II SA/Wa 723/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. B. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej w [...] podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie uznania za inwalidę lub niezdolnego do samodzielnej egzystencji funkcjonariusza zwolnionego ze służby oraz ustalenia związku lub braku związku inwalidztwa ze służbą postanawia: odrzucić skargę. W dniu [...] lipca 2023 r. Komendant [...] Policji skierował G. B. (dalej: "Skarżący"), do właściwej rejonowej komisji lekarskiej celem uznania funkcjonariusza, funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą, ustalenia zdolności do pracy funkcjonariusza zwolnionego ze służby, w celu określenia grupy inwalidzkiej, ustalenia związku schorzeń ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby dla celów ustalenia wysokości wynagrodzenia przysługującego funkcjonariuszowi za okres zwolnienia od zajęć służbowych z powodu choroby. Orzeczeniem z dnia [...] listopada 2024 r. NR [...] [...] Rejonowa Komisja Lekarska podległa ministrowi do spraw wewnętrznych w [...] (dalej: "[...]RKL w [...] ", "Komisja I instancji") rozpoznała u Skarżącego: zaburzenia [...] upośledzające zdolności [...]- § 90p1 kol. 5c; niewielki lewostronny [...] (od [...] dB przy częstotliwości [...] Hz) - § 20p3 kol. 5B; przebyty uraz prawego kolana u osoby z [...] wygojony bez zaburzeń funkcji [...] - § 71p1 kol. 5B, [...] I stopnia - § 51p1 kol. 5A, początkowe zmiany zwyrodnieniowe [...] - § 64p1 kol. 5A. Uwzględniając powyższe [...]RKL w [...] orzekła, że Skarżący jest trwale niezdolny do służby w Policji (kat. C), zdolny do pracy, zalicza się do trzeciej grupy inwalidzkiej, inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą. Podstawę prawną orzeczenia stanowiły: ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 310 ze zm.), dalej: "ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich", rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. 2023 poz. 2923), dalej: "rozporządzenie MSWiA z dnia 11 października 2018 r.", ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U z 2023, poz. 2392), rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2019 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Straży Granicznej, Służbie Ochrony Państwa i Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2019 poz. 1046). Na skutek odwołania Skarżącego orzeczeniem z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] (dalej: "CKL", "Komisja II instancji"), powołując w podstawie prawnej art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich, uchyliła w całości zaskarżone orzeczenie i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez [...]RKL w [...]. W uzasadnieniu wskazano m.in., że zdaniem CKL należy rozszerzyć katalog rozpoznań o zaburzenia nerwicowe. Brak odniesienia się przez [...]RKL do powyższego pozbawi Skarżącego prawa do dwuinstancyjności procesu odwoławczego. Ponadto CKL stwierdziła, że [...]RKL powinna zamieścić w punkcie 11.3 części A orzeczenia informację wskazującą, że uraz kolana, o którym mowa miał miejsce na skutek przebytego w dniu [...] czerwca 2015 r. wypadku w służbie. CKL nie podniosła zastrzeżeń do pozostałych ustaleń orzeczniczych [...]RKL. Pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe orzeczenie CKL z dnia [...] marca 2025 r. zarzucając naruszenie: 1) art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2024 r. o komisjach lekarskich poprzez udział w badaniu Skarżącego lekarza spoza specjalizacji dziedzin medycyny: chorób wewnętrznych, chirurgii, kardiologii, neurologii, psychiatrii, medycyny pracy, ortopedii, laryngologii i neurochirurgii, 2) art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2024 r. o komisjach lekarskich poprzez udział w postepowaniu lekarza biorącego udział w wydawaniu uprzednio zaskarżonej decyzji (decyzja z dnia [...] lutego 2024 r.) 3) art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2024 r. o komisjach lekarskich poprzez wydanie decyzji na niekorzyść Skarżącego, 4) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i tym samym brak poczynienia należytych ustaleń odnośnie powiązania występujących u Skarżącego schorzeń z przebiegiem jego służby w Policji. W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz o uchylenie poprzedzającego go orzeczenia Komisji I instancji, w zakresie nieprawidłowego rozpoznania i zakwalifikowania schorzeń zgłaszanych przez Skarżącego, w części dotyczącej uznania przez Komisję Lekarską, iż schorzenia Skarżącego nie pozostają w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, w części dotyczącej ustalenia iż czasowa niezdolność do służby z powodu choroby nie pozostaje w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby, oraz części ustalającej, iż inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą. Skarżący wniósł także o stwierdzenie wydania orzeczenia [...]RKL w [...] z dnia [...] listopada 2024 r. z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę CKL wniosła o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest orzeczenie CKL wydane - jak wynika ze skierowania Komendanta [...] Policji z dnia [...] lipca 2023 r. - w celu uznania funkcjonariusza, funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą, ustalenia zdolności do pracy funkcjonariusza zwolnionego ze służby, w celu określenia grupy inwalidzkiej, ustalenia związku schorzeń ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby dla celów ustalenia wysokości wynagrodzenia przysługującego funkcjonariuszowi za okres zwolnienia od zajęć służbowych z powodu choroby. Zaznaczyć należy, że tryb postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych określa ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 310 ze zm.). Z przepisów tej ustawy wynika, że komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych oceniają na podstawie badań zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby (art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy). Komisje lekarskie są właściwe w zakresie badań medycznych oraz wydawania orzeczeń o stanie zdrowia i stopniu zdolności do służby. Orzeczenia komisji lekarskich, działających w sprawach funkcjonariuszy służb mundurowych, kandydatów do takiej służby oraz emerytów i rencistów, dzielą się na dwie zasadnicze grupy. Pierwsza z nich jest związana z ustalaniem przez komisję zdolności do służby. Oceniany jest stan zdrowia kandydata do służb mundurowych na potrzeby zaliczenia go do określonej kategorii zdolności do służby w celu przyjęcia do niej, a także funkcjonariusza do dalszego jej pełnienia lub zwolnienia ze służby. Orzeczenia w tych sprawach są zatem wiążące dla organu w sprawie powołania danej osoby do służby, przeniesienia funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe lub zwolnienia ze służby. Orzeczenia te stanowią podstawę do wydania przez właściwe organy decyzji administracyjnej, na mocy której kandydat jest przyjmowany do służby, funkcjonariusz przenoszony jest na inne stanowisko służbowe lub zwalniany ze służby. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że komisje lekarskie, działające w sprawach funkcjonariuszy, czy też kandydatów do służb mundurowych w powyższym zakresie, są organami administracji publicznej i swoje rozstrzygnięcia podejmują w formie decyzji administracyjnych, nazwanych orzeczeniami. Mają one byt w pełni autonomiczny i podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia: 21 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2978/13; 9 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 354/09; publ. CBOSA). Druga grupa orzeczeń, to orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą i stopień inwalidztwa, m.in. dla celów emerytalno-rentowych. Podstawą tych orzeczeń są odrębne przepisy: ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024 r., poz. 1871 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2019 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Straży Granicznej, Służbie Ochrony Państwa i Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1046). Orzeczenia te, co należy podkreślić, nie mają samodzielnego bytu. Są one poddawane kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji, wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Orzeczenia z tej drugiej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego - jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji, nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości tego sądu i co do zasady są poddawane kontroli sądów powszechnych (por. wyroki NSA z dnia: 30 kwietnia 2010r., sygn. akt I OSK 93/10; 29 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 667/08; 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 220/10; 1 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 334/19, 13 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 850/23; a także: uchwała SN z dnia 27 października 1999 r., sygn. III ZP 9/99; uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt OPS 8/97, postanowienie NSA z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt SA 1/00). Będące przedmiotem skargi orzeczenie CKL z dnia [...] marca 2025 r. wydane zostało w przedmiocie uznania za inwalidę lub niezdolnego do samodzielnej egzystencji funkcjonariusza zwolnionego ze służby oraz ustalenia związku lub braku związku inwalidztwa ze służbą. Orzeczenie to należy do drugiej omawianej grupy orzeczeń, niemających samodzielnego bytu i niepodlegających kontroli sądów administracyjnych. Ustalenia w powyższym zakresie nie zmienia zawarte w treści tego orzeczenia określenie "Kategoria C – Trwale niezdolny do służby w Policji". W sprawie jest bowiem bezsporne, że orzeczenie zostało wydane wobec funkcjonariusza zwolnionego ze służby w zakresie uznania go za inwalidę lub uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą, ustalenia zdolności do pracy funkcjonariusza zwolnionego ze służby, w celu określenia grupy inwalidzkiej, ustalenia związku schorzeń ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby dla celów ustalenia wysokości wynagrodzenia przysługującego funkcjonariuszowi za okres zwolnienia od zajęć służbowych z powodu choroby. Orzeczenie to nie dotyczy ustalenia kategorii zdolności do służby ani kandydata, przez co nie zachodzi przesłanka badania jego zdolności do służby w kontekście powołania go do służby, ani funkcjonariusza, aby zachodziła potrzeba oceny jego zdolności do służby w kontekście przeniesienia go na inne stanowisko służbowe, czy też zwolnienia ze służby. Skarżący nie został poddany badaniu jako kandydat do służby ani jako funkcjonariusz pełniący służbę. Skarżący służby nie pełni, nie zajmuje żadnego stanowiska, jest byłym funkcjonariuszem (został zwolniony ze służby w dniu [...] sierpnia 2023 r., a więc przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia Komisji I instancji). Zaskarżone orzeczenie nie stanowi orzeczenia w przedmiocie zdolności do służby w Policji, ale orzeczenie w przedmiocie związku schorzeń ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, inwalidztwa oraz zdolności do pracy, które kontroli sądu administracyjnego nie podlega. Tego rodzaju orzeczenia nie mają samodzielnego bytu. Poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach emerytalno-rentowych lub odszkodowawczych, o czym była już mowa powyżej. Biorąc zatem pod uwagę powyższe rozważania, należy stwierdzić, że rozpoznawana sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej, gdyż zaskarżony akt nie mieści się w katalogu aktów prawnych lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 i 4 p.p.s.a. i - jako taki - nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.