II SA/Wa 73/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Janusz Walawski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2014 r. sprawy ze skargi R. I. na decyzję Rektora Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. L. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Dziekan Wydziału [...] Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2012 r., wydaną na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 1 oraz art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r., Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) i art. 104 kpa oraz § 20 ust. 2 pkt 1 Regulaminu studiów Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w [...] zatwierdzonego na posiedzeniu Senatu SGGW w dniu [...] kwietnia 2006 r. skreślił R. I. z dniem [...] października 2012 r. z listy studentów 2 roku studiów drugiego stopnia – magisterskich Wydziału [...], kierunku [...], z braku postępów w nauce. W uzasadnieniu decyzji podano, iż R. I. studia magisterskie uzupełniające rozpoczął w roku akademickim 2008/2009. Trzy semestry student zaliczył w przepisowych terminach. Do zakończenia semestru 4-go w roku akademickim 2009/2010 R. I. nie zaliczył dwóch przedmiotów objętych programem studiów: [...] oraz fakultetu – [...]. Przedmioty te student powtarzał w roku akademickim 2010/2011 i po raz kolejny nie uzyskał zaliczenia przedmiotu [...]. Z tego powodu został skierowany na powtarzanie 4 semestru w roku akademickim 2011/2012. Wyznaczony termin zaliczenia wymienionego przedmiotu upłynął wraz z zakończeniem roku akademickiego, tj. [...] września 2012 r. Ponieważ w zajęciach z przedmiotu [...] R. I. uczestniczył 3-krotnie i nie uzyskał zaliczenia, stwierdzono brak postępów w nauce i skreślono wymienionego z listy studentów. W odwołaniu od powyższej decyzji R. I. podniósł, iż podstawy do skreślenia go z listy studentów nie występują i wskazał, iż "powodem niezaliczenia może być niedyspozycja spowodowana chorobą". Nadto stwierdził, iż "posiada wpis do indeksu lecz nie dostał go do karty zaliczeń z powodu ściągawki, której nie zrobił". Prorektor [...] Wyższej Szkoły Gospodarstwa Wiejskiego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. na podstawie art. 104, art. 138 kpa w zw. z art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 23 Regulaminu studiów w SGGW, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu odnośnie zaliczenia przedmiotu [...] wskazał, iż w dniu [...] grudnia 2011 r. R. I. złożył podanie o zaliczenie obowiązkowego przedmiotu "[...]", uzyskanie wpisu z języka [...] oraz ustalenie terminu obrony pracy magisterskiej. W odpowiedzi na podanie, Prorektor [...] SGGW w [...] [...]. K. G. stwierdziła, iż zajęcia dydaktyczne w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w [...] kończą się zaliczeniem albo egzaminem. Zdanie egzaminu lub zaliczenie zajęć z danego przedmiotu potwierdza wpis pozytywnej oceny w indeksie i karcie okresowych osiągnięć studenta lub w elektronicznym systemie obsługi studentów. Ocena pozytywna wpisana do indeksu i karty okresowych osiągnięć studenta lub elektronicznego systemu obsługi studentów jest oceną ostateczną. Przedmiot "[...]" składa się z wykładu oraz ćwiczeń (laboratoryjnych). Wobec powyższego, w przypadku, gdy przedmiot składa się z wykładów i ćwiczeń, warunkiem przystąpienia do egzaminu jest zaliczenie ćwiczeń. Osoba odpowiedzialna za zajęcia prowadzone w ramach przedmiotu, po przeprowadzeniu egzaminu lub zaliczenia wpisuje jego wynik do indeksu i karty okresowych osiągnięć studenta lub elektronicznego systemu obsługi studentów. Zaliczenie przedmiotu realizowanego w formie wykładów i ćwiczeń kończy się jedną oceną, o której decyduje i którą wpisuje osoba odpowiedzialna za przedmiot. Zgodnie z § 19 ust. 1 Regulaminu studiów Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w [...] student, który nie zaliczył przedmiotu lub kilku przedmiotów kierowany jest na powtarzanie przedmiotu lub na powtarzanie semestru. