II SA/Wa 737/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Protokolant asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia przetworzonej informacji publicznej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...]; 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2009 r. [...] p. M. L. zwrócił się – w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) – do Dyrektora Departamentu Sądów Wojskowych Ministerstwa Sprawiedliwości o udostępnienie wszelkich dokumentów wytworzonych w Departamencie po dniu [...] marca 2004 r., a dotyczących jego osoby. W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. zwrócono wnioskodawcy uwagę, że realizacja żądania wymaga obszernej kwerendy dokumentów, a także konieczne jest zwrócenie się do adresatów części dokumentów opracowanych spośród dokumentacji wytworzonej w Departamencie. Informacja nosi zatem charakter informacji publicznej przetworzonej. Dlatego też, wezwano wnioskodawcę do wykazania, w terminie 14 dni, powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego, pod rygorem odmowy udzielenia informacji publicznej. Udzielając odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. [...] p. M. L. ograniczył swe żądanie do dokumentów wytworzonych po dniu [...] stycznia 2007 r. oraz podniósł, iż – w jego ocenie – wnioskowana informacja publiczna nie jest informacją przetworzoną, nie ma więc podstaw, by wymagać od niego wykazywania powodów, dla których spełnienie żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej i art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił [...] p. M. L. udostępnienia żądanej informacji publicznej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że żądane przez zainteresowanego materiały stanowią informację publiczną przetworzoną. Jednak wnioskodawca nie wykazał powodów, dla których spełnienie jego żądania byłoby szczególnie istotne dla interesu publicznego. W dniu [...] lutego 2010 r. [...] p. M. L. wystąpił do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając, że wadliwie uznano informację publiczną, o której udostępnienie się ubiega, za przetworzoną informację publiczną, do udostępnienia której wymagane jest wykazanie powodów szczególnie istotnych dla interesu publicznego. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję [...] p. M. L. podniósł, że stanowisko organu jest błędne, gdyż żądana informacja nie ma charakteru publicznej informacji przetworzonej, bowiem dotyczy wyłącznie osoby skarżącego. Natomiast udostępnienie wytworzonych dokumentów jest czynnością prostą, niewymagającą usunięcia danych chronionych prawem czy zaangażowania określonych środków finansowych, bądź osobowych do jej pozyskania. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, przytaczając w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację, jakiej użył w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy, procedurę i tryb, w tym także przypadki, w których dysponent informacji publicznej odmawia jej udostępnienia. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji publicznej o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Ustawa ta w art. 1 ust. 2 stanowi, że jej przepisy nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji, będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stosuje się, jeżeli informacja publiczna dostępna jest dla osoby zainteresowanej w innym trybie. Jeśli więc osoba zainteresowana ma zapewniony dostęp do żądanych informacji publicznych w innym trybie, wyłączone jest stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jak wynika ze sprawy, p. M. L. jest [...] i zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o udostępnienie mu dotyczących go dokumentów, będących w posiadaniu Departamentu Sądów Wojskowych Ministerstwa Sprawiedliwości, który prowadzi nadzór nad działalnością sądów wojskowych w zakresie spraw organizacyjnych, kadrowych i finansowych, a także rozpoznawania skarg, wniosków i wystąpień sędziów. Departament ten sprawuje nadto – w imieniu Ministra Obrony Narodowej – nadzór w zakresie czynnej służby wojskowej wobec żołnierzy zawodowych – sędziów tych sądów, m.in. w sprawach mobilizacyjnych czy etatowych. Nie powinno budzić wątpliwości, że p. M. L., będąc [...], pozostaje w strukturze sądów wojskowych, a zatem realizacja dostępu do wszelkich dokumentów, które go dotyczą, a które posiada Minister Sprawiedliwości, powinna nastąpić w trybie służbowym. Na rozprawie w dniu [...] listopada 2010 r. pełnomocnik Ministra Sprawiedliwości wyjaśnił Sądowi, że wniosek skarżącego został załatwiony na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej tylko dlatego, że zainteresowany złożył go w tym trybie. Gdyby jednak skarżący nie złożył