II SA/Wa 731/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Anna Siwonia, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2008 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] czerwca 2007 r. i odmówił przyznania E. S. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu do ww. decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39, poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. W ocenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, E. S. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Skarżąca bowiem, w chwili wydawania decyzji posiada niezbędne środki utrzymania, gdyż zamieszkuje ona w jednym domu z dwoma synami, którzy jej pomagają. Strona pozostaje w kręgu rodziny, która jej pomaga, wobec czego powinna liczyć na jej pomoc i opiekę. Nadto, skarżąca nie korzystała z pomocy społecznej, co świadczy o tym, że ma środki utrzymania. Ponadto Prezes ZUS stwierdził, że podnoszone przez odwołującą się trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wskazała, że wbrew stanowisku organu, choć mieszka w jednym domu z synami, to nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, w więc nie może być uzależniona od swoich dzieci. Skarżąca podkreśliła, że w jej sprawie zapadł przed WSA w Warszawie wyrok w dniu 7 listopada 2007 r. (sygn. akt IISA/Wa 1436/07), w którym Sąd wskazał, że organ ma zbadać, czy skarżąca zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym z dziećmi. Zdaniem skarżącej, Prezes ZUS nie dopełnił tego obowiązku. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że rozpatrywana sprawa była już przedmiotem oceny ze strony Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 7 listopada 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 1436/07) uchylił decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] odmawiającą przyznania pani E. S. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny kwestii posiadania przez skarżącą wystarczających środków utrzymania. Organ przyjął bowiem bezkrytycznie tezę, że skoro skarżąca zamieszkuje z synami to razem z nimi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Tymczasem, w ocenie Sądu, fakt wspólnego zamieszkiwania przez matkę z dorosłymi synami w jednym lokalu nie przesądza o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego. Tak więc, ponownie rozpatrując sprawę organ powinien, zdaniem Sądu, wziąć pod uwagę zarówno oświadczenie pani E. S. z dnia 5 marca 2007 r. jak i ustalić w toku postępowania, czy okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż strona pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z pełnoletnimi dziećmi. Realizując zalecenia Sądu, Prezes ZUS uzyskał informację z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z A. (miejsca zamieszkania skarżącej), z której wynika, że sytuacja materialna wnioskodawczyni jest ciężka. Nie posiada ona bowiem żadnych źródeł dochodu i jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Pracownik MOPS nie był w stanie stwierdzić, czy skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synami. Pani E. S. w dniu 6 marca 2008 r. złożyła pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczenie, w którym stwierdziła, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z synami. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w toku postępowania nie wykazał, że oświadczenie skarżącej jest nieprawdziwe. Tymczasem, z okoliczności sprawy wynika, że skarżąca jest konsekwentna w swoim stanowisku. Oświadczenie skarżącej jest zgodne z tym, co podniosła w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym i o sytuacji rodzinnej z dnia 5 marca 2007 r., a także w pismach kierowanych do organu i skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Także informacja z MOPS w A. może wskazywać na to, że wnioskodawczyni nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z dziećmi. Tymczasem organ nie odnosi się do tej sytuacji, ale poprzestaje na stwierdzeniu, że skoro pani E. S. pozostaje w kręgu rodzinnym, to powinna liczyć na pomoc rodziny lub ewentualnie środki z opieki społecznej. Takie stanowisko organu jest nie do przyjęcia w świetle postanowień art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który nie warunkuje przyznania świadczenia od oceny stosunków rodzinnych wnioskodawcy, ale wskazuje m.in. na przesłankę braku niezbędnych środków utrzymania. Opisana przesłanka powinna być oceniana wedle stanu na chwilę wydania decyzji przez organ, a nie powinna odnosić się do ewentualnych przyszłych korzyści, które mogłaby uzyskać strona. Tak więc, stanowisko Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie ma uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym oraz treści art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji, Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.