II SA/Wa 715/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.) Sławomir Fularski Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2011 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i prokuratorską oddala skargę Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], działając na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił przyjęcia M. F. na aplikację sędziowską oraz na aplikację prokuratorską. Organ uzasadniając rozstrzygnięcie, powołał się na treść art. 26 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, według którego o przyjęciu na aplikację sędziowską albo prokuratorską decyduje miejsce kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, przy uwzględnieniu limitu miejsc na tych aplikacjach. Wskazał, iż Minister Sprawiedliwości zarządzeniami z dnia 31 marca 2010 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację sędziowską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 10) oraz w sprawie naboru na aplikację prokuratorską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 11), wyznaczył limity po 75 miejsc na każdej aplikacji. M. F., kończąc aplikację ogólną zajęła [...] pozycję na liście klasyfikacyjnej aplikantów, zaś, limit miejsc na obu aplikacjach został wyczerpany po przyjęciu osób znajdujących się wyżej na liście klasyfikacyjnej. Pismem z dnia 10 stycznia 2011 r. wymieniona, złożyła do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie oraz o orzeczenie o przyjęciu na aplikację sędziowską, ewentualnie prokuratorską. Przedmiotowej decyzji odwołująca zarzuciła: nieprawidłowe ustalenie miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów wymienionej w art. 26 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, a także błędną interpretację art. 26 ust. 3 w zw. z art. 25 ust. 5 ww. ustawy poprzez przyjęcie, iż łączna ocena z przebiegu praktyk jest średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk, a nie ich sumą. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], na podstawie art. 29 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ powołując się na treść art. 29 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury wskazał, że o przyjęciu na aplikację sędziowską albo prokuratorską decyduje Dyrektor Krajowej Szkoły na podstawie miejsca kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, z uwzględnieniem limitu miejsc. O kolejności na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej (art. 26 ust. 3 ustawy). Zarządzeniami z dnia 31 marca 2010 r., zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy, Minister Sprawiedliwości ogłosił nabór na aplikację sędziowską i prokuratorską, wyznaczając limit po 75 miejsc na każdą z nich. Minister Sprawiedliwości wskazał, że na liście klasyfikacyjnej, M. F. zajęła [...] miejsce, a limit miejsc na aplikacji sędziowskiej uległ wyczerpaniu po przyjęciu osób umieszczonych wyżej na liście klasyfikacyjnej. Ostania z osób przyjętych na aplikację sędziowską była umieszczona na 91 pozycji listy klasyfikacyjnej, natomiast ostatnia z osób przyjętych na aplikację prokuratorską plasowała się na 154 pozycji. Dlatego odwołujacej nie przyjęto na aplikację sędziowską, ani na aplikację prokuratorską. Zgodnie z treścią art. 25 ust. 5 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, aplikantowi wyznaczony zostaje patron odnośnie każdej praktyki. Zadaniem patrona jest zapoznanie aplikanta z czynnościami należącymi do zakresu obowiązków, a także po zakończeniu praktyk przedstawienie patronowi koordynatorowi, pisemnej opinii i oceny przebiegu praktyki. Opierajac się na sporządzonej w ten sposób opini i ocenie, patron koordynator sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant. Według organu, suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej, decyduje o miejscu aplikanta na liście klasyfikacyjnej, a w konsekwencji także o kontynuowaniu szkolenia na aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej. Wystawiona na podstawie art. 26 ust. 3 cytowanej ustawy ocena, obejmuje sumę punktów uzyskanych ze sprawdzianów oraz łączną ocenę przebiegu wszystkich praktyk wystawioną przez patrona koordynatora. Łączna ocena z praktyk jest bowiem, zgodnie z brzmieniem art. 25 ust. 5 ustawy, oceną wystawioną przez patrona koordynatora ze wszystkich praktyk odbytych w czasie aplikacji ogólnej. Patron koordynator wystawia ocenę wyliczając średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk. Takie rozwiązanie sugeruje także treść § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej (Dz. U. Nr 107, poz. 895), według którego punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku oceny wszystkich praktyk (jednej łącznej oceny) są sumowane z punktami ze sprawdzianów. Organ uznał, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i jedna łączna ocena wystawiona przez patrona koordynatora z przebiegu wszystkich odbytych przez aplikanta praktyk. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. F. zarzuciła wydanym decyzjom nieprawidłowe ustalenie miejsca na liście klasyfikacyjnej przez błędną interpretację art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, w zw.z art. 25 ust. 5 poprzez przyjęcie, iż łączna ocena z przebiegu praktyk jest średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk, a nie ich sumą. W zwiazku z powyższym wniosła o uchylenie decyzji w całosci oraz orzeczenie o kontynuowaniu szkolenia na aplikacji sędziowskiej ewentualnie prokuratorskiej. W odpowiedzi na skargę, Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację, jakiej użył w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zagadnienia związane z odbywaniem aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej reguluje ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej (Dz. U. Nr 107, poz. 895). Minister Sprawiedliwości zgodnie z treścią art. 16 ust. 2 powołanej ustawy, zarządza, w zależności od potrzeb kadrowych sądów i prokuratury, nabór na aplikację ogólną, sędziowską oraz prokuratorską, wyznaczając jednocześnie limity miejsc na te aplikacje. Dyrektor Krajowej Szkoły, w uzgodnieniu z patronem koordynatorem, na podstawie art. 25 ust. 5 tej ustawy, wyznacza aplikantowi patrona każdej z praktyk, na czas odbywania przez aplikanta praktyk, zgodnie z programem aplikacji ogólnej. Zadaniem patrona jest zapoznanie aplikanta z czynnościami należącymi do zakresu jego obowiązków. Po zakończeniu praktyki, patron przedstawia patronowi koordynatorowi pisemną opinię i ocenę przebiegu praktyki. Patron koordynator bazując na wspomnianych opiniach i ocenach sporządza końcową opinię oraz łączną ocenę przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant. Lista klasyfikacyjna aplikantów jest zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy, ogłaszana w Biuletynie Informacji Publicznej w terminie 14 dni od dnia zakończenia aplikacji ogólnej. Wspomniana lista zawiera imiona i nazwiska aplikantów, z podaniem liczby punktów uzyskanych przez każdego aplikanta w trakcie aplikacji ogólnej oraz liczby porządkowej wskazującej jego miejsce na liście. O miejscu na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk odbytych w czasie aplikacji ogólnej (art. 26 ust. 3). Na tej podstawie Dyrektor Krajowej Szkoły, zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy, wydaje decyzję o przyjęciu na aplikację sędziowską albo prokuratorską do wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje. Paragraf 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej, stanowi, że po każdym cyklu zajęć i praktyk, przeprowadza się sprawdzian wiedzy z zakresu tych zajęć i praktyk (ust. 1). Dyrektor Krajowej Szkoły powołuje spośród wykładowców szkoły, trzyosobową komisję, która przeprowadza sprawdzian. Komisja opracowuje dokładny zakres tematyczny, formę przeprowadzenia oraz sposób oceniania każdego sprawdzianu (ust. 3). Zgodnie z treścią § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia, oceny praktyk dokonuje patron w skali od 0 do 5 punktów. Punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku ocen wszystkich praktyk są sumowane z punktami uzyskanymi ze sprawdzianów. Kluczowe znaczenie przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, ma ustalenie liczby punktów, które uzyskał aplikant po zakończeniu aplikacji ogólnej. Równie istotne jest też zbadanie czy Dyrektor Krajowej Szkoły dokonał właściwej wykładni przepisów dotyczących sposobu obliczania ilości punktów. Według art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury o kolejności na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk odbytych w czasie aplikacji ogólnej. M. F. w swojej skardze opowiada się za literalną wykładnią wspomnianego przepisu. Skarżąca uznaje, że końcowa liczba punktów jest sumą ocen ze wszystkich sprawdzianów i sumą punktów z praktyk. Wymieniona zaznacza, że ze wszystkich sprawdzianów otrzymała [...] punktu, natomiast z odbywanych praktyk uzyskała maksymalny wymiar 75 punktów. Dlatego suma wszystkich punktów uzyskanych ze sprawdzianów oraz praktyk wynosi [...]. Podnosi także, że tylko taka metoda obliczania punktów jest właściwa. Brzmienie art. 26 ust. 3 ustawy jest dla niej jasne, oczywiste i nie nasuwa żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Zdaniem skarżącej nie daje to podstaw do odstępstwa od literalnego znaczenia przepisu. Jednak dokonując wykładni wskazanego przepisu, należy uwzględnić treść art. 25 ust. 5 ustawy, który zawiera zwrot "łączna ocena" przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant. Na tej podstawie należy zdaniem Sądu uznać, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jedna ocena z praktyk (łączna oceny wyliczona przez patrona koordynatora). Posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "łączna ocena", wyklucza sumowanie wszystkich ocen uzyskanych w trakcie praktyk. Jednoznacznie z wskazanego przepisu wynika, że do końcowej klasyfikacji wliczana jest jedna ocena w skali od 0 do 5 punktów, która stanowi średnią arytmetyczną ocen wystawionych przez patronów poszczególnych praktyk. Za takim sposobem ustalania miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej, przemawia wykładnia celowościowa przepisów ustawy. Artykuł 52 pkt 2 powołanej ustawy, nakazuje Ministrowi Sprawiedliwości określenie w drodze rozporządzenia m. in. sposobu ustalania systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji, uwzględniając konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów. Sprawdziany przeprowadzane są przez te same zespoły egzaminacyjne, stosujące jednolite kryteria oceny. Jak wynika z treści § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej, sprawdzian weryfikuje wiedzę, uzyskaną podczas zajęć teoretycznych, jak i umiejętności jej stosowania nabyte w toku praktyk. Ustawodawca przyznaje prymat ocenom ze sprawdzianów, w porównaniu z ocenami z praktyk, ponieważ gdy większa liczba aplikantów uzyska tą samą liczbę punktów, zgodnie z art. 26 ust. 3 zd. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, o kolejności umieszczenia na liście decyduje suma punktów uzyskanych ze sprawdzianów. Powyższą wykładnię potwierdza nowelizacja ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, dokonana ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw. Powołana ustawa nowelizująca na dzień orzekania przez Sąd jeszcze nie obowiązywała (została podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 2 września 2011 r., zaś w dniu 27 września 2011 r. została ogłoszona w Dzienniku Ustaw Nr 203, poz. 1192). Zgodnie z nowym brzmieniem art. 25 ust. 5 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, na czas odbywania przez aplikanta praktyk, zgodnie z programem aplikacji ogólnej, Dyrektor Krajowej Szkoły, w uzgodnieniu z patronem koordynatorem, wyznacza aplikantowi patrona każdej z praktyk, który zapoznaje aplikanta z czynnościami należącymi do zakresu jego obowiązków w trakcie praktyki i niezwłocznie po jej zakończeniu przedstawia patronowi koordynatorowi pisemną opinię wraz z oceną przebiegu praktyki. W oparciu o te opinie i oceny patron koordynator sporządza końcową opinię i ustala łączną ocenę przebiegu praktyk, stanowiącą średnią arytmetyczną ocen wystawionych przez patronów poszczególnych praktyk. Znowelizowany art. 26 ust. 3 tej ustawy, nakazuje by o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decydowała suma punktów stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta z zaliczonych sprawdzianów oraz łącznej oceny przebiegu praktyk. W przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez aplikantów o kolejności decyduje suma punktów stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta ze sprawdzianów. Powyższa zmiana potwierdza więc wcześniejszą intencję sposobu uregulowania przedmiotowej kwestii. Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w [...] właściwie określił miejsce M. F. na liście kwalifikacyjnej aplikantów, a do jego określenia przyjął odpowiednią interpretację przepisów ustawy. Badając prawidłowość działań organów, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa ani w decyzji z dnia 29 grudnia 2010 r. Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie, ani w decyzji z dnia 10 lutego 2011 r. Ministra Sprawiedliwości które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Dlatego też, stosując art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.