II SA/Wa 737/13
WyrokWSA w Warszawie2013-06-26
Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Iwona Dąbrowska, Anna Mierzejewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, przy wydawaniu decyzji o przymusowym wykwaterowaniu z lokalu mieszkalnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organy administracji publicznej nie dokonały należytych ustaleń faktycznych dotyczących stanu zdrowia i sytuacji dochodowej skarżącego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie zbadał z urzędu, czy skarżący spełnia kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, co jest przesłanką wyłączającą stosowanie rygorystycznego trybu przymusowego wykwaterowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przymusowego wykwaterowania Z. P. z lokalu mieszkalnego z powodu zaległości w opłatach przekraczających trzy miesiące. Organ I instancji wydał decyzję o wykwaterowaniu, którą Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej utrzymał w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, wskazując m.in. na swój stan zdrowia i odmowę umorzenia zadłużenia. WSA w Warszawie oddalił pierwotnie skargę, jednak NSA uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. WSA, rozpoznając sprawę ponownie, uwzględnił skargę.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; zasądzono od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz skarżącego kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Anna Mierzejewska, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie przymusowego wykwaterowania z lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] grudnia 2009 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz skarżącego Z. P. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2011 r., na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego w S. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], którą to decyzją zarządzono przymusowe wykwaterowanie Z. P. z lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. B. [...].
Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 38 ust. 2 w zw. z art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.).
W motywach uzasadnienia wskazał, że Z. P. posiada od 1986 r. tytuł prawny do przedmiotowego lokalu i pobiera świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł miesięcznie. Opłata miesięczna za lokal wynosiła [...] zł. Zaległość wobec Agencji z tytułu używania lokalu przekracza okres 3 miesięcy i według stanu na dzień [...] listopada 2009 r. wynosi [...] zł. Jednocześnie organ wskazał, że Z. P. nie należy do kategorii osób określonych w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu. Nadto ustalił, iż wraz z nim w przedmiotowym lokalu takie osoby nie zamieszkują.
Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 38 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu w stosunku do osób niebędących żołnierzami służby stałej, które nie uiszczają pełnych opłat za używanie lokalu lub pełnych opłat pośrednich z tytułu zajmowanego lokalu mieszkalnego przez łączny okres dłuższy niż trzy miesiące, dyrektor oddziału regionalnego Agencji zarządza przymusowe wykwaterowanie w trybie art. 45 ustawy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Z. P. do tutejszego Sądu.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 38 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz art. 138 k.p.a.
Wskazał ponadto, że zaskarżona decyzja jest "nieważna i niewykonalna" (art. 156 k.p.a.), albowiem nadal posiada tytuł prawny do przedmiotowego lokalu. Podkreślił, że nienagannie pełnił służbę i przydzielona kwatera nadal mu przysługuje. Zaistniałe zadłużenie skarżący tłumaczył tym, że wypłacana mu emerytura jest zaniżona, nadto tym, że organ odmówił mu umorzenia zadłużenia i rozłożenia zaległości na raty.
Skarżący stwierdził ponadto, że jest prześladowany, że napromieniowanie przedmiotowego lokalu ponad 15,5 razy przekracza dopuszczalną normę i że w tej sprawie złożył stosowną skargę do Prokuratury. W skardze przedstawił także historię swojego zadłużenia i uchylenia decyzji w przeszłości. W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja ma charakter "wymuszenia, szantażu, prześladowań politycznych".
Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1718/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. P. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę wskazał, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu [...] czerwca 2008 r. Stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu dotychczasowym. Wobec tego Sąd uznał, że pomimo wejścia w życie zmian w ustawie o zakwaterowaniu, do rozpoznania przedmiotowej sprawy należało stosować przepisy obowiązujące w dacie wszczęcia niniejszego postępowania. Powołując się na art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP WSA w Warszawie wskazał, że użyte w art. 38 ust. 2 powołanej ustawy sformułowanie "zarządza" oznacza, że w sytuacji spełnienia przesłanek w nim zawartych organ jest zobowiązany do zarządzenia przymusowego wykwaterowania w trybie art. 45 ustawy. Sąd uznał, że jest bezsporne, że skarżący nie uiszcza pełnych opłat za używanie i zajmowanie lokalu przez okres dłuższy niż trzy miesiące. Strona nie kwestionuje, iż zadłużenie to przekracza kwotę [...] zł. Jednocześnie bezsporne jest, iż skarżący nie należy do kategorii osób, o których mowa w art. 45 ust. 3 powołanej ustawy, również nie zaistniały w sprawie przesłanki z art. 45 ust. 3 pkt 4 oraz art. 45 ust. 3 pkt 5 tej ustawy, uprawniające do otrzymania lokalu socjalnego od gminy.