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. R. I. został skierowany na powtarzanie przedmiotu "[...]". Przystąpił do powtarzania opisanego przedmiotu w roku akademickim 2010/2011 z negatywnym skutkiem uzyskując ocenę niedostateczną. Zaliczenie przedmiotu "[...]" przeprowadzone przez Prodziekana [...] [...] W. H., [...], B. B. oraz [...] H. D. składało się z pięciu zadań, z których student wybrał trzy. Łączna punktacja uzyskana przez R. I w poprawkowym zaliczeniu to 3 (trzy) punkty na 14 (czternaście) możliwych. Zadanie egzaminacyjne sformułowane były prawidłowo a ich treść zgodna z realizowanym programem przedmiotu. W przypadku uzyskania z egzaminu oceny niedostatecznej student w szczególnie uzasadnionych przypadkach ma prawo złożyć do dziekana w ciągu 7 dni od daty ogłoszenia wyników wniosek o przeprowadzenie egzaminu komisyjnego, o którym to prawie, student został poinformowany pismem z dnia [...] września 2011 r. W podanym terminie nie wpłynął wniosek o przeprowadzenie opisanego egzaminu. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. R. I. został skierowany na powtarzanie czwartego semestru studiów. Biorąc pod uwagę powyższe, Prorektor [...] SGGW w [...] stwierdziła, iż zasadne jest, by w trakcie powtarzania semestru student dokonał uporządkowania w swoim toku studiów i po złożeniu pracy magisterskiej przystąpił do jej obrony. Powołane pismo, oznaczone sygnaturą [...], R. I. otrzymał [...] stycznia 2012 r. i stanowisko zaprezentowane w nim przez [...]. K. G. statuuje stanowisko organu odwoławczego. Organ wskazał, iż podziela zawarte w nim tezy. Przytoczenie treści pisma jako uzasadnienia do niniejszej decyzji jest zasadne oraz stanowi ustosunkowanie się do kwestii podniesionych w odwołaniu studenta dotyczących toku studiów. W związku z zawartym w odwołaniu stwierdzeniem, iż "powodem niezaliczenia może być niedyspozycja spowodowana chorobą", R. I. został wezwany w trybie art. 64 § 2 kpa, do uzupełnienia odwołania od decyzji o dokument potwierdzający wskazaną w odwołaniu "niedyspozycję chorobową", w terminie 7 dni od dostarczenia wezwania. Do dnia zakończenia postępowania w niniejszej sprawie do organu nie wpłynął dokument potwierdzający wskazaną w odwołaniu "niedyspozycję chorobową". Zgodnie z udzielonymi przez studenta wyjaśnieniami w sprawie odnotowano, że nie jest on w stanie dostarczyć przedmiotowego dokumentu z powodu "niewydania ich z akt sądowych". Na pytanie o jakiego rodzaju postępowanie sądowe chodzi i o jakich aktach student wspomina, organ nie otrzymał odpowiedzi. W załączeniu do odwołania student posiłkuje się kopią orzeczenia sądowego (do odwołania została załączona kopia drugiej strony orzeczenia) stwierdzającego w swojej treści "niepoczytalność w chwili popełnienia czynu". Przedmiotowe orzeczenie dotyczy sprawy nieznanej organowi a student poproszony o wyjaśnienie tejże kwestii odmówił składania wyjaśnień. Organ oceniając na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona stwierdził, iż samo wskazanie przez studenta, iż "powodem niezaliczenia może być niedyspozycja spowodowana chorobą", nie stanowi podstawy do uchylenia lub zmiany uprzedniej decyzji dziekana, a załączony fragment orzeczenia sądu nie uzasadnia twierdzenia strony, iż "powodem niezaliczenia może być niedyspozycja spowodowana chorobą". Organ odnosząc się do stwierdzenia studenta, iż "posiada wpis do indeksu, lecz nie dostał go do karty zaliczeń z powodu ściągawki, której nie zrobił (...)", ustalił, iż przedmiotowa ocena, o której pisze student, to ocena z przedmiotu "[...]" prowadzonego przez [...] M. C. na kierunku [...] Wydziału [...]. Stwierdził, iż student R. I. nie uzyskał pozytywnej oceny z tego przedmiotu co potwierdzają odpowiednie protokoły egzaminacyjne. Okazany przez studenta R. I. indeks z wpisem oceny [...] "[...]" z datą [...] grudnia 2010 r. i podpisem nie ma pokrycia w rzeczywistości. Zgodnie z oświadczeniem [...] M. C. z dnia [...] października 2012 r. podpis przy nazwie przedmiotu "[...]" i ocenie "[...]" nie jest autorstwa [...] C., co znalazło swoje potwierdzenie w protokołach egzaminacyjnych z opisanego przedmiotu. Wobec powyższego prośba zawarta w odwołaniu studenta R. I. o ustalenie terminu obrony pracy magisterskiej i przepisanie oceny z indeksu do karty egzaminacyjnej zaliczeń jest bezzasadne i nie ma podparcia w rzeczywistości. Student trzykrotnie nie uzyskał zaliczenia z przedmiotu "[...]". Organ stwierdził, że zgodnie z § 14 Regulaminu studiów w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w [...] zatwierdzonego uchwałą nr [...] Senatu SGGW w [...] z dnia [...] marca 2012 r. do podstawowych obowiązków studenta należy terminowe uzyskiwanie zaliczeń, przystępowanie do egzaminów i wypełnianie innych obowiązków związanych z przebiegiem studiów. Nieuzyskanie zaliczeń z przedmiotów wskazanych w niniejszym piśmie spowodowało powzięcie decyzji przez Dziekana Wydziału o skreśleniu studenta R. I. z listy studentów. Decyzja skreślająca była poprzedzona stworzeniem studentowi możliwości zaliczenia wspomnianych przedmiotów w terminie późniejszym, tj. kolejnych terminach i na podstawie powtarzania przedmiotów zgodnie z Regulaminem studiów. Pomimo tychże możliwości student R. I. nie uzyskał zaliczenia, co stanowi podstawę do skreślenia z listy studentów z powodu braku postępów w nauce. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie określonej jako pozew o ustalenie terminu obrony pracy magisterskiej i odwołanie od decyzji Rektora Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w [...] R. I. zarzucił, iż została ona wydana przez Prorektora uczelni wbrew postanowieniom art. 190 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W skardze skarżący zawarł prośbę o ustalenie obrony pracy magisterskiej i uzupełnienie wpisu przedmiotu [...] (na podstawie wpisu dokonanego do indeksu lub za uczęszczanie za zajęcia), albo ustalenie egzaminu komisyjnego na który skierował go wykładowca i na który wyraziły zgodę władze uczelni. Wskazał, iż przedmiot [...] kończył się zaliczeniem a egzaminu z tego przedmiotu nikt nie pisał. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że zgodnie ze Statutem w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w [...], obok Rektora działają także czterej prorektorzy: Prorektor [...], Prorektor [...] (właściwy do spraw studenckich), Prorektor [...] i Prorektor [...]. Prorektorzy wykonują zadania w zakresie przypisanym do zajmowanego stanowiska, zaś decyzje prorektorów podjęte w zakresie ich kompetencji są równoznaczne z decyzją rektora. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzonego przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz wydanego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dniu jej wydania. Zgodnie z art.. 190 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.), kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce; 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego, a taką jest decyzja o skreśleniu z listy studentów na podstawie art. 190 ust, 2 pkt 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, są poddane szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 kpa), a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. W utrwalonym orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r. sygn. akt III ARN 49/93,OSNC 1994/0/181). Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja spełnia warunki wymagane przy decyzjach wydanych w ramach uznania administracyjnego. Podkreślić należy, że podstawowym obowiązkiem studenta, określonym zarówno w przepisach przedmiotowej ustawy (art. 189 ust. 1 pkt 2) oraz w regulaminie studiów, jest uczestniczenie w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów, a także składanie egzaminów, odbywanie praktyk i spełnianie innych wymogów przewidzianych w planie studiów. W przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie student może być skreślony z listy studentów (art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy). Ustawodawca wprawdzie pozostawił decyzję w tym zakresie do uznania organom uczelni, jednakże uczynił to ze względu na zasadę autonomii uczelni i możliwość uwzględnienia różnych nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających studentowi wywiązanie się z jego podstawowych obowiązków z przyczyn od niego niezależnych. Odpowiadające ustawowym zapisy dotyczące możliwości skreślenia z listy studentów