II SA/Wa 73/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. I. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. I. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu R. I. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu [...] stycznia 2013 r., a następnie uzupełnionym w dniu [...] marca 2013 r.) skarżący R. I. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z informacji podanych we wniosku, jak również z dokumentów nadesłanych przez skarżącego (w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego) wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami. Skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł. jako bezrobotny i obecnie z tego tytułu nie pobiera żadnych świadczeń (zaświadczenie z ww. urzędu z dnia [...] lutego 2013 r. w aktach sprawy). Matka skarżącego pobiera świadczenie przedemerytalne w wysokości 867,25 zł, a jego ojciec otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.356,86 zł. W roku 2011 ojciec skarżącego osiągnął dochód w wysokości 14.352,78 zł, matka – 9.514,03 zł, a skarżący – 1.329,95 zł (zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] maja 2012 r. w aktach sprawy). W roku 2012 skarżący uzyskał dochód w kwocie 9.508,50 zł, a jego rodzice wykazali dochód w wysokości po 1.152 zł każde z nich przy kosztach uzyskania przychodu 11.046 zł (zeznania podatkowe za 2012 r. w aktach sprawy). Jako składniki majątku rodziny skarżący wskazał dom o powierzchni 160 m kw (o wartości 200.000 zł) i nieruchomość o powierzchni 609 m kw. Do miesięcznych wydatków rodziny skarżący zaliczył: opłatę za energię elektryczną – 23,53 zł, opłatę za telefon stacjonarny - 40 zł, opłatę za wodę – 35 zł i opłatę za gaz – 90 zł. Ponadto rodzice skarżącego są obowiązani do uiszczania kwartalnie rat podatku od nieruchomości po ok. 90 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Oceniając wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W tym kontekście wskazać należy, iż w wezwaniu referendarza sądowego z dnia [...] lutego 2013 r. skarżący został m.in. zobowiązany do przedstawienia wyciągów i wykazów z posiadanych przez niego rachunków bankowych i lokat, a także z rachunków bankowych i lokat jego rodziców – o ile pozostaje z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym - z okresu ostatnich trzech miesięcy. Tymczasem skarżący nie wypowiedział się w tej kwestii – nie wiadomo zatem czy on i jego rodzice dysponują rachunkami bankowymi bądź lokatami, a jeżeli tak – to jakie środki pieniężne są tam zgromadzone. W tym miejscu zaakcentować należy, iż to sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09). Podkreślić również należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Niedopuszczalna jest zatem sytuacja, gdy strona regulując ciążące na niej zobowiązania żąda, by koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego pokrywał jej Skarb Państwa. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ogranicza krąg osób, którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, do osób bardzo ubogich, które mają problemy z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych (takich jak np. wyżywienie czy zakup leków niezbędnych w procesie leczenia) i nie są w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. W świetle powyższego, nie jest możliwe uznanie, że skarżący wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.