II SA/Wa 723/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Asesor WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Andrzej Kołodziej, Protokolant Artur Kowalewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2005 r. sprawy ze skargi Z. D. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie zwolnienia ze służby 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. W dniu 29 września 2004 r. Z. D. wniósł odwołanie do Komendanta Głównego Policji od rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji, p.o. Szefa [...] Urzędu Spraw Wewnętrznych w G., nr [...] z dnia [...] lipca 1990 r., wydanego na podstawie art. 131 ust. 1 w związku z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 180), o zwolnieniu z dniem [...] lipca 1990 r. ze służby w [...] Urzędzie Spraw Wewnętrznych w G. Odwołujący się podważył skuteczność rozkazu o jego zwolnieniu. Zażądał przywrócenia do służby oraz zaliczenia do służby okresu przebywania poza nią. Podał, że dopiero w dniu 27 września 2004 r. otrzymał wyciąg z tego rozkazu. Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], na podstawie art. 134 kpa, stwierdził niedopuszczalność złożonego przez Z. D. odwołania. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zaskarżony rozkaz nr [...] z dnia [...] lipca 1990 r. nie stanowi decyzji administracyjnej, ponieważ Z. D. jako funkcjonariusz Służby Bezpieczeństwa został zwolniony ze służby na podstawie art. 131 ust. 1 w związku z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa. Przepis ten przewiduje, że z chwilą zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa zostają z mocy prawa zwolnieni ze służby. Wydany w związku z tym rozkaz personalny, jako informacja dla celów ewidencyjnych, potwierdza jedynie fakt zwolnienia. Komendant Główny stwierdził, że skoro odwołanie wniesiono od pisemnej informacji organu I instancji sporządzonej dla celów ewidencyjnych, to należało zgodnie z art. 134 kpa stwierdzić niedopuszczalność tego odwołania. W skardze do Sądu Z. D. wniósł o uchylenie postanowienia Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...]. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów kpa. W ocenie wnoszącego skargę, rozkaz z dnia [...] lipca 1990 r. nr [...] wydany został przez organ niewłaściwy, a tym samym również odwołanie zostało załatwione przez nieuprawniony organ. Jego zdaniem, odwołanie winno być rozpatrzone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Wskazał również na nieprawidłowości w postępowaniu kwalifikacyjnym prowadzonym wobec jego osoby przez [...] i Centralną Komisję Kwalifikacyjną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że zaskarżony rozkaz personalny, jako jedynie potwierdzający fakt zwolnienia skarżącego ze służby z mocy prawa, nie ma charakteru decyzji administracyjnej. Wyjaśniono, że z uwagi na brak zorganizowania w dacie zwolnienia ze służby jednostek organizacyjnych UOP, dokumenty potwierdzające fakt zwolnienia ze służby wydawali Szefowie [...] na zasadach dotychczasowych kompetencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, ale z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podniesiono w skardze. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a mianowicie sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 129 ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa, z chwilą utworzenia Urzędu Ochrony Państwa, Służba Bezpieczeństwa zostaje rozwiązana. Dokumenty, mienie oraz etaty pozostające dotychczas w dyspozycji Służby Bezpieczeństwa Minister Spraw Wewnętrznych przekaże nowo utworzonym organom centralnym zgodnie z ich kompetencjami (ust. 2). Stosownie do art. 135 tej ustawy, ilekroć w przepisach prawa jest mowa o "Służbie Bezpieczeństwa" i "funkcjonariuszach Służby Bezpieczeństwa", należy przez to rozumieć "Urząd Ochrony Państwa" i "funkcjonariuszy Urzędu Ochrony Państwa". Jak wynika zaś z treści art. 136 ust. 1 ustawy o UOP, co do zasady, z dniem ogłoszenia tej ustawy utraciła moc ustawa z dnia 31 lipca 1985 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 38, poz. 181 ze zm.) w części dotyczącej Służby Bezpieczeństwa, z zastrzeżeniem ust. 2. Zgodnie zaś z przepisem ust. 2 art. 136 tej ustawy, w okresie przejściowym, do czasu zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa, przepisy ostatnio wymienionej ustawy miały mieć zastosowanie do byłych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa, wymienionych w art. 131 ustawy, w zakresie stosunku służbowego i wynikających z niego praw i obowiązków, z wyjątkiem art. 57 ust. 1. Zgodnie z powołanymi przepisami należy przyjąć, że najpóźniej od czasu zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa do byłych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa należało stosować przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa. Wobec tego odwołanie od rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji, p.o. Szefa [...] o Urzędu Spraw Wewnętrznych w G., nr [...] z dnia [...] lipca 1990 r., złożone przez byłego funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa, winno zostać rozpatrzone przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z uwagi na zniesienie ustawą z dnia 24 maja 2002 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 676) Urzędu Ochrony Państwa (art. 221) i utworzenie, właściwej w sprawach ochrony bezpieczeństwa wewnętrznego państwa i jego porządku konstytucyjnego, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (art. 1). W konsekwencji należy uznać, że Komendant Główny Policji nie był organem właściwym do wydania w trybie art. 134 postanowienia o niedopuszczalności odwołania od rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji, p.o. Szefa [...] Urzędu Spraw Wewnętrznych w G., nr [...] z dnia [...] lipca 1990 r. Komendant Główny Policji, jako adresat odwołania, winien przekazać je postanowieniem wydanym w trybie art. 65 kpa do Szefa ABW celem stosownego załatwienia. Wszczęcie postępowania przed organem niewłaściwym stanowi rażące naruszenie przepisów o właściwości uregulowanych przepisami ostatnio powołanych ustaw. Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy z urzędu muszą przestrzegać swej właściwości (art. 19 kpa), zaś przypadki legalnego wykroczenia poza zakres właściwości są ściśle określone w kpa (np. art. 23, 100 § 2). W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1991 r. sygn. akt III ARN 17/91 (P i P 1992, Nr 3, s. 108) podkreślono gwarancyjną rolę sankcji nieważności w odniesieniu do obowiązku przestrzegania przez organ administracyjny właściwości w sprawie (J. Borkowski w: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" A. Adamiak i J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. BECK, str. 711) – por. wyrok z dnia 3 kwietnia 1998 r. sygn. akt II SA 207/98, LEX nr 41755. Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 kpa. O wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na mocy art. 152 tej ustawy.