II SA/Wa 700/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Bronisław Szydło, Protokolant Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2009 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej: - oddala skargę. [...] S. S. pełnił zawodową służbę wojskową do dnia [...] września 2002 r., ostatnio na stanowisku służbowym: [...]. Na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. rozformowano Wojskowy Ośrodek [...], likwidacji uległo stanowisko służbowe zajmowane przez [...], zaś w ocenie organu nie było możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, stosownie do posiadanego stopnia wojskowego oraz kwalifikacji zawodowych. W tej sytuacji Komendant Wojskowego Ośrodka [...] w K., wystąpił z wnioskiem o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej S. S. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego, na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1995 r., w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 7, poz. 38 z późn. zm.), - decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. wypowiedział żołnierzowi stosunek zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta została doręczona zainteresowanemu w dniu [...] grudnia 2001 r. i wobec niewniesienia od niej odwołania stała się ostateczna. W dniu [...] września 2007 r. S. S. wystąpił do Dowódcy Wojsk Lądowych z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2001 r. zarzucając podjecie jej z rażącym naruszeniem prawa - art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegającym na braku poszukiwania przez organ dla żołnierza stanowiska służbowego i braku wykazania możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe, a zatem dokonania niezasadnego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Dowódca Wojsk Lądowych postanowieniem wszczął stosowne postępowanie i następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2001 r. Od tego rozstrzygnięcia żołnierz odwołał się do organu II instancji - Ministra Obrony Narodowej, który po rozpatrzeniu sprawy decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] grudnia 2008 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zwolnienie z zawodowej służby wojskowej S. S. nastąpiło w wyniku rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lipca 2001 r., rozformowującego Wojskowy Ośrodek [...] i związanego z tym procesem likwidacji stanowiska służbowego zajmowanego dotychczas przez zainteresowanego. Natomiast wykazanie przez organ braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe nie jest jednoznacznie określone w przepisie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a ponadto nie jest również jednolicie interpretowane w judykaturze sądów administracyjnych, zwłaszcza z okresu dokonania żołnierzowi wypowiedzenia. A zatem zarzut braku udokumentowania przez organ poszukiwania innego stanowiska dla żołnierza nie jest jednoznaczny z brakiem czynienia takich poszukiwań i wobec rozbieżności w interpretacji prawa co do zakresu tych poszukiwań jak i sposobu ich dokumentowania, nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine Kpa. S. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych, a także wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2001 r., wskazując na rażące naruszenie przez organy art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a także art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, a także naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 Kpa. W uzasadnieniu podnosił brak działania organów wojskowych w celu znalezienia innego stanowiska służbowego, co skutkowało rażącym naruszeniem przepisu skutkującego wypowiedzeniem zawodowej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wnosił o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Tak więc Sąd ten nie orzeka o świadczeniu, ale jedynie bada czy zaskarżona decyzja administracyjna jest zgodna z obowiązującym prawem. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym w chwili wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej, stanowił, iż można było wypowiedzieć żołnierzowi zawodowemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, jeżeli jednostka wojskowa w której pełnił służbę, podlegała rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak było możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Zasadnicze znaczenie przy dokonywaniu wykładni tego przepisu mają dwie przesłanki: pierwsza, która stwarza określony stan faktyczny poprzez założenie, że jednostka wojskowa, w której żołnierz dotychczas pełnił zawodową służbę wojskową, podlegała rozformowaniu bądź też zmniejszył się jej stan etatowy i druga, zakładająca konieczność zaistnienia braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym. Zaistnienie pierwszej przesłanki jest bezsporne. Strona natomiast podnosi brak udokumentowania przez organ istnienia drugiej przesłanki, co w jej ocenie stanowi, że organ nie poszukiwał dla skarżącego innego stanowiska służbowego odpowiadającego jego kwalifikacjom, a zatem dokonał wypowiedzenia stosunku służbowego bez wykazania istnienia wyżej opisanej przesłanki, co z kolei, w ocenie skarżącego, stanowi o rażącym naruszeniu wspomnianego na wstępie przepisu i powinno skutkować stwierdzeniem nieważności podjętej z taką wadą decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Twierdzenie powyższe nie jest zasadne. Po pierwsze z samego braku udokumentowania dokonywanych przez organ czynności poszukiwania dla skarżącego wolnego stanowiska służbowego nie można obecnie zasadnie wnioskować, iż organ w ogóle takiego stanowiska nie poszukiwał, zwłaszcza, iż działań takich dokonywano (albo powinno się dokonać) w 2001 roku. Skarżący nie wykazał także wprost braku dokonywania przez organ takich działań, wnioskując jedynie z braku stosownych dokumentów o braku ich przeprowadzenia. Kwestionując twierdzenie skarżącego w tym zakresie, organ dodatkowo wskazał na przepisy ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 76, poz. 804 z późn. zm.), które wprowadziły obowiązek osiągnięcia nakazanej liczebności Sił Zbrojnych, co w efekcie doprowadziło do radykalnego zmniejszenia liczby stanowisk służbowych w jednostkach podległych Wojskom Lądowym. Opisany proces redukcji stanowisk służbowych w znacznym stopniu ograniczył możliwość wyznaczenia żołnierzy z likwidowanych lub rozformowywanych jednostek służbowych na inne stanowiska służbowe. Stąd też, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, istnienie w Siłach Zbrojnych RP innego wolnego stanowiska służbowego, odpowiadającego kwalifikacjom [...] S. S., zwłaszcza z uwagi na jego specjalność i wykształcenie oraz mając nadto na uwadze potrzeby Sił Zbrojnych, było wówczas mało prawdopodobne. Po drugie z brzmienia przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym w chwili wypowiedzenia skarżącemu stosunku zawodowej służby wojskowej, nie wynika jak szeroki ma być zakres poszukiwań innego stanowiska służbowego, czy poszukiwania te mogą być ograniczone do danej jednostki, w której żołnierz pełni służbę, czy do danego rodzaju wojsk, czy też do wszystkich formacji w Siłach Zbrojnych RP. Z brzmienia przepisu nie wynika też w jaki sposób owe czynności poszukiwawcze należy dokumentować. W tym przedmiocie, na co trafnie wskazuje organ, istnieje rozbieżne orzecznictwo. Porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2006 r. (sygn. akt 780/05 niepublikowany) oraz wyrok Naczelnego Sądu. Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 200 i r. (sygn. akt II SA 1377/01). A zatem nie można w sposób przekonywujący postawić organom wojskowym zarzutu nieposzukiwania wolnego stanowiska służbowego w całych strukturach Sił Zbrojnych RP. Po trzecie, co jest w ocenie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie argumentem najważniejszym w niniejszej sprawie, nawet gdyby założyć, iż organ w ogóle nie dokonywał wyżej wskazanych poszukiwań, nie można takiego uchybienia w procedurze zwalniania żołnierza z zawodowej służby wojskowej uznać za uchybienie naruszające prawo w sposób rażący. Byłoby to tylko zwykłe naruszenie przepisu, mogące stanowić przedmiot zwykłego trybu odwoławczego, a nie trybu nadzwyczajnego. Nie można tu pominąć faktu, iż o zamiarze wypowiedzenia stosunku służbowego w trybie art. 78 ust. 2 pkt 2, przed wydaniem decyzji o wypowiedzeniu, przeprowadzono z zainteresowanym rozmowę i poinformowano go o zaistniałej sytuacji. Nadto, gdyby skarżący po otrzymaniu decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego uznawał, iż organ wbrew przepisowi ustawy nie poszukiwał dla niego innego stanowiska służbowego, to mógł przecież odwołać się od powyższej decyzji. Skarżący tego wówczas nie uczynił, a zatem traktował decyzję wypowiadającą jako prawidłową, a zatem również musiał w taki sam sposób traktować dochowanie przez organy wojskowe procedury przewidzianej w art. 78 ust. 2 pkt 2 wówczas obowiązującej ustawy pragmatycznej. Dopiero po ponad 6 latach skarżący twierdzi, iż brak jest udokumentowania