w związku z czym powinien był ją o tym zawiadomić, a tego nie uczynił. Natomiast pismem z dnia [...] października 2011 r. organ powiadomił stronę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie. Odwołujący się podał, że skorzystał ze swych praw strony i wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, a także do uzupełnienia akt sprawy o wskazane przez niego dokumenty, organ jednak odmówił przeprowadzenia tych dowodów, choć celem strony było obalenie dowodów dotychczasowych. Jego zdaniem, organ naruszył też dyspozycję art. 9 k.p.a., nie informując strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw, a ponadto dyspozycję art. 10 k.p.a., poprzez nieumożliwienie wypowiedzenia się co do materiałów dołączonych do akt po 1.12.2011 r. Z tych wszystkich powodów zaskarżona decyzja powinna zostać – w przekonaniu odwołującego się - uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia właściwemu miejscowo i rzeczowo organowi. W dniu [...] stycznia 2012 r. Komendant Wojewódzki Policji w S. postanowieniem nr [...] sprostował swoją decyzję o umorzeniu postępowania poprzez wskazanie zamiast błędnej daty jej wydania: "[...] listopada 2011 r." prawidłowej daty: "[...] grudnia 2011 r.". Następnie, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Komendant Główny Policji rozpoznał odwołanie T. C. od decyzji organu pierwszej instancji umarzającej postępowanie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Komendant Główny Policji uchylił postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] listopada 2011 r. o przekazaniu akt broni palnej myśliwskiej T. C. zgodnie z właściwością miejscową Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w O. Organ stwierdził, że powyższe postanowienie zostało wydane na podstawie przepisu art. 65 § 1 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym przed jego nowelizacją z dnia 3 grudnia 2010 r., która weszła w życie w dniu 11 kwietnia 2011 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Tymczasem w myśl przepisu art. 65 § 1 k.p.a. w brzmieniu obecnie obowiązującym, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono i który jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Jakkolwiek więc Komendant Wojewódzki Policji w S. zasadnie przekazał akta sprawy swojemu odpowiednikowi w O., uczynił to w nieprawidłowej formie (postanowieniem zamiast pismem). Ustosunkowując się natomiast do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie zarejestrowania broni jako broni myśliwskiej, organ odwoławczy wskazał, iż każdy organ administracji publicznej powinien z urzędu badać swoją właściwość w sprawie, co wynika z art. 19 k.p.a. Przepis ten odnosi się do wszystkich organów administracji, na każdym etapie postępowania, a więc zarówno do trybu zwyczajnego, jak i do postępowań nadzwyczajnych o uchylenie, zmianę, stwierdzenie nieważności albo wygaśnięcie decyzji, jak i o wznowienie postępowania. Organ, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że jeżeli brak właściwości ujawni się już po wszczęciu postępowania, postępowanie to powinno zostać umorzone. Skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2012 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. C., zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 10 oraz art. 105 k.p.a. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie przed wydaniem decyzji nie umożliwiono mu wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań, które skarżący przedstawił po 1 grudnia 2011 r., czym ograniczono jego prawo do czynnego udziału w sprawie. Najistotniejszym zaś uchybieniem organu, zdaniem skarżącego, jest to, że umorzył on postępowanie bezpodstawnie, bowiem nie stało się ono bezprzedmiotowe – problem z rejestracją broni strony nie został rozwiązany. W ocenie skarżącego organ nie powinien umarzać postępowania, tylko był bezwzglęnie zobowiązany przesłać natychmiast akta do organu właściwego. Skarżący zakwestionował także posiadanie przez [...] S. P. upoważnienia do wydawania decyzji w sprawie rejestracji broni w imieniu Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną wydania decyzji organu I instancji był art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego treścią, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Sąd nie stwierdził, aby postępowanie w sprawie wywołanej wnioskiem T. C. o zarejestrowanie pistoletu [...] stało się bezprzedmiotowe. Zmiana miejsca stałego zameldowania T. C. spowodowała skutek w postaci przekazania akt sprawy do Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. Gdyby pozostawiono w porządku prawnym zaskarżone decyzje, w istocie doszłoby do przekazania akt sprawy postępowania umorzonego. Umorzenie postępowania wiąże się w piśmiennictwie z powstaniem trwałej i nieusuwalnej przeszkody w kontynuacji postępowania (A. Wiktorowska, Postępowanie administracyjne, 1996, s. 160), zastojem trwałym i ostatecznym postępowania (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 459). W konsekwencji umorzenia nie jest możliwe przekazywanie sprawy innemu organowi Policji, skoro postępowanie w tej sprawie toczyć się nie będzie, bo nie może się toczyć. Tymczasem z akt sprawy wynika jasno, że postępowanie ma być prowadzone nadal przez organ, który w toku postępowania stał się właściwy, tj. przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. Umorzenie postępowania dotyczy sprawy wywołanej wnioskiem o zarejestrowanie broni palnej myśliwskiej do celów łowieckich. Nie jest więc możliwe dalsze prowadzenie postępowania w tej sprawie po jego umorzeniu przez żaden inny organ. Umorzeniu podlega bowiem całe "postępowanie w sprawie", a nie postępowanie toczące się przed organem niewłaściwym. Przepis art. 105 k.p.a. kładzie akcent nie na przeszkodę w prowadzeniu postępowania, lecz na bezprzedmiotowość, czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji, albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Nie budzi wątpliwości, że w sprawie niniejszej nie wystąpiła żadna z przesłanek uznania postępowania za bezprzedmiotowe. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011 r. (III SK 20/10, LEX nr 794506), przepis art. 105 § 1 k.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco. Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Oznacza to, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją, nie zaś wtedy, gdy wydanie decyzji staje się zbędne. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej jako p.p.s.a.), orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 205 p.p.s.a.