II SA/Wa 741/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Olga Żurawska – Matusiak po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. 27 lutego 2014 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek (formularz PPF) W. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną B. L.. Oświadczył, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni 3 ha, dom o powierzchni 125 m2 "w budowie", broń myśliwską o wartości powyżej 3.000 euro, a żona samochód marki [...] o wartości 5.000 zł. Podniósł, że nie ma żadnych oszczędności. Wskazał, że źródłem jego utrzymania jest dochód osiągany z działalności rolniczej w wysokości 600 zł miesięcznie – 7.200 zł rocznie. Natomiast żona pracuje za granicą, ale nie zna jej dochodów. W celu podpisania złożonego formularza oraz ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony, został zwrócony wnioskodawcy formularz PPF, a jednocześnie strona została wezwana do nadesłania: kserokopii dokumentu, z którego wynika wysokość otrzymywanych dochodów, oświadczenia o wysokości stałych, niezbędnych kosztów utrzymania, kserokopii dokumentów poświadczających wysokość stałych kosztów utrzymania (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę), wyciągu z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia o wysokości dochodu osiąganego przez żonę. Wnioskodawca - odnosząc się do ww. wezwania 20 marca 2014 r. (data stempla pocztowego na kopercie) nadesłał podpisany formularz PPF, natomiast nie uzupełnił wniosku w zakresie wymaganych dokumentów, dotyczących sytuacji majątkowej. Postanowieniem z 1 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia wnioskodawca wniósł w ustawowym terminie sprzeciw, w którym stwierdził, że argumenty przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy są wystarczające do przyznania mu adwokata. Skarżący wyraził również przekonanie, że w niniejszej sprawie powinien być reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, gdyż ze względu na zły stan zdrowia i znaczną odległość od Sądu nie ma możliwości przyjechać do Sądu. Ponadto nie przedstawił żadnych okoliczności dotyczących jego sytuacji osobistej i majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż w związku ze skutecznym wniesieniem sprzeciwu, postanowienie z 1 kwietnia 2014 r., zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "P.p.s.a."), traci moc, co oznacza, iż sprawa jest ponownie rozpoznawana od początku. Następnie podkreślić trzeba, iż prawo pomocy, uregulowane w art. 243 i przepisach następnych P.p.s.a., może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Powyższe wskazuje, że instytucja prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sprawie. Natomiast ewentualne ich uiszczenie pociągnęłoby za sobą uszczerbek utrzymania koniecznego, przez który należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w sposób uniemożliwiający zapewnienie minimum warunków socjalnych. Z tych względów na stronie ciąży obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych, co jednocześnie oznacza, że takie sytuacje powinny mieć miejsce jedynie wtedy, gdy zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Realizacja obowiązku wykazania przez stronę swojej trudnej sytuacji materialnej polega m. in. na przedstawieniu niezbędnych informacji dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w urzędowym formularzu wniosku, a także składaniu dodatkowych oświadczeń i dokumentów, w trybie tzw. postępowania wyjaśniającego. W tym miejscu zauważyć trzeba, że użycie w przywołanym wyżej przepisie określenia "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać Sąd, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy również wskazać, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że skarżący, nie wykonał wezwania Referendarza sądowego z 12 marca 2014 r., co do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną. Nie załączył ich również do sprzeciwu. Zasadnym jest wyjaśnienie, że gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych wnioskującego, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie dodatkowe dokumenty źródłowe. Procedura ta stanowi rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, dającego możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób klarowny i pełny stanu majątkowego strony oraz członków gospodarstwa domowego, w którym pozostaje. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w rozumieniu powyżej cytowanego art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, podnieść należy, że informacji o stanie majątkowym swojej rodziny skarżący nie poparł dowodami, o które był wzywany. Nie przedłożył żądanych dokumentów wymienionych w wezwaniu z 12 marca 2014 r., co uniemożliwia pełną ocenę jego sytuacji majątkowej. Bez tej dokumentacji Sąd nie jest w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny. Trzeba mieć na względzie, że co do zasady dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów złożonych przez stronę w trybie art. 255 P.p.s.a., Sąd może wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy. Z drugiej zaś strony, dyspozycja art. 255 P.p.s.a. obliguje stronę skarżącą do terminowej i zgodnej z wezwaniem reakcji. Uchylanie się strony od przedstawienia stosownych dokumentów na potwierdzenie jej argumentów oraz mających dokładnie i wyczerpująco przedstawiać jej sytuację powoduje, że niemożliwe jest przeprowadzenie oceny stanu majątkowego w taki sposób, by można było jednoznacznie stwierdzić, iż sytuacja, w której się znalazła, uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca, na którym ciąży obowiązek dowodzenia swych racji, musi się liczyć z tym, że brak współdziałania z sądem będzie skutkował negatywnym dla niego rozstrzygnięciem (zob. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego, LexisNexis, W-wa 2011, s. 717). W niniejszej sprawie skarżący nie wypełnił tego zobowiązania Tym samym należało uznać, że nie wykazał, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 powołanej ustawy orzeczono, jak w sentencji postanowienia.