II SA/Wa 700/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Teresa Zyglewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację prokuratorską oraz aplikację sędziowską 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie radcy prawnemu L. J. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w [...], na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił przyjęcia A. S. na aplikację prokuratorską, a decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] odmówił przyjęcia wymienionej na aplikację sędziowską. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że o przyjęciu na aplikację sędziowską albo prokuratorską decyduje miejsce kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów przy uwzględnieniu limitu miejsc na tych aplikacjach wyznaczonego przez Ministra Sprawiedliwości. Limity przeznaczające po 75 miejsc na każdej aplikacji Minister Sprawiedliwości wyznaczył zarządzeniami z dnia 31 marca 2010 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację sędziowską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 10) oraz w sprawie zarządzenia naboru na aplikację prokuratorską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 11). Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury ustalił miejsce A.S. na liście klasyfikacyjnej na pozycji [...] i odmówił przyjęcia wymienionej na aplikację prokuratorską oraz sędziowską, motywując to wyczerpaniem miejsc na aplikacjach przez osoby umieszczone wyżej na liście klasyfikacyjnej. A. S. odwołała się od powyższych decyzji do Ministra Sprawiedliwości, zarzucając, że część przeprowadzonych sprawdzianów została nieprawidłowo oceniona co spowodowało zaniżenie liczby uzyskanych punktów. Wymieniona domagała się sprawdzenia prawidłowości procesu oceniania prac, a ponadto merytorycznej weryfikacji sprawdzianów z dnia [...] października i [...] listopada 2010 r. Zaznaczyła, że, w przypadku sprawdzianu przeprowadzonego w marcu 2010 r. niesłusznie zaniżono wystawioną ocenę, bowiem podane przez nią rozstrzygnięcie było właściwe merytorycznie, odpowiednio sformułowane i uzasadnione, a także poparte stosowną podstawą prawną. Skarżąca zaznaczyła, że w jej przypadku w wyniku nieprawidłowej oceny sprawdzianów ocena końcowa zaniżona została o co najmniej 1,5 pkt co znacznie zmieniło jej pozycję na liście klasyfikacyjnej. A. S. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły oraz wydanie decyzji o przyjęciu na aplikację prokuratorską, bądź gdy uzyskana po weryfikacji sprawdzianów liczba punktów na to pozwoli, o przyjęcie na aplikację sędziowską. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania od obu decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły, uznając rozstrzygnięcia za prawidłowe i odpowiadające prawu – zaskarżone decyzje utrzymał w mocy. Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 29 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, decyzję o przyjęciu na aplikację sędziowską albo prokuratorską Dyrektor Krajowej Szkoły wydaje według kolejności umieszczenia kandydatów na liście klasyfikacyjnej aplikantów, do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje. Suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk zdobytych w czasie odbywania aplikacji ogólnej, decyduje o miejscu aplikanta na liście klasyfikacyjnej. Na czas odbywania praktyk zgodnie z art. 25 ust. 5 ustawy, Dyrektor Krajowej Szkoły, w uzgodnieniu z patronem koordynatorem, wyznacza aplikantowi patrona, który zapoznaje aplikanta z czynnościami należącymi do zakresu jego obowiązków w trakcie praktyki. Po zakończeniu praktyki patron przedstawia pisemną opinię wraz z oceną przebiegu praktyki. Patron koordynator na podstawie opinii i ocen wystawionych przez patrona praktyki – sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant. Przepis art. 26 ust. 3 ustawy stanowi, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów, a w konsekwencji o dalszym kontynuowaniu szkolenia na aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej, decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Według Ministra Sprawiedliwości, ocena, o której mowa w art. 26 ust. 3 ustawy, powinna obejmować sumę punktów uzyskanych ze sprawdzianów oraz łączną ocenę przebiegu wszystkich praktyk, wystawioną przez patrona koordynatora. Łączna ocena z praktyk jest, według art. 25 ust. 5 ustawy, wystawioną przez patrona koordynatora, średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk. Powyższy wniosek nasuwa, zdaniem organu również treść § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej – według którego, punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku oceny wszystkich praktyk są sumowane z punktami ze sprawdzianów. Zdaniem organu suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i jedna łączna ocena wystawiona przez patrona koordynatora z przebiegu wszystkich odbytych przez aplikanta praktyk jest podstawą do umieszczenia aplikanta na odpowiedniej pozycji na liście klasyfikacyjnej. Czynność sporządzenia listy klasyfikacyjnej jest czynnością materialno – techniczną nie wywołującą bezpośrednich skutków prawnych. Nie jest także decyzją administracyjną i nie posiada waloru normatywnego. Umieszczenie aplikanta w konkretnym miejscu na liście klasyfikacyjnej wywołuje pośrednio skutki prawne, dlatego też przy ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy konieczne jest zbadanie, czy czynność ta dokonana została zgodnie z prawem. