II SA/Wa 740/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.) Anna Mierzejewska Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi P. O. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. oddala skargę w części dotyczącej kategorii zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 2. w pozostałej części odrzuca skargę. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. uznała P. O. za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria "[...]", zał. [...], grupa II. Ponadto ustaliła schorzenia powodujące niezdolność do służby wojskowej i schorzenia współistniejące. Komisja określiła również inwalidztwo z ogólnego stanu zdrowia nie zaliczając jednocześnie badanego do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową powstałego wskutek wypadku lub chorób, z tytułu których przysługuje świadczenie odszkodowawcze. W odwołaniu od powyższego orzeczenia P. O. podniósł, iż wniósł o określenie inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, motywując to tym, iż choroba [...] pojawiła się u niego po powrocie z III zmiany PKW w [...], a objawy nasilały się stopniowo wraz z powrotem z każdej następnej zmiany w ramach PKW [...] i PKW [...] , a w zmianie spędził [...] miesiące w służbie poza granicami państwa w okresie od lipca 2004 r. do października 2010 r. Wskazał, iż jego uczestnictwo w PKW mogło mieć na to schorzenie duży wpływ, gdyż każdego dnia w czasie trwania patroli i innych działań bojowych narażony był na duży stres. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., wydanym po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie § 4 pkt 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2004 r. nr 151, poz. 1594 ze zm. ) w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości oraz na podstawie § 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 15, poz. 80) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu podała, iż podnoszona przez skarżącego sprawa powiązania nadużywania i uzależnienia od [...] z warunkami służby wojskowej, a ściśle ze służbo pełnioną poza granicami państwa w ramach PKW [...] i PKW [...] nie znajduje żadnego uzasadnienia i potwierdzenia w badaniach i konsultacjach specjalistycznych, w tym w konsultacjach psychiatrycznych, jakie odbywał P. O. przed wojskową komisją lekarską, a ściśle w TWKL [...] przed każdym wyjazdem na misję i po każdym powrocie do kraju. W karcie z badań lekarskich i konsultacji, w tym psychiatrycznych, nie ma żadnej adnotacji o nadużywaniu [...] i problemach [...] wnoszącego odwołanie. Także w żadnym z wydanych w tym okresie, od marca 2005 r. do grudnia 2010 r., orzeczeń nie ma nigdzie rozpoznanego i ujętego schorzenia dotyczącego zespołu uzależnienia spowodowanego używaniem [...], a orzeczeń tych jest kilka: orzeczenie TWKL [...] nr [...] - marzec 2005 powrót z PKW [...], orzeczenie TWKL [...] nr [...] - marzec 2005, orzeczenie TWKL [...] nr [...] - lipiec 2005 - wyjazd do PKW [...], orzeczenie TWKL [...] nr [...] - wyjazd do PKW [...], orzeczenie TWKL [...] nr [...] - styczeń 2007 - powrót z PKW [...], orzeczenie TWKL [...] nr [...] - marzec 2008 - wyjazd do PKW [...], orzeczenie TWKL [...] nr [...] - sierpień 2009 - powrót z PKW [...], orzeczenie TWKL [...] nr [...] - październik 2010 - powrót z PKW [...]. Komisja stwierdziła, że nie ma żadnych podstaw do uznania rozpoznanego u P. O. zespołu uzależnienia spowodowanego używaniem [...] - § 72 pkt 2, stanowiącego przyczynę niezdolności do zawodowej służby wojskowej - za schorzenie pozostające w związku ze służbą wojskową. W skardze na powyższe orzeczenie w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. O. zarzucił mu: 1. naruszenie art. 7, 8, 9 i 77 § 1 k.p.a. w związku z § 25 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, poprzez niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności oraz nieprzeprowadzenie wszystkich dowodów, 2. wydanie orzeczenia z pominięciem niezbędnej dokumentacji w zakresie ustalenia okoliczności powstania stwierdzonego schorzenia, 3. naruszenie art. 77 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a., poprzez dowolną ocenę dowodów, a w szczególności orzeczeń TWKL, 4. naruszenie art. 10 k.p.a., poprzez zaniechanie obowiązku umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem orzeczenia w oparciu o niekompletny materiał dowodowy. Podnosząc ww. zarzuty wniósł o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego go orzeczenia TWKL w [...], a nadto o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący odniósł się do uchybień komisji skutkujących brakiem uznania związku rozpoznanych schorzeń oraz inwalidztwa ze służbą wojskową. Nie zakwestionował natomiast uznania go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] wniosła o jej oddalenie i podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana według powyższych kryteriów w części, w której jest dopuszczalna, tj. w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej, nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Natomiast w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić. Zagadnienie dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na orzeczenia wojskowych komisji lekarskich budziło szereg wątpliwości w orzecznictwie sądowym. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt OPS 8/97 (ONSA 1998, z. 2, poz. 39) wyrażono pogląd o dopuszczalności skargi do NSA na orzeczenia wojskowych komisji lekarskich, wydane na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. nr 4, poz. 16 ze zm.) i przyjęto, że komisje te należy traktować jako organy administracji publicznej. Wynika to bowiem, jak stwierdził Sąd, z ich usytuowania w strukturze resortu obrony narodowej, zakresu właściwości i kompetencji, wykonywanych funkcji, zachowania w działaniu zasady dwuinstancyjności i określenia działania w sprawach indywidualnych dotyczących interesów prawnych i obowiązków konkretnych osób fizycznych. Z kolei Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., syn. akt III ZP 9/99 (OSNAP i US 2000, nr 5, poz. 167), zajął stanowisko, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Wywiódł je z analizy powołanych w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 57, poz. 278 ze zm.) przepisów ustaw zawierających upoważnienie do jego wydania oraz § 5 ust. 2 tego rozporządzenia i stwierdził, że podstawą orzekania o związku choroby ze służbą wojskową nie jest to rozporządzenie, lecz przepisy tychże ustaw. Wskazał ponadto, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wydawane w toku postępowania kończącego się decyzją administracyjną innego organu (wojskowy organ emerytalny lub Zakład Ubezpieczeń Społecznych) i mają jedynie charakter wstępny jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy w drodze takiej decyzji, natomiast od decyzji kończących postępowanie przed organami wojskowymi w sprawach o określone świadczenia właściwa jest droga przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych. Ponadto Sąd Najwyższy zauważył, że ww. uchwała NSA nie mogła zatem odnosić się do wszelkich orzeczeń wydawanych przez wojskowe komisje lekarskie. Wreszcie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 stycznia 2000 r. w składzie siedmiu sędziów NSA, sygn. akt OSA 1/00 (ONSA 2001/2/47), mając na względzie powołane wyżej uchwały, orzekł, że od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. nr 4, poz. 16 ze zm.), w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje. Sąd w składzie orzekającym w całości podziela zaprezentowane wyżej stanowisko oraz argumentację o niedopuszczalności skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej, w zakresie dotyczącym stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie zatem skargę P. O. na zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej związku stwierdzonych schorzeń i inwalidztwa ze służbą wojskową, jako niedopuszczalną należało odrzucić. Natomiast skarga wyżej wymienionego w zakresie dotyczącym określenia jego stanu zdrowia w aspekcie zdolności do służby wojskowej jest dopuszczalna i podlega merytorycznej ocenie Sądu. Należy jednakże zauważyć, iż kontrola sądu administracyjnego orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej w tym zakresie ma ograniczony charakter i sprowadza się w istocie do jej badania pod względem formalnym. Oznacza to, iż sąd administracyjny ocenia jedynie, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach aktów wykonawczych regulujących te kwestie, a nadto czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby wojskowej. Innymi słowy, chodzi tu o stwierdzenie zgodności zaskarżonego orzeczenia z wymogami zawartymi w przepisach rozporządzeń Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. nr 151, poz. 1594 ze zm.) oraz z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 15, poz. 80). Kontrola dokonana przez Sąd w tym zakresie pozwala na przyjęcie, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu. Należy dodatkowo zauważyć, iż skarżący w istocie samego faktu uznania go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej nie kwestionował, natomiast swoje zarzuty skierował na niezgodne z prawem, jego zdaniem, ustalenie braku związku stwierdzonych schorzeń oraz inwalidztwa ze służbą wojskową. W związku zatem z rozstrzygnięciem o niedopuszczalności skargi w tym zakresie do sądu administracyjnego, brak było możliwości odniesienia się do nich przez Sąd orzekający w sprawie. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 oraz art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.