zawiera Regulamin studiów w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w [...] uchwalony Uchwałą nr [...] Senatu SGGW w [...] z dnia [...] marca 2012 r. Zgodnie z § 23 ust. 4 Regulaminu dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce; 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Stosownie do ust. 5 Regulaminu brak postępów w nauce stwierdzony jest, gdy: 1) stopień realizacji planu studiów i programu kształcenia wyklucza możliwość zaliczenia semestru, w szczególności jeśli wynika to z nieobecności studenta na zajęciach opisanej w § 10 ust. 5, 2) student nie dokona wyboru tematu pracy dyplomowej zgodnie z § 26 ust. 4. Podstawą skreślenia skarżącego z listy studentów był brak postępów w nauce. Organ uzasadniając powołaną przesłankę wskazał, iż R. I. studia magisterskie uzupełniające rozpoczął w roku akademickim 2008/2009. Trzy semestry zostały zaliczone przez studenta w przepisanych terminach. Do momentu zakończenia semestru 4-tego w roku akademickim 2009/2010 skarżący nie zaliczył z przedmiotów objętych programem studiów: [...] oraz fakultetu – [...]. W roku akademickim student powtarzał te przedmioty. Po raz kolejny nie uzyskał zaliczenia przedmiotu "[...]". Z tego powodu został skierowany na powtarzanie 4-tego semestru w roku akademickim 2011/2012. Wyznaczony termin zaliczenia przedmiotu "[...]" upłynął wraz z zakończeniem roku akademickiego, tj. 30 września 2012 r. Ponieważ w zajęciach z przedmiotu "[...]" skarżący uczestniczył trzykrotnie i nie uzyskał zaliczenia Dziekan Wydziału [...] miał podstawy stwierdzić brak postępu w nauce studenta. Odwołując się od decyzji o skreśleniu z listy studentów skarżący podnosił, iż przyjęta przesłanka nie zaistniała i "posiada wpis do indeksu". Okoliczność ta była wyjaśniana w toku postępowania odwoławczego i stwierdzono, iż wpis w indeksie skarżącego zawarty na stronie 21 nie znajduje potwierdzenia w karcie okresowych osiągnięć studenta w roku akademickim 2009/2010. Powyższe znajduje wyjaśnienie w adnotacji z dnia [...] października 2012 r. poczynionej przez prowadzącą przedmiot M. C.. Organ wskazał, iż wpisy do kart okresowych osiągnięć studenta nanoszą bezpośrednio osoby przeprowadzające zaliczenie bądź egzamin z danego przedmiotu. Co za tym idzie, wpisy zawarte w kartach okresowych osiągnięć studenta oraz wpisy w indeksie muszą być tożsame. Stosownie do § 11 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 września 2011 r. w sprawie dokumentacji przebiegu studiów (Dz. U. z 2011 r., Nr 201, poz. 1188) przebieg studiów jest dokumentowany w protokołach zaliczenia przedmiotu, kartach okresowych osiągnięć studenta, w indeksie, jeżeli regulamin studiów przewiduje dokumentowanie przebiegu studiów w indeksie. Regulamin studiów w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego stanowi w § 5 ust. 4, iż indeks nie służy dokumentowaniu przebiegu studiów. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż wpis w indeksie nie dowodzi o zaliczeniu przedmiotu "[...]" w roku akademickim 200/2010 zwłaszcza, że nie pochodzi on, jak organ wyjaśnił, od osoby przeprowadzającej zaliczenie. Zasadnie organ przyjmuje, iż skarżący nie wykazał by powodem niezaliczenia przedmiotu mogła być niedyspozycja spowodowana chorobą. Pomimo wezwania nie przedstawił dokumentu potwierdzającego podnoszoną okoliczność. W ocenie Sądu nie budzi też wątpliwości, iż Prorektor [...] wydając zaskarżoną decyzję działał z upoważnienia Rektora Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego wynikającego z zarządzenia nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. w sprawie zakresów działania Rektora i Prorektorów SGGW. Zgodnie z § 1 pkt 2 zarządzenia prorektorzy sprawują merytoryczny nadzór na działalnością jednostek organizacyjnych określonych w zarządzaniu, zaś stosownie do § 3 ust. 1 zarządzenia, decyzje prorektorów podjęte w zakresie określonym w zarządzeniu są równoznaczne z decyzją rektora. Z § 6 zarządzenia wynika też, iż prorektor [...] odpowiada za sprawy organizacji i funkcjonowania procesu dydaktycznego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w wyroku.