II SA/Wa 745/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. T. na zarządzenie Przewodniczącego Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego p o s t a n a w i a - odrzucić skargę - Zarządzeniem z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 429 § 1 k.p.k. w związku z art. 545 § 2 k.p.k. oraz art. 124n ustawy z dnia 24 sierpnia 1994 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), Przewodniczący Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej odmówił przyjęcia wniosku K. T. o wznowienie postępowania dyscyplinarnego. W uzasadnieniu organ wskazał, iż orzeczeniem z dnia [...] października 1994 r. nr [...] Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w O. z dnia [...] września 1994 r. o wydaleniu K. T. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej. Następnie Przewodniczący podał, że w dniu 21 października 2004 r. skarżąca złożyła adresowany do Komendanta Głównego PSP wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego zakończonego wyżej wymienionym orzeczeniem. W dniu 26 stycznia 2010 r. wniosek ten został przekazany przez Dyrektora Biura Kadr i Organizacji Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym PSP. Oceniając wniosek skarżącej Przewodniczący, w pierwszej kolejności, wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 124n ustawy z dnia 24 sierpnia 1994 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego. Przewodniczący stwierdził, że taki przypadek zastosowania przepisów k.p.k. miał miejsce w odniesieniu do wniosku skarżącej i należało zastosować przepis art. 545 § 2 k.p.k. Przepis ten, jak wyjaśnił dalej Przewodniczący, w przypadku wniosku strony (niebędącej prokuratorem) o wznowienie postępowania karnego wprowadza wymóg, aby tego rodzaju pismo było sporządzone i podpisane przez adwokata lub radcę prawnego. Zdaniem organu, oznacza to, że tylko wniosek spełniający ten wymóg może być przyjęty do rozpoznania. W konsekwencji, organ uznał, że skoro wniosek o wznowienie sporządziła i podpisała osobiście skarżąca, to, w oparciu o przepis art. 429 § 1 k.p.k., należało odmówić przyjęcia wniosku o wznowienie jako niedopuszczalnego z mocy ustawy. W końcowej części uzasadnienia Przewodniczący pouczył skarżącą o terminie i sposobie wniesienia, na wydane zarządzenie, skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Stosując się do powyższego pouczenia skarżąca, w ustawowym terminie, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 124k ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Wywiodła, że przepis ten stanowi podstawę do złożenia wniosku o wznowienie postępowania bezpośrednio przez ukaranego, ponieważ przepis ten wymienia jedynie osoby uprawnione do złożenia wniosku, tj. ukaranego, jego obrońcę, przełożonego dyscyplinarnego albo ministra właściwego do spraw wewnętrznych, a nadto osoby wymienione w ust. 4 tego przepisu i nie nakłada żadnych innych wymogów. Skarżąca uznała zatem, ze przywołany przepis nie nakłada obowiązku sporządzenia i podpisania wniosku przez adwokata lub radcę prawnego w imieniu którejkolwiek z osób uprawnionych, a wniosek taki może sporządzić zarówno ukarany, jak i jego obrońca. Tym samym, w ocenie skarżącej, uprawnienia do sporządzenia i podpisania wniosku o wznowienie, ustawodawca wyczerpująco uregulował w art. 124k ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, a w tej sytuacji pomocnicze stosowanie przepisów kodeksu postępowania karnego jest wykluczone. W odpowiedzi na skargę, Przewodniczący Komisji Odwoławczej przy Komendancie Głównym PSP wniósł o jej oddalenie. Przewodniczący powtórzył dotychczasowe argumenty uzupełniając je o stwierdzenie, że, wprawdzie przepis art. 124k ustawy o PSP wskazuje jedynie kategorie osób uprawnionych do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, ale jest on w swej treści zbliżony do art. 542 k.p.k., który to przepis także wskazuje krąg takich osób. Jednakże, jak podkreślił Przewodniczący, ustawodawca zarówno w odniesieniu do postępowania karnego, jak i, poprzez art. 124n ustawy o PSP, także w odniesieniu do postępowania dyscyplinarnego postawił wymóg, aby taki wniosek sporządzony był przez adwokata albo radcę prawnego. Organ zwrócił uwagę, że w tym zakresie ustawodawca urzeczywistnił obowiązującą na gruncie polskiego systemu prawa zasadę, iż wszelki nadzwyczajne środki zaskarżenia objęte są tzw. przymusem adwokackim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna. Unormowanie dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej strażaków ustawodawca zamieścił w rozdziale 11. ustawy o PSP (art. 115 - art. 124n). Unormowanie to nie ma jednak charakteru kompleksowego, o czym świadczy treść art. 124n tej ustawy, który stanowi, iż w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale, w zakresie postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Spośród