II SA/Wa 711/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant Monika Michnik - Misterek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., w sprawie odmowy przyznania [...] R. B. od Skarbu Państwa odszkodowania w związku z uchyleniem decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w dniu [...] lipca 2008 r. [...] R. B. wystąpił z wnioskiem o przyznanie odszkodowania od Skarbu Państwa w związku z uchyleniem wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2008 r. decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., dotyczących zwolnienia go w dniu [...] września 2007 r. z zawodowej służby wojskowej, wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. odmówił przyznania [...] R. B. przedmiotowego odszkodowania, stwierdzając, że przysługuje ono żołnierzom, którzy w wyniku uchylenia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej nie zostali do tej służby "przywróceni". Natomiast [...] R. B. po uprawomocnieniu się wspomnianego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2008 r. nadal pełni zawodową służbę wojskową. Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że do dnia 31 grudnia 2007 r. nie istniały regulacje prawne określające tryb postępowania z żołnierzami zawodowymi, w odniesieniu do których wycofano z obrotu prawnego decyzje o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Brak ustawowego uregulowania powyższej kwestii powodował, iż organy wojskowe uznawały, że żołnierze nadal pełnią zawodową służbę wojskową i nakazywały fizyczne stawienie się żołnierza w określonym miejscu w celu pełnienia służby wojskowej, bez wydawania na tę okoliczność jakiejkolwiek decyzji administracyjnej. Swoje działania organy wojskowe opierały na konstrukcji prawnej, dotyczącej skutków uchylenia decyzji (rozróżniając skutki uchylenia i stwierdzenia nieważności decyzji), zgodnie z którą wycofanie z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej powodowało, że żołnierz zawodowy nadal pełnił służbę od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym uchylono decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Powyższy tryb postępowania zastosowano także w odniesieniu do [...] R. B. Oficer po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którym uchylono decyzję o jego zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, po przeprowadzeniu stosownej procedury został wyznaczony na stanowisko służbowe [...]. Organ podkreślił, że oficer po wyroku sądu administracyjnego nie został ponownie powołany do pełnienia zawodowej służby wojskowej, w trybie określonym w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 z późn. zm.), tj. poprzez wydanie rozkazu o powołaniu do zawodowej służby wojskowej i podpisaniu kontraktu. Uznano bowiem, że nadal pełni on zawodową służbę wojskową. Zdaniem organu, w stosunku do [...] R. B. nie będzie miał zatem zastosowania przepis art. 116 ust. 1-3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r. – nadanym przez art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242). Odszkodowanie przewidziane w art. 116 ust. 3 powołanej ustawy przysługuje wyłącznie żołnierzom, w stosunku do których zastosowano rozwiązania przyjęte w art. 116 ust. 2 ustawy, tj. pozostają zwolnieni ze służby. Nie można bowiem regulacji prawnej dotyczącej odszkodowania zastosować do żołnierzy zawodowych "przywróconych" do zawodowej służby wojskowej, a więc w odniesieniu do których nie zastosowano przepisu art. 116 ust. 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej. Dokonana przez [...] R. B. interpretacja przepisu art. 116 ust. 1 – 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegająca wyłącznie na zastosowaniu rozwiązań ujętych w ust. 1 i ust. 3 tego artykułu jest w ocenie organu chybiona. W art. 116 ust. 2 omawianej ustawy w sposób jednoznaczny bowiem przesądzono, że w przypadku uchylenia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej żołnierz nie jest "przywracany" do zawodowej służby wojskowej. Oznacza to, że odszkodowanie wymienione w art. 116 ust. 3 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przysługuje w przypadkach wymienionych w art. 116 ust. 1 tej ustawy, tj. m.in. w przypadku uchylenia decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, o ile żołnierz nie zostanie "przywrócony" do zawodowej służby wojskowej, gdyż w myśl art. 116 ust. 2 omawianej ustawy, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie zostałaby zmieniona. Ponieważ [...] R. B. został po uchyleniu decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej uznany za żołnierza pozostającego w służbie wojskowej, to nie nabył on prawa do odszkodowania, przewidzianego w art. 116 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. B., zarzucając wydanym w sprawie decyzjom naruszenie art. 7, 10, 77 § 1 Kpa oraz art. 116 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wniósł o ich uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego, przedstawiona w tych decyzjach wykładnia art. 116 ust. 3 wskazanej ustawy jest nietrafna. Przepis ten nie stanowi, że wypłata odszkodowania nie przysługuje w sytuacji, gdy żołnierz zostanie ponownie przywrócony do służby i wyznaczony na stanowisko służbowe. Nie uzależnia również wypłaty odszkodowania od spełnienia jakichkolwiek dodatkowych przesłanek. Jedyną przesłanką do uzyskania prawa do odszkodowania jest uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądów administracyjnych polega więc na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, organ dokonał prawidłowej wykładni stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia art. 116 ust. 1-3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (ust. 1). W przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (ust. 2). Żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1 (ust. 3). W tym brzmieniu przepis został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242). W uzasadnieniu do projektu ustawy podano, iż proponowane w niej rozwiązania mają na celu poprawę efektywności systemu kadrowego w Siłach Zbrojnych RP. Wskazano, iż dotychczasowe przepisy ustawy pragmatycznej nie zawierały regulacji dotyczących spraw związanych uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności decyzji zwalniającej żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W takich przypadkach w większości uznawano, że żołnierz nie został zwolniony ze służby i wypłacono mu uposażenie za cały czas, jaki upłynął od dnia zwolnienia. Często były to okresy kilkuletnie. Nowe brzmienie art. 116 ustawy porządkuje ten obszar. W razie zaistnienia takich przypadków ulegać będą uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wyniknęły dla żołnierza zawodowego z tego orzeczenia w jego stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej. Natomiast data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulegnie zmianie. Uznawać się będzie, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Jednocześnie przyjęto, że żołnierzowi takiemu będzie przysługiwało od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązującym w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji. Ponadto żołnierz taki będzie mógł ubiegać się o powołanie do zawodowej służby wojskowej na ogólnie obowiązujących zasadach. Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, iż organ dokonał prawidłowej wykładni art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, składającego się z trzech powiązanych ze sobą elementów zawartych w kolejnych jego ustępach. Skarżący wskazuje jedynie na normy określone tylko w ust. 1 i 3 art. 116, nie dostrzegając całości tego przepisu. Organ, analizując niniejszą sprawę uwzględnia wszystkie elementy składowe omawianej normy i zasadnie stwierdza, że odszkodowanie przysługuje przy zaistnieniu przesłanek wskazanych w ust. 1 i 2 art. 116, a zatem musi wystąpić zwolnienie żołnierza ze służby, uchylenie tej decyzji przy jednoczesnym przyjęciu, że data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie i uznaniu, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ (ust. 2 art. 116). W przedmiotowej sprawie przesłanka określona w ust. 2 nie zaistniała, gdyż skarżący nie został zwolniony w sposób określony w tym przepisie. Zasadność takiego rozumienia przepisu art. 116 wynika z uzasadnienia projektu o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a zatem z intencji ustawodawcy. W wyniku wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1954/07, Minister Obrony Narodowej uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie zwolnienia [...] R. B. z zawodowej służby wojskowej i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Następnie Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. wyznaczył oficera na stanowisko służbowe [...]. Poza przedmiotem niniejszej sprawy Sąd dostrzega jednocześnie niemożliwy do rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu problem, na jakiej podstawie prawnej skarżący został wyznaczony do dalszej służby. Treść przepisu art. 116 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jednoznacznie wskazuje bowiem, iż w razie uchylenia lub stwierdzenia nieważności zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, nie następuje przywrócenie żołnierza do służby. Żołnierz taki może ubiegać się o powołanie do zawodowej służby wojskowej na ogólnie obowiązujących zasadach. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.