przez organy wojskowe poszukiwania innego stanowiska. Uznanie zasadności żądania skarżącego, wyrażonego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2001 r., opierającego się na takiej przesłance, pozostawałoby w sprzeczności z zasadą trwałości decyzji administracyjnej i nadto pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem rażącego naruszenia prawa. W ocenie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie przesłanka wskazana przez stronę, jako podstawa do wzruszenia ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. wypowiadającej stosunek służbowy, nie mieści się w kategorii rażącego naruszenia prawa Nie każde bowiem naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, a jedynie także które jest rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia zazwyczaj, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Decyzja Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2001 r. takich wad nie zawiera. Została ona wydana przez właściwy organ, skierowano ją do właściwej strony postępowania, opierała się na istniejącej wówczas podstawie prawnej, nadawała się do wykonania, a jej wykonalność nie powodowała czynu zagrożonego karą, nie zawiera także wad powodujących jej nieważność z mocy przepisów prawa. Tylko wystąpienie przesłanek z art. 156 Kpa pozwala organowi na zastosowanie wobec danej decyzji sankcji nieważności. Podkreślić tu także należy, iż nie stwierdza się nieważności decyzji, z powodu rażącego naruszenia prawa, gdy naruszenie to wynika z różnej wykładni danego przepisu, a w omawianej sprawie, właśnie z takim stanem rzeczy many do czynienia, na co trafnie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (patrz wyżej). Za bezzasadne uznać należy zarzuty skargi dotyczące naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2001 r. Jak bowiem wynika z uzasadnienia przedmiotowej decyzji - przed jej wydaniem - organ zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a w szczególności ustalił wystąpienie przesłanki braku możliwości wyznaczenia chorążego na inne stanowisko służbowe oraz wydał rozstrzygnięcie, które wyrażało interes społeczny (w tym przypadku interes Sił Zbrojnych) oraz słuszny interes strony. Odnosząc się do dalszych podniesionych przez skarżącego zarzutów naruszenia procedury administracyjnej przy wydawaniu zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, należy stwierdzić, iż są one niezasadne. Przede wszystkim w kwestionowanej przez zainteresowanego decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r. nie zostały złamane zasady zawarte w art. 7 Kpa. Przywołany przepis nakłada na organ administracji publicznej przestrzeganie zasady praworządności oraz zobowiązuje do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również do załatwienia sprawy, w oparciu o interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organowi wydającemu decyzję w I instancji nie można zarzucić naruszenia wskazanych powyżej reguł postępowania. Jak wynika z uzasadnienia kwestionowanej decyzji, organ starannie zbadał stan faktyczny sprawy oraz wyjaśnił wszelkie rozbieżności i niejasności. Skarżący podnosi, iż organ nie dochował przewidzianej w art. 10 § 1 Kpa, zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Ustosunkowując się do tego zarzutu należy mieć na uwadze, iż brak wypowiedzenia się strony co do zebranego materiału dowodowego nie miał wpływu na rozstrzygnięcie zapadłe przed organem II instancji. Ponadto, w trakcie prowadzonego postępowania skarżący nie przejawiał zainteresowania sprawą, nie zgłaszał chęci zapoznania się z materiałem dowodowym, jak również wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów i materiałów. Podkreślić tu należy, że dla zasadności takiego zarzutu skarżący powinien wykazać, iż organ np. zlekceważył jego wnioski dowodowe. Tymczasem z akt sprawy administracyjnej i z pism skarżącego nie wynika, aby przejawiał on inicjatywę dowodową, czy też domagał się przeprowadzenia określonych czynności itp. Chybiony jest także zarzut skargi niespełnienia przez zaskarżoną decyzję wymogów przewidzianych w art. 77 § 1 Kpa, albowiem uzasadnienie tej decyzji jest prawidłowe uwzględniające całość sprawy i istotnych problemów. Reasumując, należy stwierdzić, iż organ w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej prawidłowo rozważył cały materiał sprawy, dokonując prawidłowych ustaleń. Dlatego też, z przytoczonych wyżej powodów na podstawie art. 132 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.