II SA/Wa 715/17

WyrokWSA w Warszawie2017-11-24

Skład orzekający: Adam Lipiński, Danuta Kania, Maria Werpachowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania emerytury specjalnej z uwagi na brak wybitnych i niepowtarzalnych zasług lub szczególnego zdarzenia losowego, pomimo trudnej sytuacji materialnej i działalności opozycyjnej w PRL, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Prezes Rady Ministrów prawidłowo odmówił przyznania emerytury specjalnej. Wnioskodawca nie wykazał posiadania wybitnych i niepowtarzalnych zasług o znaczeniu ogólnokrajowym, ani nie zaistniało szczególne zdarzenie losowe. Działalność opozycyjna i trudna sytuacja materialna, choć zasługują na uznanie, nie spełniają kryteriów określonych w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który wymaga wyjątkowości i niepowtarzalności zasług lub zdarzeń.
Stan faktyczny
P. S. złożył wniosek o przyznanie emerytury specjalnej, motywując go stanem zdrowia, urazem doznanym w 1976 r. (nieuznanym za wypadek przy pracy), trudną sytuacją materialną oraz działalnością opozycyjną w PRL (kolportowanie ulotek, sprzeciw wobec władzy, członkostwo w Solidarności i AK, zaangażowanie w kampanię wyborczą). Prezes Rady Ministrów odmówił przyznania świadczenia, uznając, że wnioskodawca nie wykazał wybitnych zasług ani szczególnego zdarzenia losowego, a jego sytuacja materialna i działalność opozycyjna nie spełniają ustawowych kryteriów. WSA w Warszawie oddalił skargę P. S. na tę decyzję.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Maria Werpachowska, Protokolant specjalista Monika Gieroń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2017 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego – oddala skargę – Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] marca 2017 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] lutego 2017 r., o odmowie przyznania P. S. emerytury specjalnej, w trybie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887, ze zm.). W uzasadnieniu decyzji Prezes Rady Ministrów wskazał co następuje: P. S. urodził się [...] stycznia 1929 r. w B. Wniosek o przyznanie emerytury specjalnej motywował stanem zdrowia i urazem doznanym w 1976 r. w drodze powrotnej z delegacji służbowej. Uraz ten nie został uznany jako wypadek przy pracy. Wnioskodawca podał, że w 1977 r. przyznano mu rentę w wysokości [...] zł, która w 2013 r. przekształcona została w emeryturę i w 2016 r. wynosiła ok. [...] zł. Twierdził iż, z uwagi na brak zaangażowania w działalność partyjną (nie był członkiem PZPR) od samego początku natrafiał na liczne trudności. Dlatego też w sprawie powyższego wypadku przy pracy, Sąd Pracy (po zmianie sędziego w toku postępowania) wydał niekorzystny dla niego wyrok. Wnioskodawca uważa, że został wykorzystany "przez antyobywatelski aparat państwowy PRL". Jego bezpartyjność miała wpływ na pomijanie go w premiach i dodatkach do pensji oraz częste rozwiązywanie z nim umów o pracę, choć był sumienny i samodzielny w wykonywaniu powierzanych mu zadań oraz pozytywnie opiniowano jego pracę. Napisał także: "Jawnie manifestowałem swoje antykomunistyczne poglądy i starałem się przyczynić do zmian kształtu państwa polskiego". Podał, że w okresie stanu wojennego kolportował ulotki Solidarności na ulicach K. (w tym zakresie nadesłał oświadczenie żony z [...] lipca 2016 r.), a po 1989 r. zaangażował się "w szeroko pojętą działalność patriotyczną". W ramach tej działalności wymienił: udział w spotkaniach, marszach i demonstracjach organizowanych przez środowiska konserwatywne, regularne korzystanie z prawa wyborczego, członkostwo w Solidarności i przynależność do Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Jako dowód na tę aktywność nadesłał: oświadczenie pana J. N. z K. z dnia [...] sierpnia 2016 r., który obok potwierdzenia dla zaangażowania wnioskodawcy w różne manifestacje, potwierdził, że pamięta wielokrotne odmowy wnioskodawcy zapisania się do ZMP i do PZPR, potwierdzenie [...] NSZZ "Solidarność" z [...] sierpnia 2016 r. o jego udziale w Manifestacji "Solidarności" w W. w dniu [...] kwietnia 2003 r. i w Ogólnopolskiej Manifestacji w W. w dniu [...] września 2013 r. Podał również, że w 2015 r. był członkiem obwodowych komisji wyborczych z ramienia [...], a jego zaangażowanie w kampanię wyborczą na rzecz wyboru Prezydenta RP Andrzeja Dudy oraz sukcesu partii [...] potwierdził Prezes [...] Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Przedstawił pozytywne opinie i zaświadczenia o swojej pracy wystawione przez następujących pracodawców: [...] Biuro Projektów - zatrudnienie od [...] lipca 1956 r. do [...] lipca 1957 r. na stanowisku starszego asystenta w pracowni instalacji i urządzeń sanitarnych; zwolniony na skutek redukcji etatów; [...] Biuro Projektów [...] - zatrudnienie od [...] sierpnia 1960 r. do [...] kwietnia 1962 r. na stanowisku starszego projektanta w Zespole Instalacji Sanitarnych; Biuro Projektów [...] - zatrudnienie od [...] maja 1962 r. do [...] maja 1964 r. na stanowisku starszego projektanta w zespole instalacji sanitarnych; [...] - zatrudnienie od [...] stycznia 1966 r. do [...] lutego 1967 r. w charakterze starszego projektanta; Biuro Projektów [...] - zatrudnienie od [...] października 1967 r. do [...] grudnia 1968 r. na stanowisku starszego projektanta w zespole instalacji sanitarnych; umowa o pracę rozwiązana została przez pracodawcę z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia; [...] Przedsiębiorstwo Budownictwa [...] - zatrudnienie od [...] września 1971 r. na stanowisku starszego projektanta w Pracowni Projektowej; Przedsiębiorstwo [...] - zatrudnienie od [...] kwietnia 1974 r. do [...] sierpnia 1974 r. na stanowisku starszego projektanta instalatora. Wnioskodawca posiada wyższe wykształcenie i legitymuje się orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2016 r. stwierdzającym niepełnosprawność stopnia znacznego, zaliczoną na stałe. Z uwagi na podnoszoną przez wnioskodawcę działalność opozycyjną, organ wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej o przeprowadzenie kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu. Otrzymane dokumenty to jedynie kopie akt paszportowych i kopie kart z kartotek paszportowych, w których potwierdzono [...] wyjazdy wnioskodawcy za granicę w latach 1978-1986 (do [...],[...] - 12 razy, [...],[...],[...]). Z akt tych wynika, że w 1982 r. organy celne [...] wszczęły przeciwko P. S. sprawę karną za nielegalny przewóz dolarów USA, a w 1984 r. polskie organy celne wszczęły sprawę karną o przemyt. Wnioskodawca napisał, iż "stan zdrowia nie pozwalał mu na prowadzenie działalności opozycyjnej w latach 80-tych XX wieku". Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. podał, że P. S. nie korzysta z pomocy Ośrodka. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką – D. S. (lat [...]). W tym samym lokalu mieszka jego żona, S. S. (lat [...]), która prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Rodzina wynajmuje lokal, składający się z dwóch pokoi, kuchni i łazienki. Wnioskodawca opłaca czynsz w wysokości 936,30 zł. i energię elektryczną - 342,20 zł. Jego jedyny dochód stanowi emerytura, która wynosi ok. 1600 zł. Cierpi na cukrzycę, przewlekłą zatorową chorobę płuc, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Wydatki na leczenie wnioskodawca określił na kwotę ok. 200 zł/m-c. Wyjaśnił, że jego córka jest stanu wolnego, bezdzietna i pozostaje na jego utrzymaniu "jest osobą niepracującą, bez prawa do zasiłku". Córka wnioskodawcy oświadczyła, że pozostaje na utrzymaniu ojca. Natomiast jego żona podała, że ma ustalone prawo do emerytury, która wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosi ok. 1800 zł. Po otrzymaniu decyzji odmownej z dnia [...] lutego 2017 r., P. S. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podkreślając że nigdy nie należał do ZMP i PZPR oraz wyjaśnił, że nigdy nie zgadzał się z przemocą komunistyczną i nie pomagał okupantom hitlerowskim i komunistycznym. Podał również, że od kilku lat raz w miesiącu uczestniczy w spotkaniach w Radzie Dzielnicy [...], na których omawiane są sprawy dotyczące eksmisji lokatorów i podwyżek czynszów. W spotkaniach tych uczestniczy ok. 50 osób. Podał także inne przykłady swojej postawy przeciwko reżimowi komunistycznemu w Polsce (przynależność do Armii Krajowej, szykany podczas nauki w Technikum Budowlanym, obniżanie grup uposażenia w pracy i szykany wobec jego osoby w zakładach pracy, postawa skarżącego w sprawie biskupa [...] K.). Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ decyzją z dnia [...] marca 2017 r. podtrzymał swoje poprzedzające rozstrzygniecie. Podkreślił, iż zgodnie z zasadami postępowania w tego typu sprawach (art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), potwierdzonymi przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05 (123/9A/2006) oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności, np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej, czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium oceny. W przeciwnym wypadku świadczenia specjalne zastępowałyby świadczenia przyznawane w ramach pomocy społecznej, co nie było zamiarem ustawodawcy przy stanowieniu powyższego przepisu. W ocenie organu, zgromadzone w sprawie dokumenty oraz dodatkowe pisma P. S. nie dowodzą istnienia szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania wnioskowanego świadczenia. Ustawodawca pozostawił wyłącznemu uznaniu Prezesa Rady Ministrów, jakie okoliczności uprawniające do nabycia świadczenia specjalnego należy uznać za szczególne. Omawiane uprawnienie Prezesa Rady Ministrów historycznie zostało ukształtowane i oparte na założeniu wyróżniania i uhonorowania szczególnych zasług. Zatem brzmienie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych należy odczytywać i wywodzić w tym kontekście. Tym samym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia specjalnego, przyznawanego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, są jasno i dokładnie udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca na niwie swojej działalności, np. politycznej, naukowej, społecznej czy gospodarczej posiada wybitne i niepowtarzalne zasługi. P. S. nie udokumentował zasług o wymaganym charakterze. Wskazana przez niego aktywność i wyrażanie sprzeciwu dla systemu panującego w PRL zasługują na uznanie, jednak - w świetle wyjaśnionej powyżej wykładni celowościowej art. 82 ust. 1 - nie stanowią podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia. Natomiast wieloletnia praca w przedsiębiorstwach państwowych (chociażby nawet była wykonywana z rzetelnością większą niż u przeciętnej osoby), posiadanie pozytywnych opinii od pracodawców jest osiągnięciem wielu pracujących osób, stąd też nie można mu przypisywać cechy wyjątkowości. Gdyby za prawidłowy przyjąć odmienny punkt widzenia od zaprezentowanego, wówczas należałoby przyznać świadczenia specjalne wielu osobom, które sumiennie wykonywały swoje obowiązki służbowe. Wtedy świadczenia specjalne Prezesa Rady Ministrów utraciłyby swój wyjątkowy charakter, stając się świadczeniami o charakterze niemal powszechnym. Drugą przesłanką mogącą mieć wpływ na przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia specjalnego jest wystąpienie szczególnego zdarzenia losowego, czyli takiego, które można uznać za nadzwyczajne, tzn. posiadające element wyjątkowości w skali kraju. Powoływanie się na uszczerbek na zdrowiu doznany podczas wsiadania do pociągu i odczucie pokrzywdzenia w związku z nieuznaniem tego zdarzenia jako wypadek przy pracy nie mają specjalne charakteru, wymaganego w postępowaniach o świadczenia. Tym samym nie mogą one stanowić podstawy do przyznania świadczenia specjalnego. Również uwypuklona przez wnioskodawcę trudna sytuacja materialna nie stanowi wystarczającej przesłanki dla przyznania omawianego świadczenia. Przedmiotowy przepis nie ma bowiem charakteru świadczenia socjalnego i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o nie, nawet w sytuacji, gdy potrzeby te byłyby w pełni uzasadnione. Kierując się zasadą dochodzenia do prawdy obiektywnej, należy stwierdzić, że wykazane w toku postępowania okoliczności i zgromadzony materiał dowodowy nie wypełniają celu ustanowienia art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a tym samym nie dają podstaw do przyznania panu P. S. emerytury specjalnej. P. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższa decyzję, której zarzucił: obrazę art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez jego błędną wykładnię i jego niezastosowanie; - obrazy art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kpa, poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, naruszenie zasad obiektywizmu, logiki i doświadczenia życiowego. W konkluzji skargi wniósł o: zmianę zaskarżonej decyzji przez Prezesa Rady Ministrów, względnie o: - zmianę przez Sąd w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji, z powodu wskazanego naruszenia - które miało istotny wpływ na wynik postępowania i przyznanie skarżącemu świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślił, iż wbrew ocenie Prezesa Rady Ministrów, wykazał, iż legitymuje się wybitnymi i niepowtarzalnymi osiągnięciami dla kraju, jak i występuje po jego stronie szczególne zdarzenie losowe - bowiem w dniu [...] maja 1976 r. w czasie delegacji służbowej, uległ wypadkowi i utracił zdolność do pracy. Jeden z [...] adwokatów odmówił mu w tej sprawie pomocy, tłumacząc, że "nie może krytykować obowiązującej władzy ludowej". Ze sposobu załatwienia sprawy tego wypadku przy pracy, zdaniem skarżącego wynika, iż był on ofiarą szykany ze strony Zakładu Pracy - [...] w K. i ofiarą szykany ze strony innych zakładów pracy, za to, że wbrew namowom, nie był członkiem PZPR. Z tego powodu był zwalniany z kilkudziesięciu zakładów pracy. Skarżący publicznie dawał wyraz niezadowolenia z panującego ustroju politycznego. W okresie stanu wojennego rozklejał ulotki otrzymywane z podziemia "Solidarności". Dodał, że przynależy do Światowego Związku żołnierzy Armii Krajowej a w ostatnich wyborach prezydenckich i parlamentarnych w roku 2015, był szczególnie zaangażowany na rzecz wyboru Andrzeja Dudy na Prezydenta RP oraz na rzecz sukcesu w wyborach parlamentarnych partii [...]. Emerytura skarżącego powinna być wyższa - lecz na skutek sprzeciwu od uznania wypadku z dnia 1976 r., jako wypadku w pracy (wniesionego przez Zakład Pracy, co było wynikiem postawy politycznej i patriotycznej skarżącego), - emerytura skarżącego jest znacznie niższa, aniżeli taka, która by mu przysługiwała, gdybym przynależał do PZPR. Emerytura kolegów skarżącego pracujących na podobnym jak on stanowisku wynosi 5000 zł., co czyniło zasadnym złożenie wniosku o przyznanie emerytury na zasadach specjalnych w niniejszej sprawie, bowiem obecna ciężka sytuacja losowa, przenosząca się na trudną sytuację materialną, bezpośrednio związana jest z wypadkiem, jakiego skarżący doznał w dniu [...] maja 1976 r. w W. w czasie delegacji służbowej. Skarżący wskazał także na okoliczności podnoszone we wniosku o ponowne rozpatrzenie spawy. Na fakt, iż był jedynym uczniem (na 30 w klasie) Liceum [...] w K., który nie zapisał się do ZMP. Niektórzy z nich, na skutek agitacji, współpracowali potem z UB i jak jeden z nich otrzymali stanowisko starszego projektanta w Biurze [...], bez żadnych weryfikacji. W pierwszej pracy skarżącego, w Zjednoczeniu Przemysłowym Budowy Huty im. [...], Zarząd Budowlany nr [...], Kierownik Działu Personalnego T. S., należący do UB, w 1953 r. wezwał skarżącego do swojego gabinetu i zaproponował mu kierownicze stanowisko, pod warunkiem zapisania się do partii - PZPR, przedkładając mu deklarację do podpisania, na co skarżący nie przystał. Spowodowało to, że natychmiast Towarzysz S. udał się do Dyrektora Naczelnego S. P. z decyzją o wypowiedzenia skarżącemu grupy 6 na grupę 5 i dodatku funkcyjnego. Dyrektor powiadomił skarżącego, że takie wypowiedzenie musiał mu złożyć. W taki właśnie sposób skarżący był notorycznie traktowany przez komunistyczną władze, ale nie uległ naciskom, choć, z powodu odmowy wstąpienia do partii, całe jego zawodowe życie szło po grudzie. Swoistą karą dla skarżącego za odmowę przynależenia do PZPR było podjęcie pracy w zespole karnym w Wojewódzkim Zrzeszeniu [...] w K., stworzonym dla pracowników nieprzynależących do PZPR. Pobierane w tym okresie wynagrodzenia w MPK w K. miało zatuszować fakt pracy w karnym zespole (umowa o pracę z dnia [...] lipca 1967 r.). Skarżący uważa, iż na szczególne uwzględnienie zasługuje jego postawa w sprawie, która miała miejsce w 1953 r. i dotyczyła Biskupa [...] K. (Biskup został pomówiony przez braci P. i nieznajomą osobę oraz pracownika Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej – F. D. o współpracę z wywiadem amerykańskim i zarzucono mu zdradę Państwa). Skarżący stanowczo zaprotestował przeciwko nieprawdziwym pomówieniom. Nazajutrz skarżący spotkał na Rynku F. D., który oświadczył mu, że towarzysz z UB oświadczył, że skarżący jest nieprzeciętnie odważny i tylko temu, że natychmiast opuścił spotkanie, uniknął aresztowania. Prezes Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę w warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie (świadczenie specjalne). Przyznanie świadczenia na podstawie tego przepisu jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawcy brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być wybitne zasługi wnioskodawcy – naukowe, artystyczne, społeczne, sportowe, polityczne - które muszą być obiektywne oraz szczególne, a więc jednostkowe, wyjątkowe, mające znaczenie dla całej Polski, a nie tylko dla małej lokalnej społeczności, jak również mogą to być szczególne zdarzenia losowe, które również muszą być wyjątkowe. Zasada przyznawanie świadczenia specjalnego z uwagi na kryterium wybitnych zasług została potwierdzona przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. Sygn. akt P 38/05 (123/9A/2006) oraz liczne orzecznictwo sądów administracyjnych. Mimo, iż podejmowane przez Prezesa Rady Ministrów decyzje w tych sprawach mają charakter uznaniowy, to jednak uznanie to nie ma w pełni charakteru dowolnego, ale jest ograniczone wypracowanymi w praktyce orzeczniczej jasno określonymi kryteriami oraz zasadami Kodeksu postepowania administracyjnego. Zatem decyzje takie wymagają prawidłowego i wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz dogłębnej i opartej na zgromadzonym materiale dowodowym argumentacji. Przy czym inicjatywa dowodowa spoczywa zarówno na organie jak i na wnioskodawcy. W szczególności organ ma obowiązek dokładnego zbadania wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, o których powziął informację podczas rozpatrywania sprawy. Podejmując decyzje administracyjne w przedmiocie świadczenia specjalnego Prezes Rady Ministrów, ma obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej – art. 7 Kpa – poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na mim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego – art. 77 § 1 i art. 80 Kpa – oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 Kpa. W niniejszej sprawie zasad powyższych organ dochował. Trafna jest argumentacja organu, wskazująca na brak po stronie skarżącego tego rodzaju, wybitnych zasług, które muszą być obiektywne oraz szczególne i wyjątkowe, mające znaczenie dla całej Polski. W odniesieniu do podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących "angażowania się w działalność patriotyczną" polegającą m, in. na kolportowaniu ulotek "Solidarności" na ulicach K., udziale w spotkaniach, marszach i demonstracjach a także sprzeciwu zapisania się do PZPR oraz ZMP, czy postawy sprzeciwiającej się szykanom kleru ze strony władz PRL, wskazać należy, że okoliczności te nie mogą uzasadniać przyznania wnioskodawcy świadczenia specjalnego. Wskazana przez skarżącego aktywność i wyrażanie sprzeciwu dla systemu panującego w PRL oczywiście zasługują na uznanie, jednak w świetle wyjaśnionej powyżej wykładni celowościowej art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie stanowią uzasadnionej podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia. Przedstawione okoliczności nie potwierdzają, aby postawa P. S. w sposób szczególny wyróżniała go w gronie wielu innych Polaków popierających zmiany solidarnościowe i sprzeciwiających się sytuacji w PRL. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że skarżący legitymuje się wybitnymi dokonaniami tego typu, a tylko zasługi wybitne i niepodważalne dokonania mogą uzasadniać przyznanie świadczenia specjalnego. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, dokonując oceny działalności pro-solidarnościowej P. S., organ administracji trafnie uznał, że z materiału dowodowego nie wynika aby ta działalność wyróżniała go w gronie tysięcy innych działaczy opozycyjnych, czy też działaczy popierających zmiany solidarnościowe w kraju, czy też z grona osób niezgadzających się z reizmem komunistycznym w Polsce. Z uwagi na podnoszoną przez skarżącego postawę pro-solidarnościową organ administracji wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej o przeprowadzenie kwerendy w zasobie archiwalnym. Otrzymane dokumenty dotyczą akt paszportowych odwołującego potwierdzających jedynie wyjazdy wnioskodawcy za granicę oraz prowadzone przeciwko niemu postępowania przez organy celne. W zasobie archiwalnym IPN nie odnaleziono dokumentów uzasadniających uznanie P. S. za działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych. Z pewnością, w ocenie skarżącego, jego dokonania są szczególne i wybitne, lecz jest to tylko subiektywne spojrzenie osoby zainteresowanej. Jednakże ocena w tym zakresie nie może być poprowadzona według kryteriów subiektywnych, lecz