II SA/Wa 730/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak, Sędziowie WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska (spr.), Danuta Kania, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2012 nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] odmawiającą Z. P. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie. Natomiast po ponownym rozpatrzeniu wniosku, organ nie stwierdził istnienia przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy. Organ stwierdził, iż wnioskodawcy nie może zostać przyznana renta z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ nie spełnia on przesłanki dotyczącej niemożności podjęcia pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym z uwagi na wiek lub całkowitą niezdolność do pracy. Organ wskazał, iż Z. P. ma 57 lat, a zatem nie osiągnął wieku emerytalnego, ponadto orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2010 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy od [...] marca 2010 r. do [...] czerwca 2013 r. Organ stwierdził również, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka dotycząca niezbędnych środków utrzymania. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca pobiera zasiłek chorobowy od [...] października 2011 r., a okres zasiłkowy wyczerpie z dniem [...] kwietnia 2012 r. Z zaświadczenia o wypłaconych zasiłkach chorobowych z Inspektoratu ZUS w Z. wynika, że średnia kwota wypłaconego zasiłku chorobowego od listopada 2011 r. do stycznia 2012 r. wynosi 502,47 zł miesięcznie. W ocenie organu powyższe nie pozwala uznać, że wnioskodawca jest pozbawiony niezbędnych środków utrzymania. Z. P. wniósł skargę na omówioną wyżej decyzję Prezesa ZUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podkreślił, iż jest osobą schorowaną, nie może podjąć pracy zawodowej. Został zwolniony z pracy, jest na zasiłku chorobowym, którego wysokość pozwala jedynie na wykupienie lekarstw. Żona skarżącego nie pracuje. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację, wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do przepisu art. 1 § 2 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który stanowi, że ubezpieczonym oraz pozostającym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Mimo, iż przyznawanie tego świadczenia ma charakter wyjątkowy i dotyczy ograniczonego kręgu ubezpieczonych, Prezes ZUS jest zobligowany do przedstawienia jasnych kryteriów, którymi kierował się przy jej wydaniu, mimo że decyzja ma charakter uznaniowy. Dotyczy to szczególnie sytuacji, w których organ administracji publicznej odmawia obywatelowi określonego dobra lub uprawnienia. Na organie administracji publicznej ciąży więc powinność dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podejmujący decyzję administracyjną w sprawie świadczenia przyznawanego w drodze wyjątku, jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Zgodnie z art. 7 k.p.a., zobowiązany jest przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., powinien w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 r. Z. P. złożył orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, stwierdzające całkowitą niezdolność skarżącego do pracy. Jako datę powstania całkowitej niezdolności do pracy wskazano [...] grudnia 2011 r. Jakkolwiek orzeczenie lekarza orzecznika ZUS zostało wydane w dniu [...] maja 2012 r., to jednak wskazuje dzień [...] grudnia 2011 r. jako datę powstania całkowitej niezdolności do pracy. Zatem decyzja organu I instancji wydana w dniu [...] stycznia 2012 r., jak i decyzja organu II instancji wydana dnia [...] marca 2012 r., nie uwzględniają w żaden sposób faktu, iż w datach ich wydania skarżący był już całkowicie niezdolny do pracy. Organ oczywiście nie mógł wcześniej przewidywać, że zostanie wydane orzeczenie lekarza orzecznika ZUS takiej treści. Jednakże brak uchylenia zaskarżonych decyzji prowadziłby do zaistnienia przesłanek wznowieniowych z art. 145 k.p.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej. Sąd doszedł do przekonania, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dlatego orzekł jak w sentencji o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji. O wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ww. ustawy. Rozpoznając sprawę ponownie, Prezes ZUS winien zatem rozważyć powstanie całkowitej niezdolności Z. P. do pracy w dniu [...] grudnia 2011 r. jako przesłankę istotną do wydania decyzji w sprawie.