II SA/Wa 694/12

PostanowienieWSA w Warszawie2012-05-14

Skład orzekający: Monika Stępkowska - Bigiej

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej świadczeń z ubezpieczeń społecznych powinien zostać oddalony, mimo że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje ustawowe zwolnienie od kosztów w takich sprawach?
Ratio decidendi
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej świadczeń z ubezpieczeń społecznych podlega oddaleniu, ponieważ ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 239 pkt 1 lit. e) przewiduje ustawowe zwolnienie od kosztów w takich sprawach. Skutek ten następuje z mocy prawa z chwilą wniesienia skargi, a zatem nie wymaga odrębnego orzekania. Natomiast wniosek o ustanowienie adwokata zasługuje na uwzględnienie, jeśli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.
Stan faktyczny
C. B., jako przedstawiciel ustawowy małoletniej córki E. B., złożyła skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżąca podała, że poza mieszkaniem nie posiada innych nieruchomości ani majątku, a jej dochody z zasiłków wynoszą 601,83 zł miesięcznie.
Rozstrzygnięcie
1) oddalono wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowiono dla C. B. – przedstawiciela ustawowego małoletniej E. B. adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. B. – przedstawiciela ustawowego małoletniej E. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi C. B. – przedstawiciela ustawowego małoletniej E. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: 1) oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla C. B. – przedstawiciela ustawowego małoletniej E. B. adwokata. C. B. – przedstawiciel ustawowy małoletniej E. B. w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku zwróciła się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 kwietnia 2012 r. wynika, że C. B. wraz z małoletnią córką E. B. (ur. [...] sierpnia 2006 r.) poza mieszkaniem o pow. 37,74 m2 nie posiadają innych nieruchomości, ani jakiegokolwiek majątku. C. B. podała, iż nie pracuje, utrzymuje się z zasiłków w łącznej kwocie 601, 83 zł (zasiłek okresowy – do kwietnia 2012 r. – 116 zł, dodatek mieszkaniowy – 224, 83 zł, zasiłek rodzinny + zasiłek dla samotnej matki – 261 zł). W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "e" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także niniejsza sprawa, ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja rozstrzygająca o prawie do świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), a więc akt administracyjny ściśle dotyczący praw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tej części przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ppsa, postanowiono, jak w pkt. 1 sentencji. Rozpoznając zaś wniosek w zakresie ustanowienia adwokata, należy stwierdzić, że zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z danymi przedstawionymi przez wnioskodawczynię dochód na jednego członka rodziny wynosi ok. 300 zł miesięcznie. W tej sytuacji, mając na uwadze aktualny poziom cen i opłat za dobra i usługi utrzymania koniecznego należało uznać, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono jak w pkt. 2 sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło