II SA/Wa 694/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Danuta Kania, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi K. Z. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę Zarząd Dzielnicy [...] [...] lutego 2025 r., podjął uchwałę nr [...] o niezakwalifikowaniu K. Z. (dalej: "skarżąca") oraz P. W. do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Uchwała weszła w życie z dniem jej podjęcia. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że skarżąca oraz P. W. (dalej łącznie także jako "wnioskodawcy"), prowadzący trzyosobowe gospodarstwo domowe, wystąpili z wnioskiem o pomoc mieszkaniową z zasobu mieszkaniowego [...]. Zamieszkują oni w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], do którego tytuł prawny posiada ojciec skarżącej – S. Z. na podstawie umowy najmu na czas nieoznaczony z [...] marca 2014 r. Lokal ten składa się z trzech pokoi, w tym jeden z aneksem kuchennym, przedpokoju, kuchni, łazienki oraz wc - o powierzchni całkowitej 61,70 m2, w tym mieszkalnej 42,50 m2. Na koncie lokalu nie widnieje zadłużenie. Wnioskodawcy w złożonym wniosku o pomoc mieszkaniową podali iż, w ww. lokalu zamieszkuje łącznie 7 osób, tj. skarżąca, P. W., B. W., S. Z., M. Z. (siostra skarżącej), M. G. (partner siostry) oraz ich syn A. G.. Podczas wizji lokalowej przeprowadzonej [...] stycznia 2025 r. przez pracowników Urzędu ustalono natomiast, iż lokal zamieszkuje 6 osób. Jak wynika bowiem z oświadczenia M. Z., jej partner M. G. przebywa w Zakładzie Karnym w [...] (karę pozbawienia wolności odbywa od 2017 r.). Organ stwierdził, że skarżąca podając we wniosku, że w lokalu zamieszkuje 7 osób (w tym M. G.) poświadczyła nieprawdę. Zgodnie zaś z § 7 ust. 1 pkt 2 Uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 ze zm., dalej: "uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali") przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2-6, uznaję się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania 6 osób wynosi nie więcej niż 38 m2. Następnie organ podniósł, że pismem z [...] sierpnia 2024 r., wnioskodawcy zostali wezwani do uzupełnienia dokumentów, tj. o prawioną deklamację o wysokości dochodów gospodarstwa domowego za okres od [...] czerwca 2023 r. do [...] maja 2024 r. pomniejszonych o kwotę płaconych alimentów przez P. W. Do dna rozpatrzenia sprawy ww. dokument nie został dostarczony. Z uwagi na niezłożenie dokumentów i oświadczeń w wyznaczonym terminie, przedmiotowy wniosek nie podlega opinii Komisji Mieszkaniowej. Wskazując na powyższe Zarząd Dzielnicy [...] na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), oraz § 7 ust. 1, § 9 ust. 1 pkt 2, § 32 ust. 8 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, rozstrzygnął o niezakwalifikowaniu trzyosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawców do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Na powyższą uchwałę skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o stwierdzenie jej nieważności. Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., przez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającego na nieprzesłuchaniu skarżącej i nie zastosowano prawa do polepszenia jej warunków mieszkaniowych jak i jej rodziny. W ocenie skarżącej organ błędnie przyjął, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje jedynie 6 osób. W lokalu zamieszkuje bowiem 7 osób. Organ nie wziął pod uwagę, że jeden z mieszkańców przebywa w Zakładzie karnym i także powinien zostać zaliczony do mieszkańców lokalu. Powołując się na orzecznictwo sądowe skarżąca podniosła, że Zakład Karny nie może być uznane za miejsce zamieszkania osadzonego w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Skarżąca zarzuciła także, że wydając zaskarżoną uchwałę organ nie wziął pod uwagę treści § 7 ust. 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, zgodnie z którym jeżeli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1, czyli warunków dotyczących kryterium metrażowego. Zarząd jednak nie podjął nawet próby wnikliwego przeanalizowania warunków mieszkaniowych i sytuacji życiowej skarżącej, dopuszczając się tym samym rażącego zaniedbania swoich obowiązków. Ponadto skarżąca wskazała, że warunki przyznawania lokali mieszkalnych i komunalnych określa ustawa z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów. Przepis art. 23 ust. 2 tej ustawy ustala jedynie 2 kryteria udzielenia pomocy mieszkaniowej, tj., brak tytułu prawnego do innego lokalu oraz spełnienie kryterium dochodowego. Wskazanie przez Zarząd Dzielnicy innych wymogów i kryteriów jest niezgodne z zapisem ww. ustawy. Skarżąca zwróciła przy tym uwagę, że ma pod swoją opieką małoletnie dziecko i konstytucyjnym obowiązkiem Gminy, wynikającym wprost z art. 75 Konstytucji RP jest zapewnienie realizacji potrzeb mieszkaniowych. Końcowo skarżąca zwróciła uwagę na bardzo zły stan zdrowia jej ojca i potrzebę zapewnienia mu spokoju dla "odpowiednich warunków do leczenia". Podała, że trudno funkcjonować trzem rodzinom w jednym mieszkaniu, gdzie jest jedna łazienka i wspólna kuchnia – jest to "piekło na ziemi". Podała także, że po otrzymaniu zaskarżonej uchwały doznała załamania nerwowego. Zarząd Dzielnicy [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej uchwale. Na rozprawie 8 grudnia 2025 r. uczestnik postępowania – P. W. oświadczył, że M. G. opuścił Zakład karny w kwietniu i aktualnie zamieszkuje z nimi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zasady najmu lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy określa, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 172 ze zm.), uchwała rady gminy. W przypadku [...] uregulowane one zostały w `. W niniejszej sprawie podstawą do niezakwalifikowaniu wnioskodawców do udzielenia pomocy mieszkaniowej stanowiło przede wszystkim ustalenie, że nie spełniają oni kryterium metrażowego. Stosownie do treści § 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali - pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz w § 7 z zastrzeżeniem § 8 i 9. Wedle § 7 ust. 1 ww. uchwały, przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2-6, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania: 1) 1 osoby w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m2, 2) 2 osób w lokalu wynosi nie więcej niż 14 m2, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu. We wniosku o pomoc mieszkaniową wskazano, że w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] o powierzchni całkowitej 61,70 m2, w tym mieszkalnej 42,5 m2, zamieszkuje 7 osób (wnioskodawcy wraz z synem B. W., ojciec skarżącej – S. Z., siostra skarżącej M. Z. z mężem M. G. i synem A. G.). Jak wynika zaś z ustaleń organu (co nie było kwestionowane w skardze) jedna z osób wskazanych we wniosku, tj. M. G. od [...] stycznia 2017 r. odbywała karę pozbawienia wolności (koniec odbywania kary został wyznaczony na [...] kwietnia 2025 r.). Mając powyższe na uwadze zgodzić należy się z organem, iż na dzień wydania zaskarżonej uchwały, tj. [...] lutego 2025 r., ww. lokal zamieszkiwało 6 osób, a nie jak wskazała skarżąca we wniosku 7 osób. Powyższy § 7 ust. 1 uchwały odnosi się bowiem jedynie do osób faktycznie zamieszkałych w lokalu, a zatem osób które stale w nim przebywają i koncentrują w nim swoje czynności życiowe, a nie w nim zameldowanych czy też potencjalnie mogących w nich zamieszkać w przyszłości (co jest zdarzeniem przyszłym-niepewnym). Skoro zatem M. G. przebywał wówczas w Zakładzie Karnym od [...] stycznia 2017 r., to tym samym nie można uznać, aby mieszkał w ww. lokalu, tj. stale w nim przebywał. W konsekwencji, mając na uwadze treść ww. § 7 ust. 1 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, stwierdzić trzeba, że wnioskodawcy nie spełnili kryterium metrażowego do udzielenia im pomocy mieszkaniowej. W przypadku zamieszkiwania 6 osób w lokalu, ww. kryterium metrażowe uważa się za spełnione, jeżeli powierzchnia mieszkalna zajmowanego lokalu nie przekracza 38 m2. Powierzchnia mieszkalna lokalu obecnie zajmowanego przez wnioskodawców wynosi zaś 42,5 m2. Podkreślenia wymaga, że Sąd nie kwestionuje trudnych warunków mieszkaniowych skarżącej, jednakże aby być zakwalifikowanym do ich poprawy winna ona spełniać warunki o jakich mowa w powyższym przepisie. Jest to warunek niezbędny. Odnosząc się natomiast do argumentacji podnoszonej na rozprawie przez uczestnika postępowania, iż aktualnie M. G. ponownie zamieszkuje w ww. lokalu wyjaśnienia wymaga, że Sąd dokonuje kontroli zaskarżonej uchwały według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu jej wydania. Tym samym okoliczność, iż po wydaniu zaskarżonej uchwały liczba faktycznych mieszkańców ww. lokalu się zwiększyła, nie mogła mieć znaczenia dla oceny prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Z uwagi na zmianę okoliczności faktycznych sprawy wnioskodawcy mogą natomiast ponownie wystąpić z wnioskiem o udzielenie im pomocy mieszkaniowej. W niniejszej sprawie nie można także uznać, aby przy wydawaniu zaskarżonej uchwały doszło do naruszenia § 7 ust. 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, które stanowiłoby podstawę do podważenia stanowiska zawartego w uchwale. Stosownie do treści tego przepisu, jeżeli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1 i 3 (tzn. z warunku spełnienia kryterium metrażu). Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby skarżąca przed organem wskazywała aby w związku z warunkami mieszkaniowymi znajdowała się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej (dopiero na etapie wniesienia skargi skarżąca powoływała się na załamanie nerwowe powstałe w wyniku nieuwzględnienia jej wniosku oraz chorobę ojca, która wymaga "odpowiednich warunków do leczenia" jak również). Dokumentacja znajdująca się w aktach administracyjnych także nie potwierdza związku między warunkami mieszkaniowymi skarżącej a pozostawaniem przez nią w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej. Domaganie się natomiast od organu, aby to on był obowiązany do poszukiwania okoliczności wskazanych w ww. przepisie, jest nieuprawnione. Z uwagi na powyższe, zarzut niezastosowania przez organ w niniejszej sprawie § 7 ust. 4 uchwały mieszkaniowej uznać należy za niezasadny. Jak już wskazano powyżej, iż Sąd dokonuje kontroli zaskarżonej uchwały według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu jego wydania. Oznacza to, iż argumentacja podnoszona przez skarżącą dopiero w skardze, a zatem po podjęciu zaskarżonej uchwały, nie mogła mieć znaczenia dla oceny prawidłowości wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Za całkowicie niezrozumiałą uznać natomiast należy argumentacje skarżącej, iż przepis art. 23 ust. 2 tej ustawy ustala jedynie 2 kryteria udzielenia pomocy mieszkaniowej, tj., brak tytułu prawnego do innego lokalu oraz spełnienie kryterium dochodowego. Dlatego też wskazanie przez Zarząd Dzielnicy innych wymogów i kryteriów jest niezgodne z zapisem ww. ustawy. Jak już wskazano na wstępie, delegacja ustawowa zawarta w art. 21 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów upoważnia Radę Gminy do uchwalenia zasad wynajmowania lokali gminnych określających w szczególności przesłanki wskazane w art. 21 ust. 3 ustawy, w tym kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu na czas nieoznaczony. W pkt 2 ust. 3 art. 21 tej ustawy wskazano, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać w szczególności warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy. W orzecznictwie nie jest kwestią sporną, że "warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy", o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 należy rozumieć jako warunki faktyczne zamieszkiwania takie jak m.in. powierzchnia, lokalu (por. wyroki NSA z 24 kwietnia 2013 r., I OSK 128/13; 15 listopada 2024 r., III OSK 1466/24). Dlatego też zastosowanie przez organ kryterium powierzchniowego w niniejszej sprawie było zasadne. Końcowo odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze, zauważenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że w postępowaniu z zakresu pomocy mieszkaniowej nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże zasady ogólne postępowania administracyjnego - analogiczne do zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego - takie jak zasady legalizmu, prawdy obiektywnej oraz przekonywania stron, należy uwzględniać w stosowaniu całokształtu administracyjnego prawa materialnego (por. wyrok NSA z 19 września 2024 r., III OSK 4752/21). Ustawodawca w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, określił działania organu gminy jako rozpatrywanie i załatwianie wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej; w szczególności zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. pozostaje w korelacji z § 32 ust. 1 uchwały mieszkaniowej, który nakazuje organowi poddać wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową szczegółowej analizie uwzględniającej przesłanki określone w punktach 1-6. Zdaniem Sądu dokonana w niniejszej sprawie ocena stanu faktycznego w zakresie niespełnienia przez wnioskodawców kryterium metrażowego została dokonana w sposób prawidłowy i znajduje odzwierciedlenie w zebranym kompletnym materiale dowodowym. Nie można także uznać aby organ naruszył prawo z uwagi na niewsłuchanie skarżącej. Zwrócić należy uwagę, że w aktach sprawy znajduje się jej protokół z przesłuchania z [...] marca 2024 r. Znajdująca się zaś w aktach sprawy dokumentacja pozwoliła ustalić istotne okoliczności sprawy co do faktycznej ilości osób zamieszkujących ww. lokal i nie było konieczności jej ponownego przesłuchania. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały w tym zakresie zawiera także wszystkie niezbędne elementy, w szczególności zakreślenie stanu faktycznego sprawy wraz ze wskazaniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W prawdzie nie wynika z niej, na jakiej podstawie organ uznał, że złożona w toku postępowania deklaracja o wysokości dochodów nie została pomniejszona o kwotę płaconych przez P. W. alimentów i winien on dokonać jej modyfikacji, to okoliczność ta i tak nie miała znaczenia dla zasadności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Z uwagi bowiem na brak spełnienia wymogu metrażowego, wnioskodawcy i tak nie mogli być zakwalifikowani do udzielenia im pomocy mieszkaniowej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.