swego wniosku w trybie dostępu do informacji publicznej, żądane – a posiadane przez organ dokumenty – zostałyby mu udostępnione. Niezależnie od tego, czy skarżący domaga się dokumentów kadrowych czy też innych, które go dotyczą, Minister takie dokumenty powinien udostępnić, jeśli tylko znajdują się w jego posiadaniu, i winien to uczynić bez konieczności stosowania w tym zakresie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jeśli bowiem organ sprawujący nadzór nad działalnością sądów wojskowych jest w posiadaniu jakichkolwiek dokumentów, które personalnie dotyczą sędziego, zobowiązany jest udostępnić je zainteresowanemu, wszak z istoty relacji służbowej wynika, by pozostający w stosunku służbowym [...] znał stanowisko organu nadzoru w kwestiach, które go dotyczą (analogicznie jest w relacji pracodawca – pracownik), bądź też wiedział o treści innych dotyczących go dokumentów, którymi Minister dysponuje. Z konstytucyjnej zasady autonomii informacyjnej jednostki wynika, że każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa (art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), przy czym chodzi tu o ochronę danych osobowych, ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Wynika z tego, że realizowany w trybie służbowym dostęp do dokumentów, które dotyczą skarżącego, może być ograniczony tylko wtedy, gdy dokumenty te dotyczą także innych osób (co nie wyklucza udostępnienia dokumentów odpowiednio zanonimizowanych); dostęp do nich może być również całkowicie wyłączony, jeżeli wymaga tego ochrona informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Zatem bez względu na to, czy skarżący w celu zapoznania się z dokumentami, które go dotyczą, użyłby trybu dostępu do informacji publicznej, czy też nie, Minister Sprawiedliwości w pierwszej kolejności winien stosować służbowy tryb dostępu do tych dokumentów. Jeśli dokumenty, które dotyczą zainteresowanego, mogą być mu udostępnione w trybie służbowym, a pełnomocnik Ministra nie neguje tej okoliczności, organ nie ma podstaw do procedowania w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Toteż Sąd stwierdził nieważność obu podjętych w sprawie decyzji, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa (art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej), w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Organ zrealizował bowiem wniosek skarżącego w trybie dostępu do informacji publicznej, wydając decyzję o odmowie jej udostępnienia, nie mając jednak w takiej sytuacji podstaw do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej (brak podstaw do wydania decyzji odmownej z powołaniem się na niewykazanie powodów, dla których spełnienie żądania skarżącego byłoby szczególnie istotne dla interesu publicznego), gdyż dopóki żądane przez zainteresowanego dokumenty, które go dotyczą, dostępne są dla niego w trybie służbowym (mogą być mu udostępnione w trybie służbowym), dopóty nie ma podstaw do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej (art. 1 ust. 2 ustawy). Godzi się także zwrócić uwagę Ministra, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r. o sygn. akt I OPS 13/09 (publ. LEX 579940) stwierdził, iż art. 24 § 1 pkt 5 kpa nie ma zastosowania jedynie do osoby piastującej funkcję ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa, w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa. Należy zatem a contrario przyjąć na podstawie rozważań zawartych w przedmiotowej uchwale, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 kpa ma zastosowanie w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa, w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik organu, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W rozpoznawanej sprawie tym pracownikiem Ministra Sprawiedliwości, podlegającym wyłączeniu, jest [...] P. K. który podpisał obie wydane w sprawie decyzje. Instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej jest tylko jednym z elementów gwarancji prawa do obiektywnego, bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, zatem podjęcie decyzji po złożeniu wniosku o ponowne jej rozpatrzenie przez tę samą osobę niewątpliwie świadczy o uchybieniu tej gwarancji, co stanowi podstawę wznowieniową, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 kpa. Jednakże w sprawie niniejszej rozstrzygnięcie Sądu determinowane jest przede wszystkim brakiem podstaw do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, zważywszy że żądane przez [...] p. M. L. dokumenty, które go dotyczą, winny być mu w pierwszej kolejności udostępnione w trybie służbowym. W takim stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 135 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.