II SA/Wa 737/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska,, Asesor WSA Janusz Walawski (spr.), Protokolant Piotr Witaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2006 r. sprawy ze skargi D. Z. przedstawicielki ustawowej małoletniego N. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w dniu [...] lutego 2006 r. wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], którą odmówił D. Z. przyznania w drodze wyjątku renty rodzinnej dla małoletniego N. Z. po zmarłym ojcu W. Z. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa powyżej, muszą być spełnione łącznie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania tegoż świadczenia. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej i w pierwszej kolejności bada się uprawnienia, jakie przysługiwałyby osobie zmarłej. Również szczególna okoliczność, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), odnosi się do osoby zmarłej. Za szczególną okoliczność, uważa się wyłącznie zdarzenie lub trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby, z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. W przedmiotowej sprawie wnioskowane świadczenie w drodze wyjątku nie mogło zostać przyznane, gdyż powyżej opisana przesłanka nie została spełniona. Z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że ostatnio udowodniony okres składkowy przypada na dzień [...] grudnia 1998 r. i od tej daty do dnia zgonu, który nastąpił w dniu [...] września 2005 r., a więc przez 6 lat i 8miesięcy nie został udokumentowany jakikolwiek okres, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenie społeczne. W tym okresie nie była wobec zmarłego orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty na podstawie ustawy nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne niezależne od jego woli, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wydana po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stała się przedmiotem skargi złożonej przez D. Z. przedstawicielkę ustawową małoletniego N. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podała, że takie rozstrzygnięcie organu jest krzywdzące, gdyż jej mąż przez 22 lata płacił składki. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wyjaśnił, iż wprawdzie zmarły w wieku 48 lat ojciec dziecka wykazał 19 lat i 10 miesięcy ubezpieczenia, lecz w 10 - leciu ocenianym do uprawnień tylko 3 lata i 4 miesiące, a w latach 1991-1994 i 1999-2005 (do daty zgonu) nie pracował. Organ odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wyjaśnił, iż niespełna 20 - letni staż pracy zmarłego nie powoduje automatyczne przyznanie prawa do przedmiotowego świadczenia dla syna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do brzmienia art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione w przytoczonym przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Podkreślić należy, iż pozostawić tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie oznacza, iż ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego jest zobowiązany do przestrzegania przepisów postępowania administracyjnego. Z mocy art. 7 k.p.a. był zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest także zobowiązany do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz do uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w rozpatrywanej sprawie nie naruszył powyżej określonych reguł procesowych. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż N. Z. jest pozostałym po zmarłym ojcu W. Z. Bezspornym również jest to, że nie ma on niezbędnych środków utrzymania zważywszy na trudną sytuację materialną jego matki oraz nie może podjąć pracy ze względu na wiek. Reasumując, opisane powyżej przesłanki upoważniałyby do przyznania mu renty rodzinnej w drodze wyjątku. Jednak poza tym warunkami, kolejną obligatoryjną przesłanką przyznania wnioskowanego świadczenia jest uznanie, że tylko wskutek szczególnych okoliczności, nie zostały spełnione przez jego ojca warunki do uzyskania prawa do renty na zasadach ogólnych. Zdaniem Sądu, ta przesłanka nie została spełniona i organ zasadnie wydał decyzję o odmowie przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Zauważyć bowiem należy, że zmarły ojciec dziecka na przestrzeni 48 lat życia udokumentował jedynie 19 lat i 10 miesięcy okresu ubezpieczenia i jest to okres zdecydowanie nieadekwatny do jego wieku. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby przez pozostały okres aktywności zawodowej, pozostawanie bez pracy oraz nieodprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne, nastąpiło z powodu niezawinionych przez niego i niezależnych od jego woli, sytuacji. Słusznie zatem organ uznał, że nie było żadnych przeciwwskazań do świadczenia przez W. Z. i w konsekwencji odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne. Indywidualna decyzja ww. o zaprzestaniu pracy i związanej z nią obowiązkiem odprowadzania tych składek spowodowało, że wnioskowane świadczenie nie mogło zostać przyznane. Należy zwrócić uwagę, że świadczenie w drodze wyjątku nie ma charakteru socjalnego, przyznawanego według potrzeb. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd uznał, że nie są one trafne i nie mogły zostać uwzględnione. Sam fakt, że zmarły ojciec dziecka w pewnym okresie życia opłacał składki na ubezpieczenie społeczne nie może spowodować przyznanie przedmiotowego świadczenia, gdyż brak jest przepisów na to zezwalających. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.