zobiektywizowanych, uwzględniających zarówno miernik wybitności jak i przeciętności (porównaj wyroki NSA: z 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 3069/12, z 31 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 898/12, z 25 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1535/08 oraz wyrok WSA z 20 września 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 404/12). Działalność opozycyjna, do której odwołuje się skarżący, była w latach 80-tych udziałem wielu Polaków. To samo można powiedzieć o sprzeciwie wobec władz PRL, odmowy przynależności do PZPR czy ZMP oraz o powszechnym udziale Polaków w konspiracji podczas okupacji niemieckiej w II wojnie światowej (przynależność skarżącego do Armii Krajowej). Dlatego postawa skarżącego obrazująca jego sprzeciw dla systemu panującego w Polsce, jego poglądy polityczne oraz patriotyczne są nieistotne z punktu widzenia możliwości przyznania świadczenia specjalnego, albowiem skarżący nie wykazał, ażeby jego zasługi można było uznać za wybitne i wyjątkowe, mogące stanowić podstawę do przyznania świadczenia specjalnego, tym bardziej, iż taką samą postawę jak skarżący, reprezentowało bardzo wielu obywateli w Polsce. W odniesieniu do podnoszonej przez P. S. okoliczności, że z uwagi na brak zaangażowania w działalność partyjną - odmowa zapisania się do PZPR - natrafiał na liczne trudności (nie mógł uzyskać premii czy też awansować na stanowiska kierownicze a także odmówiono mu uznania wypadku doznanego w delegacji za wypadek w pracy), wskazać należy, że również i ta okoliczność nie może uzasadniać przyznania świadczenia specjalnego. Świadczenie specjalne nie ma bowiem charakteru rekompensacyjnego, którego zadaniem jest wyrównywanie wyrządzonych czy odczuwanych przez wnioskodawców krzywd czy uszczerbków (patrz wyżej cytowany wyrok NSA z 25 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 15 35/08). W sprawie nie zachodzi również druga przesłanka, mogąca mieć wpływ na przyznanie świadczenia specjalnego - tj. wystąpienie szczególnego zdarzenia losowego - czyli takiego, które można uznać za nadzwyczajne, posiadające element wyjątkowości w skali kraju. Za okoliczność taką nie można bowiem uznać uszczerbku na zdrowiu, którego doznał P. S. podczas wsiadania do pociągu w trakcie podróży służbowej. Przedmiotowy wypadek i spowodowany nim uraz nie może być zakwalifikowany jako zdarzenie nadzwyczajne. Stanowiska takiego nie może zmienić również odczucie pokrzywdzenia odwołującego w związku z nieuznaniem tego zdarzenia jako wypadek przy pracy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ przeprowadził szczegółowe postępowanie dowodowe (zgromadzona w sprawie dokumentacja znajduje się w aktach administracyjnych sprawy). Organ z własnej inicjatywy zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego o ustalenie aktualnej sytuacji socjalno-bytowej oraz wskazanie czy wnioskujący korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, zwrócił się także do Instytutu Pamięci Narodowej o przesłanie dokumentów dotyczących P. S. znajdujących się w zasobach archiwalnych Instytutu dotyczących ewentualnej działalności związkowej i opozycyjnej. Ponadto organ wielokrotnie zwracał się do wnioskującego o nadesłanie wszelkich dokumentów potwierdzających okoliczności, które wskazują, że legitymuje się on wybitnymi i niepowtarzalnymi osiągnięciami w danej dziedzinie aktywności, a także informujących o prowadzonym postępowaniu dowodowym. Do zgromadzonego materiału dowodowego - dokumentów oraz oświadczeń skarżącego - organ szczegółowo ustosunkował się w uzasadnieniach obu decyzji. Zatem organ nie tylko podejmował z własnej inicjatywy wszelkie możliwe czynności, niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, ale w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył oraz ocenił cały materiał dowodowy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sprawa został przez organ rozstrzygnięta prawidłowo a wszystkie zarzuty skargi, zarówno odnoszące się do zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i procesowego są chybione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ przy podejmowaniu objętych skargą decyzji, które to naruszenia mogłyby stanowić o ich uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności i dlatego, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło