II SA/Wa 720/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2019 r. sprawy ze skargi P.W. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia służby uchyla zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi do spraw wewnętrznych w B. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] P. W. jako kandydat do służby w Policji została skierowana przez Komendę Wojewódzką Policji w B. na badanie do K.-P. Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w B. w celu ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby. K.-P. Rejonowa Komisja Lekarska MSW w B. orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] ustaliła w części A pkt 11 rozpoznanie: 1. Tatuaż łydki prawej – napis "P." naruszający wizerunek umundurowanego funkcjonariusza ([...]) - § 3 pkt 1 rub. 4 kat. N rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz.U. z 2014 r. poz. 1898); 2. Tatuaż ok. łopatki prawej – elf bez znaczenia ([...] ) - § 3 pkt 1 rub. 4 kat. Z; 3. Krótkowzroczność i astygmatyzm krótkowzroczny obu oczu ([...]) - § 7 pkt 2 rub. 4 kat. Z. W części A pkt 10 orzeczenia organ wskazując wyniki badań m.in. psychologa: Tatuaż bez znaczenia psychologicznego, uznał "zdolny". W aktach sprawy znajdują się opinie psychologa i psychiatry, z których wynika, że kandydatka jest zdolna do służby w Policji. Organ uznał P. W. za niezdolną do służby w Policji (część A pkt 12 orzeczenia). W uzasadnieniu organ podał, że tatuaż, który posiada kandydat nie ma znaczenia psychologicznego, jednak zdecydowanie narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza i tym samym szkodzi służbie. Kandydatka odwołała się od wymienionego orzeczenia kwestionując uznanie jej za niezdolną do służby, mimo że tatuaż nie ma znaczenia psychologicznego. Centralna Komisja Lekarska podległa Ministrowi Właściwemu do Spraw Wewnętrznych (dalej SOCKL) orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1822) uchyliła zaskarżone orzeczenie i wydała orzeczenie własne, uznając P. W. za niezdolną do służby w Policji. W uzasadnieniu organ podał, że P. W. została zaproszona na badanie komisyjne do siedziby SOCKL na dzień [...] lutego 2018 r. W trakcie badania orzekana poinformowała komisję, że jest w trakcie laserowego usuwania tatuażu na prawym podudziu. W badaniu przedmiotowym stwierdzono powyżej lewego guza piętowego tatuaż – napis długości ok. 7 cm o treści "[...]". W okolicy prawej łopatki stwierdzono tatuaż wielkości 5x9 cm przedstawiający wizerunek [...]. Ponadto stwierdzono u orzekanej blizny po artroskopii lewego stawu kolanowego. W badaniu lewy staw kolanowy bez odchyleń od stanu prawidłowego. Jak wskazał organ, komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, orzekając o zdolności fizycznej i psychicznej kandydata do służby w Policji oceniają stan zdrowia kandydata na dzień badania. Zdaniem organu, deklarowana przez orzekaną chęć usunięcia tatuażu na lewym podudziu nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla procesu orzeczniczego. SOCKL stoi na stanowisku, że dyskwalifikujące kandydatów są wszystkie tatuaże znajdujące się na odsłoniętych częściach ciała, tj. na głowie, szyi, kończynach górnych od wysokości stawu ramiennego, a u kobiet dodatkowo na odsłoniętych częściach kończyn dolnych- podudziach. W przypadku pani W. tatuaż umiejscowiony na lewym podudziu spełnia powyższe kryteria. Pomimo, że nie ma on znaczenia psychologicznego, jednak zdecydowanie narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza. SOCKL na podstawie badania podmiotowego i przedmiotowego, po analizie całości zebranej w toku procedowania dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej uznała P. W. za niezdolną do podjęcia służby w Policji. Skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca. Domagała się uchylenia powyższego orzeczenia. Wskazała, że bezsporne jest, że stopień zdolności kandydatów do służby w policji określa się poprzez zakwalifikowanie kandydata do kategorii Z-zdolny, co oznacza, że stan zdrowia kandydata nie budzi wątpliwości oraz kategorii N-niezdolny, co oznacza, że stwierdzone u kandydata choroby i ułomności uniemożliwiają sprawowanie tej funkcji. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, przyczyną wydania tej decyzji jest fakt posiadania przez skarżącą tatuażu na łydce. Powszechnie wiadomo jest, iż tatuaż nie stanowi żadnej choroby ani też ułomności. W związku z tym powoływanie się na posiadanie tatuażu jako choroby lub ułomności jest bezpodstawne. Skarżąca podkreśliła, że przeszła wszystkie badania lekarskie, testy fizyczne i psychologiczne, co oznacza, że jest zdrowa i nadaje się do wykonywania tej służby. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu. W sprawie jest bezsporne, że zarówno Centralna Komisja Lekarska, jak i K.-P. Rejonowa Komisja Lekarska MSW w B. ustaliły u skarżącej następujące rozpoznanie: "Tatuaż łydki prawej ([...]) - § 3 p. 1 rub. 4 kat N". Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1822 ze zm.), zdolność fizyczną i psychiczna kandydata do służby m.in. w Policji ustala się przez zaliczenie do jednej z następujących kategorii zdolności do służby: 1) kategoria Z – "zdolny", która oznacza, że stan zdrowia kandydata nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do pełnienia służby, 2) kategoria N – "niezdolny", która oznacza, że stwierdzone choroby lub ułomności uniemożliwiają kandydatowi pełnienie służby. Obie Komisje uznały skarżącą (kandydata do służby w Policji) za niezdolną do służby wskazując, iż sam fakt posiadania tatuażu w odsłoniętym miejscu – bez względu na treść tatuażu – stanowi znamię o wyglądzie rażąco naruszającym wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego. Powołany przez organy § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz.U. z 2014 r. poz. 1898 ), jako choroby i ułomności, na podstawie których wydawane zostały orzeczenia wobec skarżącej, wskazuje: "Blizny nieznacznie szpecące nieupośledzające lub miernie upośledzające sprawność ustroju". W rubryce nr 4 tego rozporządzenia (obejmującej m.in. kandydatów do służby w Policji) dotyczącej oznaczenia kategorii zdolności do służby m.in. w Policji, Minister Spraw Wewnętrznych określił tego rodzaju ułomności jako: "Z/N". Istnieje zatem możliwość uznania w takim przypadku kandydata za zdolnego jak i za niezdolnego do służby. W szczegółowych objaśnieniach do § 3 pkt 1 Minister wskazał, że w kwalifikacji orzeczniczej należy brać pod uwagę wielkość, lokalizację i szpecący charakter. Podał też w odniesieniu do § 3 pkt 1-3, że według tych punktów, a zatem także punktu 1 należy kwalifikować m.in. tatuaże. Wskazał, że "osoby z tatuażami należy kierować do poradni zdrowia psychicznego. Jest wymagana opinia psychiatryczna". Z powyższych zapisów rozporządzenia nie wynika, że każdorazowo w przypadku tatuażu należy kandydata kwalifikować jako niezdolnego do służby w Policji. Zarówno psycholog jak i psychiatra dostrzegając tatuaż na prawym ramieniu skarżącej stwierdzili, że kandydat jest zdolny do służby w Policji. Psycholog zaznaczył przy tym, że tatuaż na prawej łydce nie ma znaczenia psychologicznego. Mimo tego Komisje obu instancji uznały skarżącą za niezdolną do służby w Policji. W uzasadnieniach orzeczeń nie wskazano na jego ewentualnie szpecący charakter, co mogłoby przemawiać za wskazaną kategorią "N". Wprost przeciwnie. Organy podały, że tatuaż łydki prawej, który posiada skarżąca, nie ma znaczenia psychologicznego. Powyższe twierdzenie Komisji lekarskich w żaden sposób nie przemawia za uznaniem skarżącej za niezdolną do służby w Policji. W orzeczeniach wskazano, że tatuaż zdecydowanie narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego. Tego rodzaju zdanie – w sytuacji, gdy tatuaż nie jest szpecący (a tego w orzeczeniu nie stwierdzono) w żaden sposób nie uzasadnia uznania skarżącej za niezdolną do służby w Policji. Komisja zarówno I jak i II instancji nie rozszerzyła swojej argumentacji w zakresie powołania się na naruszenie wizerunku "umundurowanego" policjanta. Zgodnie z art. 4 ustawy o komisjach lekarskich (...), w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o komisjach lekarskich (...), orzeczenie komisji lekarskiej zawiera rozpoznanie lekarskie w języku polskim według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz z powołaniem na odpowiednie pozycje, paragrafy i punkty lub inne jednostki klasyfikacyjne z wykazów, o których mowa w art. 33 ust. 3. Orzeczenie rejonowej komisji lekarskiej doręcza się niezwłocznie na piśmie wraz z uzasadnieniem osobie badanej albo osobie zainteresowanej oraz podmiotowi kierującemu do komisji lekarskiej (art. 41 ust. 1 ustawy o komisjach lekarskich (...)). Biorąc pod uwagę, że orzeczenie K.-P. Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w B. nie zawiera w istocie uzasadnienia (przy uwzględnieniu brzmienia § 3 pkt 1 rubryka 4 rozporządzenia i wyjaśnień do niego), które wskazywałoby na zasadność orzeczenia, iż skarżąca jest niezdolna do służby w Policji, a jednocześnie zastosowany przez organ § 3 punkt 1 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2014 r. umożliwia zakwalifikowanie kandydata zarówno jako zdolnego jak i niezdolnego do służby w Policji, konieczne stało się uchylenie zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia Komisji I instancji. Przyjęcie przez Rejonową Komisję Lekarską, że tatuaż występujący u skarżącej narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza w sytuacji, gdy ani nie wskazano, że jest szpecący, a jednocześnie przyjęto, że tatuaż nie ma znaczenia psychologicznego, stanowi naruszenie art. 107 § 3 Kpa. albowiem nie wyjaśnia w sposób wystarczający podstawy prawnej podjętego orzeczenia. Powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozporządzenie w sprawie wykazu chorób i ułomności (...) nie określa bowiem, że kandydata z tatuażem z założenia należy zawsze kwalifikować jako niezdolnego do służby, nie określa też, że tatuaż narusza wizerunek umundurowanego policjanta. Twierdzenie takie wymaga zatem szerszego uzasadnienia, pozwalającego przekonać kandydata o zasadności podjętego stanowiska. W niniejszej sprawie stanowisko Rejonowej Komisji Lekarskiej wobec przedstawionego przez ten organ uzasadnienia – w kontekście opinii psychologa i psychiatry – uznać należało także za dowolne, a zatem naruszające art. 80 Kpa. Brak należytego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego uznającego skarżącą za niezdolną do służby w Policji stanowi uchybienie procesowe, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w istocie zamyka skarżącej dostęp do służby publicznej. Centralna Komisja Lekarska uchylając wydane z uchybieniem powołanych przepisów orzeczenie Komisji I instancji i orzekając co do istoty sprawy naruszyła nadto art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o komisjach lekarskich (...). Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni przedstawione wyżej rozważania i ocenę Sądu, co do wymogów należytego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego w sprawie ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej kandydata do służby. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w wyroku. Sąd nie zasądził na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, albowiem skarżąca nie wykazała poniesionych kosztów. W sprawie tej skarżąca nie miała obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. d powołanej ustawy).