Dodatkowo Sąd wskazał, iż skarżący nie jest osobą obłożnie chorą – to jest stosownie do wskazanej normy prawnej, osobą, która dysponuje dokumentem urzędowym lub zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym stan zdrowia, w którym chory bez narażenia życia lub zdrowia nie może prowadzić normalnej egzystencji, a w szczególności nie jest zdolny do podjęcia żadnej pracy, wydanym nie wcześniej niż 1 miesiąc przed wykonywaniem przymusowego wykwaterowania.
Od powyższego wyroku pełnomocnik Z. P. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, to jest "art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie kontroli działania Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej i wydanej przez niego decyzji, pod kątem jej zgodności z przepisami prawa materialnego, w szczególności z art. 45 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, gdy wydana decyzja w sposób oczywisty narusza prawo",
2) przepisów postępowania, to jest:
a) art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez jego niezastosowanie i rozpoznanie sprawy wyłącznie w granicach określonych zarzutami i wnioskami skargi, a także podstawą prawną powołaną przez skarżącego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, przez jego niezastosowanie wynikające z uznania, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że organ administracyjny posiadał i nadal posiada dokumenty, które uzasadniają zakaz wykwaterowania. Skarżący kasacyjnie w tym względzie chciałby jako dowód powołać decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. z dnia [...] lutego 1986 r. o przyznaniu mu dodatkowej powierzchni mieszkalnej ze względu na stan zdrowia – z zastrzeżeniem, iż powierzchnia ta jest mu przyznana na stałe i trwale.
Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i wyrokiem z dnia 7 lutego 2013 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
NSA powołując się na art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazał, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że gdy granice zaskarżenia nie pokrywają się z granicami rozpoznania, to sąd ma prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Jednakże Sąd pierwszej instancji niezwiązany granicami skargi nie może przekroczyć tych granic sprawy administracyjnej i stosunku prawnego, w których skarga została wniesiona, nie może bowiem swoimi ocenami prawnymi "wkraczać" w sprawę nową w stosunku do tej, która była, albo powinna być przedmiotem postępowania przed organem administracji i wydawanych w nim aktów, przy czym termin "sprawa" występuje w znaczeniu materialnym, a nie procesowym (por. Jan Paweł Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Warszawa 2010, wydanie 4, str. 313). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji ograniczony jest zakresem sprawy, a więc materialnym stosunkiem administracyjnoprawnym, który stanowił przesłankę wszczęcia postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji. A więc to stosunek administracyjnoprawny wyznacza przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego i ramy tego postępowania, a badanie prawidłowości konkretyzacji tego stosunku stanowi istotę postępowania sądowoadministracyjnego i stwierdzenie spełnienia wszystkich istotnych wymagań tego procesu konkretyzacji stanowi w postępowaniu sądowoadministracyjnym podstawowy warunek uznania zaskarżonej decyzji za legalną. Tak więc zakresem rozpoznania sądu pierwszej instancji objęte są wszystkie rozstrzygnięcia wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakiej fazie postępowania administracyjnego zostały wydane, jednak zawsze tylko w granicach stosunku administarcyjnoprawnego wyznaczającego daną sprawę administracyjną. NSA wskazał, że Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli pod względem legalności zaskarżonego aktu nie ustala ponownie stanu faktycznego, a jedynie ocenia, czy organy administracji publicznej zgodnie z regułami postępowania administracyjnego, ustaliły ten stan, a następnie, czy prawidłowo zastosowały do poczynionych ustaleń przepisy prawa materialnego.