II SA/Wa 696/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2006 r. sprawy ze skargi H. Z. przedstawicielki ustawowej małoletniego P.Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r., którą odmówiono małoletniemu P. Z. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił następujące warunki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak jednego z wymienionych warunków powoduje niemożność przyznania świadczenia. W ocenie organu, świadczenie nie mogło być przyznane, ponieważ matka dziecka uzyskuje z tytułu zatrudnienia dochód, który na osobę w rodzinie wynosi miesięcznie 829,56 zł, co nie pozwala przyjąć, iż małoletni nie posiada niezbędnych środków utrzymania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. Z., działając jako przedstawicielka ustawowa małoletniego P. Z., wniosła o uchylenie powyższej decyzji, podnosząc, iż jej zarobki w wysokości 1324,74 zł miesięcznie brutto nie mogą stanowić przeszkody do przyznania synowi renty po zmarłym ojcu w drodze wyjątku. Małoletni nie ma niezbędnych środków utrzymania, gdyż po opłaceniu wszystkich należności, pozostałe środki nie pozwalają na godne życie. Skarżąca wskazała też na stosunkowo długi okres ubezpieczenia zmarłego ojca dziecka, wynoszący 23 lata 11 miesięcy i 7 dni, a w okresie 10 lat przed śmiercią - 4 lata 10 miesięcy i 10 dni. Ojciec dziecka był alkoholikiem i z tego powodu, jak stwierdziła, nie wypracował prawa do świadczeń w zwykłym trybie. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w wydanych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności zaskarżonego aktu z prawem obowiązującym w dacie jego wydania. Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Małoletni P. Z. jest niewątpliwie osobą, która z uwagi na wiek nie może podjąć pracy, jednakże dochód uzyskiwany przez jego matkę i przypadający na osobę w rodzinie w wysokości 829,56 zł miesięcznie brutto, nie pozwala przyjąć, iż nie posiada on niezbędnych środków utrzymania. Wysokość tego dochodu ustalił organ w oparciu o aktualne zaświadczenie P. [...] w J. z dnia [...] stycznia 2005 r. W skardze H. Z. podnosi, iż nie wystarcza on na zaspokojenie wszystkich potrzeb. W związku z tym stwierdzić należy, iż w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie jest mowa o braku środków wystarczających na zaspokojenie wszystkich potrzeb, lecz braku środków niezbędnych. Ocena tej niezbędności, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 sierpnia 2000 r., sygn. akt II SA 815/00, musi być dokonana z uwzględnieniem potrzeb służących do zaspokojenia minimum egzystencji. Nie budzi wątpliwości, iż potrzeby małoletniego w tym zakresie są zaspokojone. Niespełnienie przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania powoduje, że świadczenie nie mogło być przyznane, nawet przy stosunkowo długim stażu ubezpieczeniowym ojca dziecka. Powodem braku ubezpieczenia zmarłego w okresie przed zgonem był jego alkoholizm. Alkoholizm nie może być jednak uznany za szczególną okoliczność, na którą ubezpieczony nie miał wpływu. Mając na względzie, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jak w wyroku.