II SA/Wa 719/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki, Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant spec. Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii [...] im. [...] z dnia [...] marca 2017 r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów – oddala skargę – Odwoławcza Komisja Stypendialna Akademii [...] im. [...], działając na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 175 ust. 4, art. 181 i art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.), art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.) oraz na podstawie postanowień § 14 i § 15 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych oraz trybu i kryteriów ich przyznawania w Akademii [...] im. [...], stanowiącego załącznik do Zarządzenia Rektora Akademii [...] im. [...] Nr [...] z dnia [...] października 2016 r., Zarządzenia Nr [...] Rektora Akademii [...] im. [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie kryteriów oceny działalności naukowej, artystycznej i sportowej studenta uprawniających do ubiegania się o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów oraz Zarządzenia [...] Rektora Akademii [...] im. [...] w sprawie wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o przyznanie pomocy materialnej, wysokości poszczególnych form pomocy, zapomóg oraz wysokości stypendium rektora dla najlepszych studentów, decyzją z dnia [...] marca 2017 r. utrzymała w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2016 r. w sprawie odmowy przyznania M. D. stypendium rektora dla najlepszych studentów. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] października 2016 r. M. D. wystąpił z wnioskiem w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów. We wniosku przedstawił średnią ocen za rok akademicki 2015/2016, wynoszącą 4,62. Komisja zwróciła uwagę, iż zgodnie z treścią § 15 ust. 2 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych oraz trybu i kryteriów ich przyznawania w Akademii [...] im. [...], do ubiegania się o stypendia dla najlepszych studentów uprawnia średnia ocen co najmniej 4,60 udzielana oddzielnie dla każdego kierunku studiów, oddzielnie na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich. Ponadto, stypendia rektora mogą być przyznane studentom w licznie nie większej niż 10% ogólnej liczby studentów każdego kierunku i stopnia określanej na dzień 31 października. Komisja ustaliła, że dla kierunku [...] studiów drugiego stopnia w roku akademickim 2015/16 średnia uprawniająca do uzyskania stypendium wynosi od 4,66, w związku z czym student nie mógł być zakwalifikowany do grupy osób uprawnionych do uzyskania tego stypendium, pomimo, iż osiągnął minimalny próg wynikający z regulaminu. Z powyższym nie zgodził się M. D., który wniósł w przepisanym prawem terminie odwołanie, nie zgadzając się z przyjętym algorytmem wyliczania średniej ocen i zaproponował ponowne rozpatrzenie jego wniosku stypendialnego z uwzględnieniem średniej wyliczonej na podstawie zaproponowanego przez niego, korzystnego dla niego algorytmu. Odnosząc się do powyższego, Komisja zwróciła uwagę, iż nie może być tak, aby zastosowała ona w stosunku tylko do jednego studenta, korzystny dla niego algorytm wyliczania średniej ocen. Byłoby to niesprawiedliwe i stawiało w uprzywilejowanej pozycji tego studenta w stosunku do pozostałych, w odniesieniu do których Komisja użyła algorytmu kwestionowanego przez studenta. Niezależnie od powyższego, Komisja rozpatrując odwołanie studenta zauważyła, iż zaskarżona decyzja została wydana w sposób w pełni prawidłowy, nie naruszono nią żadnej z zasad przyznawania stypendiów. § 43 ust. 2 pkt 1 Regulaminu studiów wystarczająco precyzuje sposób obliczania średniej arytmetycznej i nie może być mowy o uznaniowych kwestiach proceduralnych przy jego stosowaniu. Wynika z niego w sposób jasny i wystarczający, że przy obliczaniu średniej uwzględnia się oceny niedostateczne, a zatem traktuje się je jako kolejną ocenę. Zaproponowany przez studenta algorytm stawia studentów z ocenami niedostatecznymi w zawyżonej sytuacji, nigdy nie był w stosunku do nikogo w Akademii stosowany. W dniu [...] kwietnia 2017 r. skargę na powyższą decyzję złożył M. D. W skardze wniósł o rozpatrzenie tej skargi, rozstrzygnięcie jego sporu z Akademią, dotyczącego zasadności zmiany algorytmu wyliczania średniej arytmetycznej ocen za rok 2016 oraz rozstrzygnięcie sporu dotyczącego przyznania mu stypendium rektora dla najlepszych studentów. Skarżący podniósł, iż: 1) Algorytm, za pomocą którego wyliczona została jego średnia jest niesprawiedliwy i krzywdzący. 2) Zastosowanie algorytmu zaproponowanego przez Skarżącego podnosi jego średnią w na tyle znaczącym stopniu, że stypendium rektora dla najlepszych studentów zaczyna mu przysługiwać. 3) W jego przypadku powinna zostać zastosowana zasada interpretacyjna in dubio pro libertate, gdyż Regulamin studiów nie wskazuje konkretnie, wedle jakiego algorytmu wyliczenie średniej ma być dokonane, a zatem winien być zastosowany algorytm dla niego korzystniejszy. 4) Nie zgadza się on ze stwierdzeniem, że zastosowanie innego algorytmu w stosunku jedynie do jednego studenta byłoby niesprawiedliwe i stawiało go w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do pozostałych studentów, gdyż: a) algorytm wyliczania średniej stosowany przez program USOS nie jest określony precyzyjnie żadnym prawnym dokumentem, a zatem nie jest on usankcjonowany prawnie, a jedynie wynika z rutynowych procedur administracyjnych i w razie sytuacji nadzwyczajnych, takich jak sytuacja Skarżącego, może być zmieniony na zaproponowany przez niego, gdyż również uwzględnia on oceny niedostateczne; b) algorytm wyliczania średniej ocen stosowany przez program USOS jest w przypadku Skarżącego krzywdzący, gdyż w mianowniku nie znajduje się liczba przedmiotów, lecz całkowita liczba ocen, co (rzekomo) obniża jego średnią; c) algorytm wyliczania średniej ocen stosowany przez program USOS nie jest nigdzie opublikowany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Rozpatrując sprawę w tak określonej kognicji stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż przedmiotem skargi jest prawidłowość rozstrzygnięć w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim za rok akademicki 2015/2016. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do zweryfikowania stanowiska organu, że średnia skarżącego wynosząca 4,62 za dany rok nie pozwala mu przyznać stypendium rektora dla najlepszych studentów. Podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm., dalej P.s.w) oraz przepisy aktów wewnątrzzakładowych, tj. Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych oraz trybu i kryteriów ich przyznawania w Akademii [...] im. [...], stanowiącego załącznik do Zarządzenia Rektora Akademii [...] im. [...] Nr [...] z dnia [...] października 2016 r., Zarządzenia Nr [...] Rektora Akademii [...] im. [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie kryteriów oceny działalności naukowej, artystycznej i sportowej studenta uprawniających do ubiegania się o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów oraz Zarządzenia Nr [...] Rektora Akademii [...] im. [...] w sprawie wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o przyznanie pomocy materialnej, wysokości poszczególnych form pomocy, zapomóg oraz wysokości stypendium rektora dla najlepszych studentów. Przypomnieć należy, że określone art. 173 ust. 1 pkt 2 P.s.w. stypendium rektora dla najlepszych studentów, jest jedną z ustawowych form pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. Art. 173 ust. 1 stanowi, że student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: a) stypendium socjalnego, b) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, c) stypendium rektora dla najlepszych studentów; d) stypendium ministra za osiągnięcia w nauce, e) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe, f) zapomogi. Posłużenie się przez ustawodawcę w wymienianych przepisach sformułowaniem "może" oznacza, że świadczenie ma charakter uznaniowy (może lecz nie musi być przyznane), ale rektor i komisje stypendialne nie mogą działać w sposób dowolny lecz w granicach prawa. W myśl art. 181 ust. 1 powyższej ustawy stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Dokonując wykładni powyższego przepisu stwierdzić należy, iż zarówno wysoka średnia ocen jak i osiągnięcia naukowe lub sportowe odnoszą się wyłącznie ocen i osiągnięć uzyskanych w roku studiów poprzedzającym rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie stypendium. Z przytoczonego przepisu art. 181 ust. 1 P.s.w., jak również z unormowań zawartych w art. 181 ust. 3 i 4 P.s.w., wynika jednoznacznie, że ustawodawca przyjął "rok studiów" jako okres oceny osiągnięć edukacyjnych, naukowych i sportowych ubiegającego się o stypendium. Innymi słowy, w procesie ustalania klasyfikacji studentów wnioskujących o przyznanie stypendium mogą być - co do zasady - wzięte pod uwagę tylko te oceny, które zostały osiągnięte w roku studiów poprzedzającym rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie stypendium. Dalej zauważyć należy, iż zgodnie z art. 181 ust. 3 P.s.w. o przyznanie stypendiów, o których mowa w ust. 1 i 2, student może ubiegać się nie wcześniej niż po zaliczeniu pierwszego roku studiów. Powyższa regulacja rangi ustawowej w sposób jednoznaczny łączy uprawnienie do uzyskania stypendium rektora dla najlepszych studentów z zaliczeniem roku studiów. W art. 181 P.s.w. określone przy tym zostały jedynie ogólne kryteria przyznawania stypendiów dla najlepszych studentów, które doprecyzowywane są przez rektora danej uczelni wyższej, działającego na podstawie art. 186 § 1 P.s.w., stanowiącego, iż szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8 P.s.w., w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Wskazać również należy, że wykonując powyższą delegację ustawową Rektor Akademii [...] im. [...] wydał Zarządzenie nr [...] z dnia [...] października 2016 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych oraz trybu i kryteriów ich przyznawania. Przesłanki otrzymania stypendium zostały określone w § 15 ww. Regulaminu z dnia [...] października 2016 r. Statuuje on zasadę, że do ubiegania się o stypendium rektora dla najlepszych studentów uprawiania średnia ocen wynosząca co najmniej 4,60, (ust. 2), a średnią ocen wylicza się na podstawie wyników egzaminów i końcowych zaliczeń z przedmiotów, które obowiązują w danym roku (ust. 3). Ponadto stypendia rektora nie mogą być przyznawane studentom w liczbie większej niż 10% ogólnej liczby studentów określonej dla każdego kierunku i stopnia studiów na dzień 31 października (ust. 13), a podstawą weryfikacji listy studentów, którzy są uprawnieni do ubiegania się o stypendium rektora, są listy rankingowe wygenerowane z systemu USOS (ust. 15). Powyższe reguły uprawniają organy uczelni do przyjęcia wyższej średniej na określonym kierunku lub stopniu studiów, który na kierunku studiów [...] za rok akademicki 2015/2016 wyniósł 4,66. Skoro zatem skarżący nie spełnił tego kryterium, ponieważ jego średnia wyniosła 4,62, wobec tego organy administracji publicznej, działając zgodnie z art. 7 k.p.a., na podstawie przepisów prawa, nie mogły przyznać mu stypendium. W tym zakresie rozważania skarżącego, zwarte w skardze do Sądu dotyczące zmiany sposobu obliczenia średniej dla studentów, nie zasługują na uwagę, ponieważ nie dotyczą obowiązujących przepisów prawa. Mają one charakter pewnego postulatu, który może być zrealizowany tylko poprzez działalność organów Uczelni, np. samorządu studenckiego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.