II SA/Wa 730/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Przemysław Szustakiewicz, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym innej osobie niż żołnierz służby stałej: 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 2008 r.; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. odmawiającej wydania wyżej wymienionej decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał co następuje: Lokal mieszkalny [...] został przydzielony S. L. – emerytowi wojskowemu w dniu 28 grudnia 1984 r. decyzją przydziału osobnej kwatery stałej Nr [...] wydaną przez Komendanta Garnizonu [...]. W dniu 26 marca 2008 r. S. L. zmarł. W dniu 28 października 2008 r. M. S. – wnuczka ww. złożyła wniosek o przyznanie prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w oparciu o art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, do czasu ukończenia studiów tj. co najmniej do dnia 30 września 2012 r. W uzasadnieniu wskazywała, iż jest zameldowana w lokalu już od września 2007 r. i zamieszkiwała wspólnie z dziadkiem, opiekując się nim. Podkreślała, że z chwilą przeprowadzki z O., gdzie mieszkała z rodzicami do O. i podjęcia studiów na [...], przedmiotowe mieszkanie stało się jej centrum życiowym i jego utrata uniemożliwia ukończenie studiów. Wskazywała na okoliczność przeznaczenia już w 2000 r. przedmiotowego lokalu do wykupu i czynionych przez dziadka staraniach wykupu tego lokalu, przy wsparciu finansowym jej rodziców i przy obietnicy dziadka przekazania jej tego lokalu po śmierci (porozumienie fiducis cum amicis). Ponieważ ojciec poważnie zachorował w październiku 2007 r. do wykupu nie doszło, zaś pieniądze przeznaczone na wykup lokalu, zostały zużyte na leczenie ojca. W dniu 26 marca 2008 r. jej dziadek nagle zmarł. Zaznaczyła, że wydanie decyzji odmownej skutkowałoby pozbawieniem jedynego miejsca zamieszkania, ponieważ z uwagi na trudną sytuację materialną i uwzględniając aktualne stawki rynkowe czynszów, nie może sobie pozwolić na wynajęcie pokoju czy mieszkania. Środków tych nie posiadają obecnie jej rodzice. Organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. odmówił wydania M. S. decyzji o prawie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, wskazując przeznaczenie lokalu na zakwaterowanie żołnierzy służby stałej i wskazując na niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe żołnierzy zawodowych. Od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM M. S. odwołała się do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Organ odwoławczy badając sprawę wskazał na szczególny charakter art. 29 ustawy, polegający na tym, iż decyzję w takiej sprawie można wydać w sytuacji wyjątkowej. W ocenie organu chodzi tu o takie okoliczności jak. np.: ciężka choroba, kalectwo, brak jakichkolwiek środków finansowych, szczególnie trudna sytuacja życiowa, zaś takie zdarzenia w rozpatrywanej sprawie nie występują. Za sytuację wyjątkową nie może być uznany brak uprawnienia skarżącej do innego lokalu, czy też zbieg okoliczności uniemożliwiającego skorzystanie z przysługującego uprawnienia i wykupienia mieszkania na własność. Ponadto gdyby intencją ustawodawcy wyrażoną w art. 29 ustawy miało być przyznanie prawa do lokalu w razie braku uprawnienia do innego lokalu, lub braku możliwości zakupu mieszkania we własnym zakresie to byłoby to wyrażone expressis verbis w treści ustawy. Celem art. 29 ustawy nie było ustanowienie podstawy do pomocy o charakterze wyłącznie socjalnym, pomocy dla tych osób, które nie mają prawa do żadnego lokalu czy domu. Powołując się na taka argumentację Prezes WAM utrzymał w mocy odmowną decyzję organu I instancji odmawiającą zgody na zamieszkanie, z uwagi na niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe żołnierzy zawodowych. Decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej M. S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie prawa materialnego - art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania m.in. art. 7, art. 8 art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa - w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Powołując się na wyżej przytoczone podstawy skargi wnosiła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] marca 2009 r. Do skargi dołączyła: zaświadczenia z [...] – na okoliczność, że jest studentką oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego i wypisu z Kliniki Kardiochirurgu dotyczących swojego ojca G. S. – na okoliczność jego choroby. W uzasadnieniu skargi wskazała, na bark odniesienia się organu do jej argumentacji oraz pominięcia złożoności całej sytuacji życiowej w jakiej znalazła się skarżąca (niemożności zrealizowania porozumienia fiducis cum amicis, śmierć dziadka i choroba ojca). W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga jest zasadna. Istotą zaskarżonej decyzji jest uznanie administracyjne. Decyzja taka powinna zawierać wnikliwe i rzetelne ustalenia faktyczne, przy czym stosownie do art. 107 § 3 Kpa uzasadnienie faktyczne takiej decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Tymczasem z treści uzasadnienia nie wynika, na podstawie jakich dowodów Prezes WAM ustalił