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, decyzja podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym naruszenie wskazanego przepisu będzie miało miejsce wówczas, gdy kontrolując legalność zaskarżonej decyzji sąd nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Oznacza to, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Tylko bowiem takie naruszenia przepisów mogłyby uzasadniać zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji środka przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie skontrolował działań organu administracyjnego zgodnie z wytycznymi zawartymi w art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co stanowi naruszenie tegoż przepisu. Dopuścił się także naruszeń, które miały wpływ na podjęte rozstrzygniecie, zatem zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi także uznać należy za uzasadniony. NSA przypomniał, że w niniejszej sprawie tytułem prawnym do zajmowania przez Z. P. lokalu mieszkalnego w K. przy ul. B. [...] jest decyzja przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] grudnia 1986 r. Natomiast – jak wynika z akt sprawy – w zawiadomieniu o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przymusowego wykwaterowania go z tego lokalu została zamieszczona informacja o istniejącym zadłużeniu, które to zadłużenie przekracza okres 3 miesięcy. NSA wskazał na art. 45 ust. 3 powołanej ustawy, który to przepis określa katalog przesłanek, których zaistnienie wyklucza wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego. NSA podał, iż jest mu z urzędu wiadome, iż z udziałem skarżącego toczyły się sprawy zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym, których przedmiotem było zaskarżanie przez Z. P. wadliwych – w jego ocenie – orzeczeń Wojskowych Komisji Lekarskich, które to Komisje miały orzekać w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową skarżącego oraz określać jego zdolność do czynnej służby wojskowej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ administracyjny dokonał niewłaściwej analizy sytuacji skarżącego pod kątem spełnienia przez niego przesłanek określonych w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, a Sąd pierwszej instancji zaaprobował to stanowisko. Nie jest bowiem wystarczające stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie należy do osób określonych w art. 45 ust. 3 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w sytuacji, gdy wykazane zostało, że skarżącemu przyznano dodatkową powierzchnię mieszkalną z uwagi na stan zdrowia.
NSA podkreślił, że skoro ustawodawca w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nałożył na organ obowiązek ustalenia, czy zobowiązany do opróżnienia lokalu jest między innymi osobą niepełnosprawną, albo emerytem lub rencistą, to zarazem dopuścił możliwość uzyskania tych danych od podmiotów nimi dysponujących. Dane w tym zakresie zatem mają służyć ochronie tych praw. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie dogłębna analiza orzeczeń Wojskowych Komisji Lekarskich wydanych w stosunku do skarżącego ma bardzo istotny wpływ na wynik przedmiotowego postępowania, gdyż może włączyć Z. P. do kręgu osób wskazanych w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Przypomnieć należy w tym miejscu, że organ administracji publicznej nie może poprzestawać na oczekiwaniu na zgłoszenie przez stronę środków dowodowych, lecz winien zgodnie z zasadą oficjalności z urzędu przeprowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do praworządnego załatwienia sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ administracyjny nie dokonał należytych ustaleń co do zastosowania przepisu art. 45 ust. 3 powołanej ustawy. Ponadto NSA wskazał, że z akt wynika, iż skarżący wnosił o rozłożenie przedmiotowego zadłużenia na raty, jednakże organ odmówił mu takiej możliwości. Natomiast prowadzenie egzekucji administracyjnej w stosunku do skarżącego z tytułu zadłużenia za lokal wskazuje, że po potrąceniu należności z emerytury, pozostaje mu 1.316, 62 zł miesięcznie. Nie jest zatem zasadne twierdzenie, że skarżący nie stara się o uregulowanie spraw opłat za lokal.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji weźmie pod uwagę poczynione wyżej wywody, a w razie stwierdzenia, że zachodzą przesłanki określone w art. 45 ust. 3 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, umorzy postępowanie w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.
W świetle postanowień art. 190 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu 12 czerwca 2008 r., co oznacza, że do rozpoznania przedmiotowej sprawy należy stosować przepisy obowiązujące w dacie wszczęcia niniejszego postępowania na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143). Wobec tego Sąd uznał, że pomimo wejścia w życie zmian w ustawie o zakwaterowaniu, do rozpoznania przedmiotowej sprawy należało stosować przepisy obowiązujące w dacie wszczęcia niniejszego postępowania.
Bezsporne jest również, że skarżący nie uiszcza pełnych opłat za używanie i zajmowanie lokalu przez okres dłuższy niż trzy miesiące, a zadłużenie po stronie skarżącego przekracza kwotę [...] zł.
Natomiast nie jest bezsporne, iż skarżący nie należy do kategorii osób, o których mowa w art. 45 ust. 3 powołanej ustawy, w tym szczególnie do kategorii osób o których mowa w art. 45 ust. 3 pkt 3 bądź art. 45 ust. 3 pkt 4 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Przypomnieć należy, że NSA w swoim wyroku wskazał na art. 45 ust. 3 powołanej ustawy, który to przepis określa katalog przesłanek, których zaistnienie wyklucza wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego. Ponadto NSA podał, iż jest mu z urzędu wiadome, iż z udziałem skarżącego toczyły się sprawy zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym, których przedmiotem było zaskarżanie przez Z. P. wadliwych – w jego ocenie – orzeczeń Wojskowych Komisji Lekarskich, które to Komisje miały orzekać w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową skarżącego oraz określać jego zdolność do czynnej służby wojskowej.
Skoro zatem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu było wiadomo z urzędu, że Z. P. kwestionował przed sądami administracyjnymi orzeczenia dotyczące jego stanu zdrowia, to tym bardziej okoliczności te winny być znane organowi z urzędu. Oznacza to zatem, że organ administracyjny nie dokonał należytych ustaleń co do zastosowania wskazanego wyżej przepisu art. 45 ust. 3 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Podkreślić należy, że organ administracji publicznej nie może poprzestawać na oczekiwaniu na zgłoszenie przez stronę środków dowodowych, lecz winien zgodnie z zasadą oficjalności z urzędu przeprowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do praworządnego załatwienia sprawy.
Niezależnie od okoliczności związanych ze stanem zdrowia skarżącego, mogącym mieć ewentualny wpływ na rozstrzygnięcie organu, wskazać należy, że obowiązkiem organu jest również zbadanie drugiej z możliwych przesłanek, o której mowa w art. 45 ust. 3 pkt 4 powołanej ustawy o zaopatrzeniu Sił Zbrojnych RP.
Jak wynika bowiem z akt sprawy, zarówno Dyrektor Oddziału Rejonowego WAM w S., jak i Prezes WAM przyjął, iż skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o spełnianiu przez niego kryteriów do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, co uzasadniało zastosowanie wobec niego, na podstawie art. 45 ust. 1 powołanej ustawy, administracyjnego trybu przymusowego wykwaterowania z zajmowanego lokalu mieszkalnego.
Również z tym poglądem nie można się zgodzić. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że ustawodawca w stosunku do określonej kategorii osób wymagających pomocy Państwa, wymienionych taksatywnie w art. 45 ust. 3 pkt 1-4 powołanej ustawy, wyłączył stosowanie rygorystycznego trybu przymusowego wykwaterowania w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z punktem 4 powołanego artykułu, wskazanego trybu nie stosuje się do emeryta lub rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Dodać należy, że przepis ten nie mówi o uzyskaniu świadczenia z pomocy społecznej, bowiem w tym przedmiocie rozstrzygają organy administracji samorządowej, a jedynie o spełnianiu kryteriów do uzyskania takowej pomocy. Zatem organ orzekający w sprawie przymusowego wykwaterowania emeryta lub rencisty jest obowiązany z urzędu ocenić czy strona spełnia kryteria do otrzymania pomocy społecznej, czy też nie. Nie znajduje natomiast uzasadnienia prawnego przenoszenie na stronę ciężaru wykazania spełnienia przedmiotowych kryteriów.
Zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Podmioty uprawnione do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej wskazuje art. 5 powołanej ustawy. Zaś kryteria do otrzymania pomocy społecznej zostały określone w art. 8 ww. ustawy. Materiał aktowy w niniejszej sprawie wskazuje, że spełnienia powyższych kryteriów organy WAM nie badały.
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że skarżący we wskazanym okresie mógł spełniać kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, co zmieniałoby jego sytuację prawną w świetle stosowania przepisu art. 45 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym zarówno decyzja Prezesa WAM, jak i Oddziału Rejonowego WAM w S. wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 k.p.a., zaś uchybienia te nie pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ będzie obowiązany uzupełnić materiał dowodowy w zakresie umożliwiającym ustalenie sytuacji zdrowotnej jak i dochodowej skarżącego na dzień orzekania i oceni, czy strona spełnia kryteria z art. 45 ust. 3 pkt 3 i 4 ww. ustawy.
Powyższe ustalenia stanowić będą punkt wyjścia do właściwego zastosowania jednego z dopuszczalnych prawem trybów przymusowego wykwaterowania z lokalu pozostającego w zasobach Agencji.
Ponadto organ rozważy starania skarżącego o rozłożenie przedmiotowego zadłużenia na raty, w kontekście prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do skarżącego z tytułu zadłużenia za lokal.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznając sprawę za niewystarczająco wyjaśnioną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w związku z art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 - ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło