II SA/Wa 715/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Janusz Walawski, Sławomir Antoniuk, Protokolant asystent sędziego Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2012 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego oddala skargę Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], na podstawie art. 175 ust. 3, art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i § 43, § 24 ust. 9, § 27, § 32 ust. 2 Regulaminu Świadczeń Pomocy Materialnej dla Studentów [...], po rozpatrzeniu odwołania I. C. od decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], powyższą decyzję utrzymała w mocy. W motywach uzasadnienia organ wskazał, że studentka pierwszego roku studiów II stopnia na Wydziale [...] – I. C. - wnioskiem z dnia [...] października 2011 r. wystąpiła o przyznanie stypendium socjalnego, podnosząc, że nie jest samodzielna finansowo. Nie złożyła jednak wymaganych przez organ zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, dokumentów, poświadczających jej trudną sytuację finansową. W związku z tym, organ II instancji uznając, że studentka nie przedstawiła dowodów na trudną sytuację materialną, która jest przesłanką przyznania stypendium socjalnego, utrzymał w mocy decyzję o odmowie przyznania wnioskowanego stypendium. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi I. C. do tutejszego Sądu. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i nakazanie wypłaty stypendium za semestr zimowy oraz letni wraz z należnymi odsetkami, skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 173 ust. 1 w zw. z art. 179 ust. 1 ust. 2, ust. 4 i art. 175 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez wezwanie o dokumenty, które – zdaniem skarżącej - nie miały wpływu na prowadzone postępowanie, - art. 179 ust. 8 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 1 ust. 1 lit b oraz art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, poprzez zażądanie opinii ośrodka pomocy społecznej o sytuacji materialnej studenta, w sytuacji, gdy nie korzysta on lub jego rodzina z pomocy tego ośrodka, - rażące naruszenie art. 7, art. 10 w zw. z art. 253 § 2 i § 3 kpa, art. 11 w zw. z art. 107 § 1 , § 3 i § 4 kpa, art. 12 § 1 i § 2 w zw. z art. 35 § 1 § 2 i § 3 kpa, art. 77 § 1 i § 4 w zw. z art. 78 § 1 kpa, 220 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz § 2 kpa, - rażące naruszenie § 22 pkt 12 Regulaminu Świadczeń Pomocy Materialnej dla Studentów [...], poprzez przekroczenie terminu do rozpatrzenia wniosku, - rażące naruszenie § 27 pkt 3 oraz § 33 pkt 1 i pkt 2 regulaminu, poprzez niezawiadomienie rektora o prowadzonym postępowaniu, - rażące naruszenie § 40 pkt 4.5 i pkt 5 regulaminu, poprzez brak formalnego potwierdzenia wnoszenia kolejnych pism oraz informacji o brakach w złożonym wniosku, - rażące naruszenie § 42 pkt 1-3 oraz § 43 pkt 1-4, pkt 6.1, pkt 6.2, pkt 7.4, pkt 9 oraz pkt 10 regulaminu, poprzez uznanie, że złożone dokumenty nie są wystarczające do oceny sytuacji materialnej strony. Skarżąca podniosła, że kryterium dochodowe zostało pominięte przy rozpatrywaniu jej wniosku, a z uzasadnienia nie wynika, jakimi kryteriami kierowały się organy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów wskazał m.in., że Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna stosowała przy rozpoznawaniu wniosku o stypendium socjalne przepisy ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Podniósł, że Komisja miała prawo żądać na podstawie art. 179 ust. 8 powołanej ustawy złożenia zaświadczenia o trudnej sytuacji materialnej od odpowiedniej jednostki pomocy społecznej, o czym studentka była wielokrotnie informowana. Wskazał, że Przewodniczący Uczelnianej Komisji Stypendialnej jest dostępny pięć dni w tygodniu w godzinach od 7.30 do 15.30 oraz często pełnił dyżury w weekendy. Podał, że studentka od początku postępowania kwestionowała wymóg doręczenia niektórych dokumentów, stwierdzając np., że jako osoba zameldowana w mieście nie posiada gruntów rolnych. Organ podkreślił, że nie jest zgodne z prawdą oświadczenie studentki, że złożyła wszystkie wymagane dokumenty. Na rozprawie w dniu 26 września 2012 r. skarżąca oświadczyła, że wraz z ojcem utrzymuje się z oszczędności ze sprzedanego mieszkania [...]. Odsetki od lokaty ze sprzedanego mieszkania wynoszą 1.500 zł miesięcznie. Stwierdziła również, że nie złożyła dokumentów dotyczących posiadania gruntów rolnych. Wyjaśniła, że ojciec jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, ukończył studia i jest zdrowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], wydanej w przedmiocie odmowy przyznania I. C. stypendium socjalnego. Podstawę materialnoprawną złożonego wniosku i zaskarżonych decyzji stanowiła ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164 poz. 1365 ze zm.) – aktualnie tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 572. Art. 173 ust. 1 tej ustawy stanowił, że student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora dla najlepszych studentów, stypendium ministra za osiągnięcia w nauce, stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe, zapomogi. Skarżąca wniosła o przyznanie pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego. Stosownie do art. 179 ust. 1 powołanej ustawy, stypendium socjalne miał prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie uzasadniające przyznanie wyżej wymienionych stypendiów ustalał rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego (ust. 2). Powołany wyżej przepis określał górną i dolną granicę kryterium dochodowego, wskazując w ust. 3, iż kwota nie mogła być niższa niż 1,30 kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz wyższa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006, Nr 139,poz. 992 ze zm.). W ust. 4 powołany przepis stanowił, że przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne uwzględnia się dochody osiągane przez: 1) studenta; 2) małżonka studenta, a także będące na utrzymaniu studenta lub jego małżonka dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek; 3) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta i będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek. Istotny dla rozpoznawanej sprawy jest również art. 186 cytowanej ustawy, który stanowił, że szczegółowy regulamin ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1 – 3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepopieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Opracowany na podstawie art. 186 ust. 1 ustawy Regulamin Świadczeń Pomocy Materialnej dla Studentów [...] ma charakter wykonawczy i określa między innymi sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta, ale musi czynić to w oparciu o podstawy określone - w tym przypadku - w art. 179 ust. 4 ustawy. Omawiany art. 179 ust. 4 ustawy, stanowił, że przy ustalaniu wysokości dochodu (...) uwzględnia się dochody osiągane przez: 1) studenta, 2) małżonka studenta (...), 3) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta i będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26 roku życia a jeżeli 26 rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek. Pomoc materialną w postaci stypendium socjalnego, wnioskowanego przez skarżącą, reguluje § 42 i § 43 Regulaminu. Jak wynika z oświadczenia wnioskodawczyni nie jest ona zamężna, zatem pod uwagę powinny być brane jej dochody oraz osób wskazanych w pkt 3 art. 179 ust. 4 ustawy. W niniejszej sprawie problem sprowadza się do oceny, czy organy nie nadużyły prawa, odmawiając przyznania stypendium socjalnego, w związku z tym, że zainteresowana nie przedłożyła zaświadczenia o posiadaniu lub braku gruntów rolnych oraz opinii odpowiedniego Miejskiego lub Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, potwierdzającej trudną sytuację materialną rodziny skarżącej. Z dokumentów złożonych przez studentkę wynikało, że dochód na osobę w rodzinie wynosił na dzień złożenia wniosku 29,88 zł. W ocenie Sądu organ II instancji, biorąc pod uwagę deklarowaną wysokość dochodów rodziny skarżącej – 29,88 zł (która nie wystarczyłaby na zaspokojenie podstawowych potrzeb codziennego utrzymania), prawidłowo zażądał opinii z właściwego ośrodka pomocy społecznej, dotyczącej sytuacji materialnej skarżącej. Z uwagi na uzasadnione wątpliwości organ miał prawo żądać doręczenia takich dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej i jej rodziny. Należy stwierdzić, że judykatura przyjęła pogląd, iż postępowanie w sprawie przyznania stypendium winno zachowywać podstawowe cechy postępowania administracyjnego i respektować podstawowe jego założenia. Wydane rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego, wymaga prowadzenia postępowania z uwzględnieniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa (wyrok WSA w Opolu z dnia 4 września 2008r. II SA/Op 154/08). Przyjęcie powyższego poglądu powoduje, że organy mogą zebrać materiał dowodowy z uwzględnieniem wszystkich środków dowodowych, łącznie z wywiadem środowiskowym, czy policyjnym dla wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego. Reasumując stwierdzić należy, że żądanie dostarczenia przez skarżącą opinii odpowiedniego Miejskiego lub Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, potwierdzającej trudną sytuację materialną rodziny skarżącej znajduje oparcie nie tylko w treści art. 179 ust. 4 i ust. 5 i art. 186 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ale także w ogólnych zasadach kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 i 80 kpa). Trzeba też podkreślić, że jak wynika z oświadczenia skarżącej, złożonego na rozprawie, rodzina posiada dodatkowe źródło utrzymania, które nie zostało przez skarżącą wskazane w oświadczeniu o dochodach, załączonego do wniosku o stypendium socjalne, powodując wątpliwości organu, co do rzeczywistych środków utrzymania skarżącej i jej ojca. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.