zaistniały w niniejszej sprawie stan faktyczny. Tym samym w pełni uzasadniony jest zarzut skargi nie spełnienia wymogów z art. 107 Kpa, a także naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), zgodnie z którą organ podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy a także uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 77 § 1 Kpa, obligujący organ do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Ponadto zaskarżona decyzja narusza również zasadę ogólną wyrażoną w art. 8 Kpa, albowiem wadliwie skonstruowane uzasadnienie aktu administracyjnego nie służy pogłębianiu zaufania obywateli do organów państwa oraz pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli. Trafny jest także zarzutu skargi naruszenia prawa materialnego – przepisu art. 29 ustawy zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, albowiem organ, co wynika wprost z treści uzasadnia zaskarżonej decyzji, ustosunkował się do każdej z osobna okoliczności, nie bacząc, iż dla właściwej oceny sytuacji, w jakiej znalazła się M. S., należy wszystkie te okoliczności, rozbite przez organ na poszczególne aspekty sprawy, badać nie z osobna, ale łącznie jako całościowe zagadnienie. Zawarte w ustawie pojęcie "sytuacja wyjątkowa", to nie poszczególne sytuacje życiowe, które należy poddać osobnej analizie, ale konkretny w danej sprawie konglomerat zdarzeń losowych występujących w danej sprawie, który jako całość powinien być analizowany przez organ, zgodnie z kryteriami doświadczenia życiowego oraz zasadami uznania administracyjnego. Ustawodawca nie określił jakie sytuacje uważa za wyjątkowe. Definicję tego pojęcia musi za każdym razem wypracować organ samodzielnie, badając daną konkretną sytuację w sprawie, odnosząc ją do doświadczenia życiowego i zasad racjonalności. W tego typu sprawach nie ma identycznych sytuacji. To organ musi dokonać oceny czy przedstawiona przez stronę sytuacja nosi cechy wyjątkowości, czy też cechy tej nie posiada, natomiast przesłanki takiej oceny powinny być rzetelnie wyjaśnione, w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego danej sprawy, a nie innych zdarzeń, czy faktów. Tymczasem zamiast dokonać kompleksowej oceny stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie, organ niejako podzielił go na szereg okoliczności faktycznych pozostających ze sobą w luźnym związku, oceniając każdą z nich z osobna. Jedynie zaś całościowe spojrzenie na zaistniałą sytuację pozwoli organowi na wypracowanie prawidłowej decyzji w niniejszej sprawie. Wskazać przy tym należy, iż skarżąca, wyjątkowość swojej sytuacji upatruje w fatalnym zbiegu okoliczności, polegającym na tym, iż gdyby nie nagła śmierć dziadka i gdyby nie nagła ciężka choroba ojca, uniemożliwiająca wspomożenie finansowe wykupu lokalu, to udałoby się dziadkowi skorzystać z przysługującego uprawnienia i wykupić zajmowany lokal na własność, co w dalszej kolejności, uregulowało by kwestię mieszkaniową skarżącej w drodze realizacji porozumienia (fiducis cum amicis). To jest właśnie przedmiotem sprawy, tę sytuację, traktowaną kompleksowo, powinien ocenić organ pod kątem czy ma ona cechy wyjątkowe w rozumieniu art. 29 ustawy, czy też cech tych nie posiada. Organ w swoich wywodach w ogóle nie odnosi się do kwestii przeznaczenia przedmiotowego lokalu do wykupu już w 2000 r., nie bada także, czy rzeczywiście dziadek skarżącej zamierzał takiego wykupu dokonać i czy miał mu w tym pomóc finansowo ojciec skarżącej w zamian za użyczenie mieszkania córce (fiducis cum amicis), na jaką kwotę wyceniono lokal. Organ nie zbadał także dlaczego do wykupu lokalu przez dziadka skarżącej nie doszło. Dlaczego w aktach sprawy znajdują się niewypełnione formularze dotyczące wykupu. Organ powinien wskazać, czy zagadnienia te uznaje za udowodnione przez skarżącą, czy też są one w jego ocenie nieistotne w sprawie i dlaczego. Jeżeli przedmiotowy lokal został przeznaczony do wykupu, to należy wyjaśnić dlaczego Dyrektor Odziału Regionalnego WAM [...] decyzję odmowną uzasadnił jedynie potrzebami zakwaterowania żołnierzy zawodowych i to w sposób abstrahujący od uregulowania zawartego w art. 29 ustawy, skoro taka argumentacja pozostaje w sprzeczności z przeznaczeniem tego lokalu do wykupu na własność. W niniejszej sprawie zauważyć także należy, iż M. S. jest na studiach licencjackich – 3 letnich (co wynika z zaświadczenia), wyjaśnić zatem należy dlaczego zatem wnosi o przyznanie jej prawa do zamieszkania w przedmiotowym lokalu, na okres nie krótszy niż do końca września 2012 r. W takim stanie faktycznym sprawy, stwierdzić należy iż nie została ona w sposób właściwy wyjaśniona – przygotowana do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ i dlatego koniecznym było uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Organ ponownie rozpatrując niniejsza sprawę powinien dokładnie rozważyć niniejszą sprawę, z uwzględnieniem wszystkich wyżej wskazanych wytycznych, przeanalizować całokształt sprawy zgodnie z kryteriami doświadczenia życiowego oraz zasadami uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 ppkt a) i c) przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.