II SA/Wa 715/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Asesor WSA Janusz Walawski, Protokolant Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Wójt Gminy W. decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960) oraz art. 104 kpa, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego na wniosek W. M. orzekł o wymeldowaniu J. M. z pobytu stałego w W. ul. [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. wymeldowanie decyzją administracyjną następuje, gdy: ─ osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, ─ nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, ─ a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W toku postępowania ustalono, iż J. M. od 1998 r. do połowy października 2003 r., to jest do chwili złożenia przez W. M. wniosku o jego wymeldowanie, zamieszkiwał w miejscowości R. . Natomiast od połowy października 2003 r. stwarza pozory zamieszkiwania przy ul. [...] w W. Fakty te potwierdzili przesłuchani świadkowie, wynika to również z informacji uzyskanych z Posterunku Policji w W., gdzie stwierdzono, iż J.M. przebywał i prawdopodobnie mieszkał w R., natomiast nie ustalono konkretnych dat. J. M. od decyzji tej wniósł odwołanie. Zarzucił, iż w ustalonym przez organ stanie faktycznym nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem skarżący stale zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w W. Jedynie w okresie letnim, w dni świąteczne, przebywa w domku wiejskim w R., natomiast wnioskodawczyni W. M. od pięciu lat nie przebywa w Polsce, nie płaci za mieszkanie, a jedynie wyraża chęć powrotu do tego lokalu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2004 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 2 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych po rozpatrzeniu odwołania J. M. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda [...] wskazał, iż do Urzędu Gminy w W. wpłynął w dniu 2 października 2003 r. wniosek W. M. o wymeldowanie J. M. z pobytu stałego w W. ul. [...]. W. M. uzasadniała swój wniosek tym, iż jej były mąż zamieszkuje od dwóch lat wraz z konkubiną, z którą prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, w miejscowości R. nr [...]. Lokal mieszkalny położony w W. przy ul. [...] został przydzielony W.M. przez zakład pracy i ona jest jego głównym najemcą na warunkach lokatorskich w Spółdzielni Mieszkaniowej w W.. Wojewoda [...] podniósł, iż stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego dłużej niż dwa miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Zgodnie z art. 15 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Niewykonanie tego obowiązku upoważnia organ gminy do wydania, na wniosek strony lub z urzędu, decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 określonej ustawy i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie pierwsza część cytowanego art. 15 ust. 2 określonej ustawy z uwagi na to, że miejsce pobytu J. M. jest znane i brał on udział w postępowaniu. Wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z dnia 19 czerwca 2002 r. Nr 78, poz. 716). Przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją traci moc z chwilą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP w dniu 19 czerwca 2002 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 716). Po uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2002 r. przestała obowiązywać część art. 15 ust. 2 ustawy wiążąca wymeldowanie z utratą uprawnień do przebywania w lokalu. Obecnie wymeldowanie decyzją administracyjną uzależnione jest od spełnienia jednej tylko przesłanki, jaką jest opuszczenie lokalu bez wymeldowania się. Naczelny Sąd Administracyjny w treści orzeczenia wydanego przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego wypowiedział się, że przez opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędną przesłankę wymeldowania, winno być rozumiane tylko zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem pobytu stałego i dobrowolne wyprowadzenie się do innego lokalu. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób niebudzący wątpliwości i wyrażać wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Zdaniem Wojewody [...] w sprawie niniejszej należy wyjaśnić, w którym mieszkaniu J.M. skoncentrował ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów, które mieszkanie jest jego faktycznym i stałym miejscem pobytu, gdyż dopiero taka sytuacja może stanowić podstawę do wymeldowania decyzją administracyjną. Zdaniem organu z akt sprawy nie wynika jednoznacznie, gdzie J. M. zamieszkuje na stałe, a gdzie tylko czasami przebywa. Zdaniem Wojewody [...] organ prowadzący postępowanie wyjaśniające jest obowiązany zawsze w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), oceniając na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Zdaniem organu z oświadczeń spadkobierców po zmarłej M.M., jak również świadków nie wynika jednoznacznie, kto zamieszkiwał dom w R. nr [...] i kto w nim na stałe zamieszkuje. Wojewoda [...] podniósł również, iż przed Sądem Cywilnym toczy się postępowanie o podział majątku wspólnego byłych mieszkańców W. i J. M., postępowanie dotyczy również prawa do przedmiotowego lokalu, należy wiec raz jeszcze rozważyć możliwość zawieszenia postępowania za zgodą obu stron do czasu rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. – Wydział Cywilny sygn. [...]. Konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części skutkuje, iż organ uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył pełnomocnik J. M. w dniu 26 marca 2004 r. Zarzucając organowi I instancji obrazę art. 15 o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędne zastosowanie i interpretację cytowanego artykułu oraz nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, poprzez pominięcie materiału dowodowego, tj. zeznań świadków Z. i C. – oraz nieustosunkowanie się do wyjaśnień stron. Organowi II instancji zarzucał naruszenie art. 138 § 2 kpa poprzez brak orzeczenia merytorycznego. Zdaniem skarżącego zgromadzony materiał dowodowy był podstawą do wydania orzeczenia. Nadto zarzucał, iż również organ II instancji nie ustosunkował się do zeznań świadków Z. i C. Skarżący wnosił również o zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego od W. M.. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi z uzasadnieniem zbieżnym jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd posiada wyłącznie uprawnienie do badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Dokonana przez sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba która opuszcza miejsce pobytu stałego nie czasowego, trwającego dłużej niż dwa miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niewykonanie tego obowiązku upoważnia organ gminy do wydania, na wniosek strony lub z urzędu, decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 określonej ustawy i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu. Obecnie wymeldowanie decyzją administracyjną na podstawie przesłanek wymienionych w pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzależnione jest od spełnienia jednej przesłanki, jaką jest opuszczenie lokalu bez wymeldowania. Opuszczenie miejsca pobytu stałego winno być rozważane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem pobytu stałego i dobrowolne wyprowadzenie się do innego lokalu. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób niebudzący wątpliwości i wyrażać wolę danej osoby. Opuszczeniem lokalu jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Organ prowadzący postępowanie wyjaśniające jest obowiązany zawsze i w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Przez materiał dowodowy należy rozumieć ogół dowodów, których zebranie jest konieczne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone, dopóki organ nie ustali, czy stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił, czy nie wystąpił w rozpoznawanej sprawie oraz czy dana okoliczność została udowodniona (80 kpa). Prawidłowo ustalił Wojewoda [...], iż w sprawie niniejszej należy wyjaśnić, w którym mieszkaniu J.M. skoncentrował ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów, które mieszkanie jest jego faktycznym i stałym miejscem pobytu, gdyż dopiero taka sytuacja mogłaby stanowić podstawę do wymeldowania decyzją administracyjną. Z akt sprawy nie wynika jednoznacznie, gdzie skarżący zamieszkuje na stałe, a gdzie tylko czasem przebywa. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 powołanej ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.