II SA/Wa 736/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Ewa Kwiecińska Sędzia WSA – Maria Werpachowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Z.F. na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – oddala skargę – Senat [...] Uniwersytetu [...] w [...] uchwałą z dnia [...] października 2015 r. nr [...], powołał Uczelnianą Komisję Wyborczą do przeprowadzenia wyborów na kadencję 2016 – 2020. Pismem z dnia 9 grudnia skarżący Z. F. wystąpił do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o stwierdzenie nieważności powyższej uchwały. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 71 ust. l pkt 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, statut uczelni publicznej określa skład kolegium elektorów oraz tryb wyboru jego członków, tryb wyboru organów jednoosobowych, przedstawicieli do organów kolegialnych oraz osób pełniących inne funkcje z wyboru z zachowaniem m.in. zasady, iż wybory przeprowadzają komisje wyborcze powołane w trybie określonym w statucie, natomiast kandydatów do komisji wyborczych przedstawia odpowiednio rektor i dziekan zgodnie z § 3 ust. 2 ordynacji wyborczej [...] Jednak przepis statutu [...] nie stanowi, kto ma uprawnienie do zgłaszania kandydatów na członków komisji wyborczych, gdzie, kiedy i w jaki sposób można zgłaszać kandydatów do tej komisji, a statut uczelni publicznej powinien uwzględniać zasady określone w art. 71 pkt 1 – 7 również do członków komisji wyborczych. W ten sposób odebrano wyborcom prawo do zgłoszenia kandydatów na członków Uczelnianej Komisji Wyborczej i tym samym wybory dokonano z naruszeniem art. 71 ust. 1 ustawy. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej uchwały i w uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Natomiast przedmiotowa sprawa nie stanowi sprawy administracyjnej z uwagi na okoliczność, że żądanie to nie dotyczy sprawy indywidulanej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej. Jednocześnie powołano się na uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1998 r sygn. akt III ZP 46/97, OSNP 1998 nr 13 , poz. 384 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 409/1 który orzekł, że "rozstrzygnięcie Ministra w sprawie uchwały senatu lub decyzji rektora nie jest wydawane na podstawie i w trybie przepisów k.p.a., lecz jest rozstrzygnięciem z zakresu tzw. nadzoru prawnego, które podejmowane jest z urzędu wobec określonego podmiotu, podlegającemu temu nadzorowi ex lege, a jego przedmiotem jest następcza (ex post) ocena prawa konkretnego, już podjętego aktu prawnego senatu lub rektora i to wyłącznie z punktu widzenia jego legalności". Zatem postępowanie nadzorcze wszczyna się z urzędu, a wnioskujący nie posiada legitymacji upoważniającej do skutecznego żądania w tym zakresie. Jednocześnie pouczono skarżącego, że w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, może się zwrócić do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższe postanowienie skarżący odebrał w dniu 13 stycznia 2016 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. skarżący Z. F. złożył wniosek do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej uchwały i jednocześnie zaznaczył, że niniejszego wystąpienia prosi "nie traktować jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 kpa w zw. z art. 144 kpa, lecz jako skargę na niezgodne z prawem działania Rektora [...] oraz Uczelnianej Komisji Wyborczej [...] oraz sugestię rozważenia możliwości wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały senatu [...] lub podjęcia innych stosownych działań". Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego zawiadomił skarżącego pismem z dnia [...] lutego 2016 r., powołując się na art. 237 § 4 oraz 36 § 1 i 2 k.p.a., o przedłużeniu terminu rozpatrzenia skargi do dnia 22 marca 2016 r. z uwagi na konieczność ustalenia okoliczności prawnych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Pismem z dnia 6 marca 2016 r. skierowanym do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego skarżący wniósł o wydanie stosownej decyzji w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu podał, że cofa deklarację by pismo z dnia 20 stycznia 2016 r. "traktowane było tylko jako skarga. Proszę potraktować to pismo jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" wskazując, ze organ wprowadził go w błąd poprzez wskazanie iż nie posiada legitymacji do żądania unieważnienia uchwały oraz błędne wskazanie terminu złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem według "art. 129 § 2 k.p.a., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie 14 dni nie 7 dni". Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], mając za podstawę art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem postanowienia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] senatu [...] Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] października 2015 r. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi, zaś w myśl art. 141 § 2, zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zgodnie natomiast z art. 144 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym zażaleń, do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań i według art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Natomiast zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania i postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stąd też odnosząc się do zarzutu organ stwierdził, że skarżący został prawidłowo pouczony o terminie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaś postanowienie z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] zostało doręczone stronie w dniu 13 stycznia 2016 r. Tym samym termin wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął z dniem 20 stycznia 2016 r. Natomiast wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego za pośrednictwem systemu ePUAP w dniu 6 marca 2016 r. Jednocześnie do skarżącego zostało przesłane pismo z dnia 22 marca 2016 r. informujące, że na podstawie art. 237 § 3 k.p.a. skarga z dnia 20 stycznia została uznana za bezzasadną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący Z. F. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu – wskazując na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2016 r. stwierdzono, iż nie jest on stroną w przedmiotowej sprawie i dlatego zrezygnował z przysługującego mu prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i takiego oficjalnego wniosku w terminie nie złożył. Wprawdzie w dniu 20 stycznia 2016 r., a więc w ustawowym 7 dniowym terminie złożył pismo zatytułowane: "Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skarga" , lecz w treści tego pisma zadeklarował, by pismo to zostało potraktowane jako skarga i rozpatrzone w takim właśnie trybie, a nie jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, uznając argumenty wskazanych przez organ wyroków sądów administracyjnych, że nie jest stroną tego postępowania i nie ma legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały. Jednakże po upłynięciu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy powziął informację, z których wynika, że uzasadnienie organu odnośnie braku legitymacji skarżącego były fałszywe i wprowadziły go w błąd, tj. że faktycznie posiada on taką legitymację i miał pełne prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oba bowiem wskazane przez organ wyroki sądów administracyjnych obalone zostały późniejszym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2014 r. o sygn. akt I OSK 2159/14, z dnia 26.09.2014 r. z którego wyraźnie i jednoznacznie wynika, że skarżący, jako pracownik uczelni, posiada legitymację do żądania stwierdzenia każdej uchwały senatu lub decyzji rektora w przypadku jej niezgodności z prawem. Zatem nie bez znaczenia jest fakt, że organ świadomie wprowadził skarżącego w błąd, czego nie powinien czynić, albowiem było to niezgodnie z przepisami k.p.a. oraz konstytucji RP. Stąd też pismo z dnia 6 marca 2016 r. należy traktować, jeśli nie jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, to z pewnością jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały senatu, lecz organ w zaskarżonym postanowieniu nie uwzględnił cofnięcia powyższej. deklaracji. Z uwagi na fakt, że opóźnienie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło z winy organu, tj. z powodu błędnego pouczenia, że wnioskodawca nie ma uprawnienia do żądania stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały senatu, uzasadniony jest wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten jest jednocześnie wnioskiem o przywrócenie stanu zgodnego z prawem oraz wnioskiem o rozpatrzenie wniosku o ponowne rozparzenie sprawy stwierdzenia nieważności wskazanej już wyżej uchwały nr [...] Senatu, bowiem nie ponosi on żadnej winy za opóźnienie złożenia tego wniosku. Zatem niniejsza skarga na przedmiotowe postanowienie – zdaniem skarżącego – oraz wniosek o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak też wniosek o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i rozpatrzenie przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały Senatu [...], są w pełni uzasadnione. W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Zgodnie z treścią art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 2016 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2016 r., poz. 23), od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, a w myśl § 3 tegoż przepisu, od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z kolei według art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi i zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zaś według treści art. 144 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Senatu [...] Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...]i pouczył skarżącego o opisanym powyżej środku jego zaskarżenia, zaś postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 13 stycznia 2016 r. Zatem termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu 20 stycznia 2016 r. Wprawdzie skarżący w tym dniu (20 stycznia 2016 r.) złożył do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz jednocześnie wyjaśnił w uzasadnieniu, że prosi, aby wniosek "nie traktować jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 kpa w zw. z art. 144 kpa, lecz jako skargę na niezgodne z prawem działania Rektora [...] oraz Uczelnianej Komisji Wyborczej [...] oraz sugestię rozważenia możliwości wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały senatu [...], lub podjęcia innych stosownych działań". Jednakże po podjęciu zgodnie z wolą skarżącego postępowania w trybie Działu VIII k.p.a. (art. 237 § 4 powołany w piśmie organu z dnia 26 lutego 2016 r.), skarżący pismem z dnia 6 marca 2016 r. stwierdził, że cofa deklarację by pismo z dnia 20 stycznia 2016 r. "traktowane było tylko jako skarga. Proszę potraktować to pismo jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy". Stosownie do treści art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Skoro zatem skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dopiero w dniu 6 marca 2016 r., a termin do jego złożenia – co już wyżej opisano – upływał w dniu 20 stycznia 2016 r., to zasadnie Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], mając za podstawę art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem postanowienia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] senatu [...], Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] października 2015 r., bowiem – wbrew zarzutom skarżącego zawartym w skardze – został on prawidłowo pouczony o środku zaskarżenia. W tym miejscu wskazać należy skarżącemu, że Sąd nie jest właściwy do przywrócenie terminu do złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy toczącej się w trybie administracyjnym, bowiem w myśl art. 59 § 1 k.p.a., o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a według treści § 2 tegoż przepisu, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zatem w myśl powyższego przepisu, pisma z dnia 6 marca 2016 r. – wbrew stanowisku skarżącego – nie można potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu, bowiem zarówno z tytułu, jak i z treści tego pisma, nie sposób się – zdaniem Sądu – doszukać takiej woli skarżącego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), należało orzec jak w sentencji wyroku.