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że miejsce A. S. na liście klasyfikacyjnej zostało ustalone prawidłowo, stąd też brak było podstaw do stwierdzenia, że decyzja Dyrektora Krajowej Szkoły narusza prawo. Minister Sprawiedliwości wyjaśnił ponadto, że na podstawie art. 16 ust. 1 omawianej ustawy, sprawowanie nadzoru merytorycznego nad aplikacją ogólną sprowadza się do poprawiania błędów rachunkowych, a także weryfikacji zgodności formalnej ocen komisji, np. w przypadku, gdy osoba nie została przyjęta na aplikację mimo wysokiej pozycji na liście klasyfikacyjnej. W toku przeprowadzonych badań nad pełną dokumentacją zebraną w trakcie aplikacji A. S., organ nie stwierdził by przy wyliczaniu punktów Dyrektor Krajowej Szkoły popełnił błędy rachunkowe, a oceny ze sprawdzianów i praktyk mieszczą się w ustawowej skali i zgodne są z przyjętymi kryteriami. Odnośnie zarzutów zaniżonej punktacji z poszczególnych sprawdzianów organ zaznaczył, że zgodnie z § 7 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia, komisja przeprowadzająca sprawdziany jest niezależna, oznacza to, że organ nie może merytorycznie oceniać sposobu dokonywania ocen, tak jak nie ma kompetencji do ustalenia ocen z przebiegu praktyk. Komisja egzaminacyjna powołana jest do opracowania zakresu tematycznego, metod i form oceny każdego sprawdzianu. Ani Minister Sprawiedliwości, ani Dyrektor Krajowej Szkoły nie ma uprawnień do merytorycznej weryfikacji ocen wystawianych przez komisję egzaminacyjną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, A. S., wniosła o uchylenie powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 1 ust. 3 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do ich niezastosowania oraz naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Skarżąca zaznaczyła, że skoro w ustawie o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury nie ma definicji "nadzoru merytorycznego" Ministra Sprawiedliwości, pojęcie to należy rozumieć jako ponowną merytoryczną ocenę wskazanych w odwołaniu sprawdzianów. Odmowa przeprowadzenia ponownej weryfikacji ocen jest zatem naruszeniem art. 16 ust. 1 wspomnianej ustawy. Nadzór w administracji publicznej, zdaniem skarżącej polega na możliwości władczego ingerowania w działalność podmiotu i nakazaniu naprawienia dostrzeżonych uchybień. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 27 lipca 2011 r. wpłynął do Sądu wniosek pełnomocnika skarżącej r. pr. L. J. o wystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym zgodności z Konstytucją RP wskazanych w piśmie przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej. Pismem z dnia 29 września 2011 r. pełnomocnik poinformował zaś, że wobec zawarcia związku małżeńskiego nastąpiła zmiana nazwiska skarżącej ze S. na S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga oceniana wedle powyższych zasad nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury Minister Sprawiedliwości zarządza, w zależności od potrzeb kadrowych sądów i prokuratury, nabór na aplikację ogólną, sędziowską oraz prokuratorską i jednocześnie wyznacza limity miejsc na te aplikacje. Dyrektor Krajowej Szkoły na czas odbywania przez aplikanta praktyk, w uzgodnieniu z patronem koordynatorem, wyznacza aplikantowi patrona każdej z praktyk, który zapoznaje aplikanta z czynnościami należącymi do zakresu jego obowiązków. Po zakończeniu praktyki, przedstawia on patronowi koordynatorowi pisemną opinię wraz z oceną przebiegu praktyki. Na podstawie tych opinii i ocen patron koordynator, sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant. Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, zgodnie z art. 26 ust. 2 cytowanej ustawy, w terminie 14 dni od dnia zakończenia aplikacji ogólnej, ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej listę klasyfikacyjną aplikantów. Zawiera ona imiona i nazwiska aplikantów, liczbę punktów uzyskaną przez aplikanta oraz liczbę porządkową wskazującą miejsce na liście. Według art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury o kolejności na liście klasyfikacyjnej aplikantów, decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk odbytych w czasie aplikacji ogólnej. Dyrektor Krajowej Szkoły, zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy, wydaje decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację sędziowską albo prokuratorską, według kolejności umieszczenia kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej, w § 7 ust. 1 określa, że po każdym cyklu zajęć i praktyk, przeprowadza się sprawdzian wiedzy z zakresu tych zajęć i praktyk. Na podstawie § 7 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia sprawdzian przeprowadza trzyosobowa komisja powołana przez Dyrektora Krajowej Szkoły spośród jej wykładowców. Komisja opracowuje zakres tematyczny, metody, formy przeprowadzenia i oceny każdego sprawdzianu. Oceny praktyk dokonuje patron w systemie punktowym w skali od 0 do 5 punktów, a punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku ocen wszystkich praktyk są sumowane z punktami uzyskanymi ze sprawdzianów. