II SA/Wa 691/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński po rozpoznaniu w dniu 15 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi o stwierdzenie nieważności wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 715/10 oddalającego skargę kasacyjną M. S. postanawia 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić w niniejszej sprawie dla M. S. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. M. S., po wydaniu w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 17 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 715/10, wyroku oddalającego jej skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2009 r., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w celu wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie posiada środków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi na podstawie art. 285a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podniosła, że od września 2006 r. nie otrzymuje dochodów ze stosunku pracy i dochodzi swoich praw przed sądem pracy. Podała, że w podobnej sytuacji jest również jej mąż, który od sierpnia 2007 r. nie ma wypłacanego wynagrodzenia i także skierował sprawę do sądu pracy. Skarżąca oświadczyła ponadto, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem, a z uwagi na obecny brak dochodów, obydwoje pozostają na utrzymaniu jej matki, emerytowanej nauczycielki. Wskazała też, że wraz z mężem posiada mieszkanie o powierzchni 77,3 m² na zasadzie współwłasności ustawowej małżeńskiej, a także ½ działki budowlanej o powierzchni 2400 m², natomiast nie posiada innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "d" ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu stosunków pracy i stosunków służbowych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi M. S., ponieważ przedmiotem wniesionej przez nią skargi jest uchwała odmawiająca dopuszczenia do konkursu na stanowisko naczelnika urzędu skarbowego, a zatem akt administracyjny rozstrzygający o uprawnieniach z zakresu stosunku pracy. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Dlatego na podstawie art. 254 § 1 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. "d" ppsa, postanowiono, jak w pkt 1 sentencji. Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Podstawą oceny dopuszczalności przyznania prawa pomocy jest bowiem rzeczywista sytuacja materialna w gospodarstwie domowym osoby ubiegającej się o przyznanie takiego prawa. Stosownie do art. 245 § 1 i 3 ppsa, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że w chwili obecnej sytuacja materialna skarżącej oraz jej męża jest trudna, obydwoje bowiem nie pracują, dochodząc swoich praw przed sądem pracy i pozostając na utrzymaniu matki skarżącej – emerytowanej nauczycielki. Nie mają też oszczędności, ani innych źródeł dochodu. W związku z powyższym należy uznać, iż w niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i męża, a tym samym, że spełnia przesłanki do przyznania pełnomocnika z urzędu. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 254 § 1, ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w pkt 2 sentencji.