II SA/Wa 72/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Przemysław Szustakiewicz, Bronisław Szydło (spr.), Protokolant Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2007 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów kształcenia i zakwaterowania oddala skargę Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2004 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 54 ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), odmawiającą [...] P. P. zwolnienia z obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w szkole wojskowej. W uzasadnieniu podał, że P. P., będąc w okresie służby obowiązkowej, w dniu 2 marca 2005 r. wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, oświadczając równocześnie, że znane mu są ustawowe warunki wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonane przez żołnierza zawodowego w okresie służby obowiązkowej. Jednocześnie wnosił o skrócenie okresu wypowiedzenia, określając termin zwolnienia na dzień 30 kwietnia 2005 r. W związku z tym został on zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 kwietnia 2005 r. Jego wniosek z dnia 4 marca 2005 r., złożony do Ministra Obrony Narodowej o zwolnienie go od kosztów utrzymania i kształcenia w szkole wojskowej, na podstawie art. 54 ust. 6 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, Minister Obrony Narodowej rozpoznał i ostateczną decyzją z dnia [..] września 2006 r. odmówił zwolnienia wnioskodawcy od zwrotu poniesionych przez resort Obrony Narodowej kosztów, bowiem MON nie może ponieść negatywnych konsekwencji decyzji życiowych podejmowanych przez tego oficera, a w szczególności zaciąganych zobowiązań finansowych, przewyższających jego możliwości zarobkowe oraz jego rodziny. Podkreślił, że obecna sytuacja, w której znalazł się ten były oficer została spowodowana świadomym jego działaniem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. P. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2006 r., zarzucając naruszenie przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 oraz art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 54 ust. 6 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez niewyjaśnienie przez organ podejmujący zaskarżoną decyzję wszystkich okoliczności faktycznych (obecnej jego trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej), przez co naruszony został jego istotny interes jako obywatela Rzeczypospolitej Polskiej. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej obowiązującym w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę P. P. pod tym kątem, Sąd nie stwierdził, aby Minister Obrony Narodowej, podejmujący zaskarżone decyzje o odmowie zwolnienia P. P. z obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w szkole wojskowej, dopuścił się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną odmowy P. P. zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów stanowił przepis art. 54 ust. 6 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepis ten stanowi, że Minister Obrony Narodowej może zwolnić żołnierza zawodowego z obowiązku zwrotu kosztów w całości lub części w przypadkach uzasadnionych potrzebami Sił Zbrojnych oraz ze względu na zaistnienie wypadku losowego, trudną sytuację rodzinną i materialną, powołanie do innej służby publicznej. Z użytego w tym przepisie sformułowania "może zwolnić" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny - w niniejszej sprawie Minister Obrony Narodowej, posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Ministra Obrony Narodowej, należało zatem podjęcie decyzji o zwolnieniu skarżącego z obowiązku zwrotu kosztów jego utrzymania i kształcenia w szkole wojskowej lub odmowa takiego zwolnienia. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W ocenie Sądu zaskarżone decyzje Ministra Obrony Narodowej nie noszą cechy dowolności. Minister Obrony Narodowej, podejmując zaskarżone decyzje, przestrzegał wszystkich reguł procesowych, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przestrzegał wiec zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmował wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Należycie i wyczerpująco informował strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9). Przestrzegał zasady przekonywania skarżącego o skutkach jakie wiążą się z jego zwolnieniem ze służby wojskowej (art. 11 k.p.a.). Wreszcie w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Przede wszystkim skarżący, wnioskiem z dnia 2 marca 2005 r., wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, a dwa dni później, tj. 4 marca 2005 r., zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o zwolnienie go z kosztów utrzymania i kształcenia w szkole wojskowej - na podstawie art. 54 ust. 6 powołanej ustawy o służbie żołnierzy zawodowych, mimo że nie mógł wtedy znać i nie znał w jakiej wysokości zostanie obciążony tymi koszami. Mimo to już wtedy twierdził, że kosztów tych nie będzie mógł zwrócić. Nie wycofał też swojego wcześniejszego wniosku z dnia 2 marca 2005 r. o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Już wtedy więc zakładał, że po zwolnieniu ze służby nie podejmuje żadnego zatrudnienia, będzie przebywał za granicą - w USA, pozostając na utrzymaniu żony. Przyznał, że obecna sytuacja finansowa jego żony pozwala tylko na jego utrzymanie, na sfinansowanie przynajmniej częściowo kosztów jego kształcenia w Stanach Zjednoczonych Ameryki. W skardze powołuje się na obecną trudną sytuację finansową, co uniemożliwia mu ponoszenie kosztów jego kształcenia w szkole wojskowej, ale równocześnie podaje, że obecne studia magisterskie ukończy 1 września 2008 r., a więc należy przyjąć, że po tej dacie zmieni się na korzyść sytuacja finansowa jego rodziny. Sąd uznał więc, że Minister Obrony Narodowej zasadnie odmówił skarżącemu uwzględnienia jego wniosku o zwolnienie od kosztów kształcenia, słusznie podając, że obecna jego sytuacja finansowa jest spowodowana jego świadomym działaniem, ale trudno zakładać, aby w przyszłości nie mógł on tych kosztów zwrócić. Jest młodym człowiekiem, podjął studia, które ukończy w 2008 r., jego żona pracuje, której wiza pozwala na pracę w Stanach Zjednoczonych do końca 2008 r., a więc sytuacja finansowa skarżącego i jego żony, po ukończeniu przez niego studiów, ulegnie zmianie. Sąd podzielił więc słuszność stanowiska Ministra Obrony Narodowej, że obecna, trudna sytuacja finansowa skarżącego, spowodowana jego świadomym działaniem, nie może obciążać konsekwencjami finansowymi resortu Obrony Narodowej. Z tych więc względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.