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest zbadanie jaki zakres ma wskazany w art. 16 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, "nadzór merytoryczny" Ministra Sprawiedliwości nad aplikacjami: ogólną, sędziowską i prokuratorską. Należy zgodzić się z Ministrem Sprawiedliwości, iż nie jest on uprawniony do ingerowania w treść ocen dokonywanych przez komisje egzaminacyjne. Według § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej, po każdym cyklu zajęć i praktyk, przeprowadza się sprawdzian z ich zakresu. Dyrektor Krajowej Szkoły, spośród jej wykładowców, powołuje trzyosobową komisję, która przeprowadza sprawdziany, opracowuje ich szczegółowy zakres tematyczny, metody przeprowadzenia oraz oceny. Zaznaczyć należy, że komisja powoływana jest z grona wybitnych ekspertów z różnych dziedzin prawa, osób posiadających wieloletnią praktykę i doświadczenie w stosowaniu prawa. W swoim założeniu komisja egzaminacyjna jest niezależna, co oznacza, że Minister Sprawiedliwości nie może merytorycznie oceniać sposobu dokonywania ocen poszczególnych sprawdzianów, nie ma też kompetencji do ustalania ocen z przebiegu praktyk. Ani Dyrektor Krajowej Szkoły, ani Minister Sprawiedliwości nie mają uprawnień by podważać oceny sprawdzianów wystawiane przez ustawowo powołaną do tego komisję. Aplikantom przysługuje jedynie odwołanie od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury przyjmującej albo odmawiającej przyjęcia na aplikację sędziowską bądź prokuratorską. Ustawa o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury i rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. nie zawierają uregulowań dotyczących trybu odwoławczego od rozstrzygnięć komisji, czy też ocen wystawionych przez patronów i patrona koordynatora. Zdaniem Sądu, wyjaśnia to również kwestię nadzoru merytorycznego Ministra Sprawiedliwości nad aplikacjami: ogólną, sędziowską i prokuratorską opisaną w art. 16 ust. 1 ustawy. Organ ten nie może ingerować w kompetencje komisji w zakresie oceniania poszczególnych sprawdzianów, ponieważ komisja egzaminacyjna jest niezależna i działa jako ciało eksperckie. Minister Sprawiedliwości, jako organ odwoławczy, kontroluje prawidłowość stosowania prawa przez organ I instancji, weryfikuje, czy wystawione oceny mieszczą się w przewidywanej skali, czy nie popełniono błędu rachunkowego przy obliczaniu punktów i umieszczaniu aplikanta na liście klasyfikacyjnej. Należy zaznaczyć, że również sądy administracyjne nie mają uprawnień, by ingerować w treść ocen komisji egzaminacyjnej. Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia i nie może wejść w rolę komisji egzaminacyjnej, a w konsekwencji dokonać weryfikacji otrzymanych przez aplikantów ocen z poszczególnych sprawdzianów. Rolą sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy organ administracji podjął prawidłowe rozstrzygnięcie w odniesieniu do ocen jakie w toku swych prac wystawiła komisja egzaminacyjna. Nie może mieć miejsca taka kontrola sądu administracyjnego, która wkraczałaby w meritum zagadnień objętych danym sprawdzianem wiedzy. Sąd nie może oceniać umiejętności aplikanta, ponieważ do takiej oceny powołana została jedynie komisja egzaminacyjna. Przeciwna interpretacja wypaczyłaby sens ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Zarzut skarżącej, że część sprawdzianów odbytych w trakcie aplikacji oceniona została nieprawidłowo, musi być uznany za bezpodstawny. Zatem czynności nadzoru merytorycznego Ministra Sprawiedliwości, zdaniem Sądu, zostały dokonane prawidłowo. Odnieść należy się także do wniosku pełnomocnika skarżącej o wystąpienie przez Sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. 1997 r. Nr 102, poz. 643) sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, nie zależało od odpowiedzi na pytanie sformułowane w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącej. Jak już bowiem stwierdzono spór dotyczył ocen uzyskanych ze sprawdzianów, zaś ani Minister Sprawiedliwości, ani Sąd nie jest uprawniony do ingerencji w oceny dokonane przez komisję egzaminacyjną. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. Przyznanie ze środków budżetowych wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nastąpiło na podstawie art. 250 ww. ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Początek formularza Początek formularza Dół formularza Początek formularza Dół formularza