przepisów rozdziału 11. ustawy o PSP kwestię wznowienia postępowania reguluje tylko jeden przepis, a mianowicie art. 124k. Normuje on tylko takie zagadnienia jak: krąg osób uprawnionych do złożenia wniosku (ust. 1) oraz podstawy wznowieniowe (ust. 2 i 3). Oznacza to, że w pozostałym zakresie należy zastosować odpowiednio przepisy k.p.k. korzystając z odesłania zamieszczonego przez ustawodawcę w art. 124n ustawy o PSP. Organ ww. przepisy k.p.k. zastosował i wydał stosowne zarządzenie, jednak nie dostrzegł, że na wydane zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku, skarżącej przysługiwało zażalenie, o którym mowa w art. 429 § 2 k.p.k. Zgodnie bowiem z tym przepisem na zarządzenie odmawiające przyjęcia środka odwoławczego na podstawie § 1 lub art. 120 § 2 przysługuje zażalenie, a wedle treści art. 545 § 1 k.p.k. w postępowaniu o wznowienie odpowiednie zastosowania mają obydwie jednostki redakcyjne przepisu art. 429 k.p.k. (w odróżnieniu np. od przepisu art. 425, czy art. 430 k.p.k.). Toteż, od wydanego przez Przewodniczącego zarządzenia o odmowie przyjęcia wniosku, skarżącej przysługiwało zażalenie do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym PSP. Taki tryb odwoławczy wynika z brzmienia, stosowanego odpowiednio, art. 429 § 1 k.p.k. i art. 530 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. oraz w zw. z art. 124n ustawy o PSP. Wprawdzie w przypadku Przewodniczącego Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej nie może być mowy o organie nadrzędnym (w art. 466 § 2 k.p.k. - "sądzie odwoławczym"), niemniej jednak wątpliwości powstałe na tym tle, na gruncie procedury karnej, usunął Sąd Najwyższy. I tak, w postanowieniu z dnia 11 maja 1999 r., sygn. akt V KO 3/99 (OSNKW 1997/7-8/45, LEX nr 36486), Sąd Najwyższy stwierdził, że: "w wypadku wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem sądu apelacyjnego lub Sądu Najwyższego, Prezes Sądu Najwyższego (Przewodniczący Wydziału, upoważniony sędzia – art. 93 § 2 k.p.k.) powinien, ewentualnie po podjęciu wstępnych czynności, wydać zarządzenie o odmowie przyjęcie tego wniosku (art. 429 § 1 k.p.k. i art. 530 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k.). Na zarządzenie o odmowie przyjęcia przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego, który rozpoznaje je jednoosobowo." Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie w pełni podziela powyższy pogląd Sądu Najwyższego. Skoro zatem nad Odwoławczą Komisją Dyscyplinarną przy Komendancie PSP nie ma organu nadrzędnego (tak jak nie ma sądu odwoławczego nad Sądem Najwyższym), to, gdy chodzi o kontrolę odwoławczą zarządzenia Przewodniczącego Komisji o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, zażalenie przysługuje do Komisji, która powinna rozpoznać je z uwzględnieniem unormowania art. 122 ust. 1 ustawy o PSP, tj. w składzie pięciu członków. Należy przy tym zauważyć, że zażalenie to jest również objęte przymusem adwokackim (art. 526 § 2 w zw. z art. 530 § 3 k.p.k. , por. także komentarz do art. 545 kodeksu postępowania karnego, [w:] J. Grajewski, L.K. Paprzycki, S. Steinborn, Kodeks postępowania karnego, Komentarz, Tom II. Zakamycze 2006). Tym samym, we wskazanych okolicznościach sprawy, K. T. nie spełniła warunku, o którym w art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Jak stanowi bowiem ten przepis, skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje już żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z tej przyczyny skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Odrębna kwestią jest prawidłowość pouczenia o środku zaskarżenia, które Przewodniczący zamieścił w zaskarżonym zarządzeniu. W świetle poczynionych uwag oczywistym jest, że pouczenie to było błędne, a Przewodniczący, wbrew powołanym przepisom k.p.k., nie pouczył skarżącej ani o prawie złożenia zażalenia do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym PSP ani o tzw. przymusie adwokackim, którym zażalenie takie jest objęte. Jednakże powyższe uchybienia nie czynią skargi dopuszczalną, a otwierają jedynie skarżącej możliwość zgłoszenia, w zawitym terminie 7 dni od daty ustania przeszkody, która spowodowała niedotrzymanie terminu złożenia zażalenia (termin 7 dni od daty doręczenia zarządzenia – art. 460 k.p.k.), wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia (art. 126 k.p.k.). Należy zaznaczyć, że wniosek taki, wraz z zażaleniem, skarżąca powinna złożyć w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia wraz z uzasadnieniem, ponieważ dopiero od tego dnia ustanie przyczyna uchybienia terminowi – w tym dniu skarżąca poweźmie wiadomość o niezależnej od niej przyczynie uchybienia (o błędnej treści skierowanego do niej pouczenia). Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 52 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.