II SA/Wa 746/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 lipca 2021 r. sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględniania wniosku o doręczenie odpisów z akt sprawy oddala skargę. Zaskarżonym aktem - przywołując art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 144 oraz 73 § 1 i 1a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), zwanej dalej "K.p.a." – Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] lutego 2020 r. o odmowie doręczenie p. B. J., zwanej dalej "Wnioskodawcą", odpisów z akt sprawy, dotyczącej jej skargi na nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych przez Wojewodę [...]. W uzasadnieniu orzeczenia przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - organ prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie ze skargi Wnioskodawcy, na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez Wojewodę [...], - pismami z 6 lutego 2020 r. organ poinformował strony postępowania, że w sprawie zgromadzono materiał dowodowy, wystarczający do wydania decyzji administracyjnej oraz o przysługujących stronom postępowania administracyjnego uprawnieniach - określonych w art. 10 § 1 i art. 73 § 1 K.p.a., - 24 lutego 2020 r. wpłynęło do organu pismo Wnioskodawcy; wniesiono w nim o: "(...) doręczenie skanów [na mój adres e-mail (...)] lub pocztą wszystkich wyjaśnień i dokumentów jakie Wojewoda złożył w sprawie, zawierających moje dane osobowe (...)", - sprawa jest rozpatrywana ponownie wobec skutecznego wniesienia zażalenia na postanowieniem o odmowie uwzględnienia żądania Wnioskodawcy, - zapewniono stronie postępowania administracyjnego prawo zapoznania ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami; art. 73 K.p.a. stanowi, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów; czynności dokonuje się w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a), - wskazanymi regulacjami przyznano stronie określone uprawnienia i jednocześnie precyzyjnie ustalono, w jaki sposób może je realizować - mianowicie przez zapoznawanie się z treścią znajdujących się w aktach dokumentów oraz utrwalanie na własny użytek zawartych w nich wiadomości; organ administracji publicznej jest natomiast jedynie obowiązany umożliwić stronie realizację tych uprawnień - zapewnić dostęp do akt, - stanowisko organu potwierdza wiele orzeczeń sądowoadministracyjnych - w szczególności w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z: - 29 marca 2001 r. (sygn. akt II SA 2580/00, opubl. M. Prawn. 2001/9/475), - 20 maja 2014 r. (sygn. akt II OSK 2997/12 – dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"), -13 lutego 2014 r. (sygn. akt I OSK 1806/12 – dostępne w CBOSA); przywołano też fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Wa 576/17): "Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 11/11, wykładnia literalna wskazanego przepisu art. 73 § 1 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że obowiązkiem organu jest jedynie umożliwić stronie wykonanie jej uprawnienia do zapoznania się z aktami sprawy, sporządzenia notatek i odpisów dokumentów, także z uwzględnieniem możliwości technicznych, jakimi dysponuje organ. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że to organ decyduje, w jakiej formie ma możliwość wywiązania się z obowiązku udostępnienia stronie akt sprawy. Strona nie może domagać się w sposób wiążący dla organu udostępnienia jej akt sprawy poprzez sporządzenie kserokopii dokumentów lub w innej wskazanej formie (por. wyrok NSA z 29 marca 2001 r. sygn. akt II SA 2580/00, wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 104/10). Z orzecznictwa sądów administracyjnych, ukształtowanego na tle art. 73 § 1 k.p.a., wynika, że strona może sama sporządzać kserokopie dokumentów z akt sprawy, jednak nie może żądać, aby takie kserokopie wykonywał i dostarczał sam organ administracji. Organ nie ma takiego obowiązku, albowiem sporządzanie notatek, czy odpisów z akt postępowania ustawodawca pozostawił stronie, niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych (por. np. wyrok NSA z 21 października 2011 r. sygn. akt II OSK 1462/10, wyrok WSA w Lublinie z 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Lu 790/10, wyrok WSA we Wrocławiu z 30 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 831/12, wyrok WSA w Białymstoku z 29 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 122/12). W wyroku z 5 lipca 2005 r. sygn. akt GSK 898/04 Naczelny Sąd Administracyjny podał, że: "Skoro strona ma prawo sporządzać notatki lub odpisy, to tym samym brak jest podstaw do odmowy sporządzenia tychże pism za pomocą kserokopiarki jak i innych nowoczesnych urządzeń. Nie oznacza to jednak, że strona postępowania może żądać, aby takie kserokopie wykonał i dostarczył sam organ, gdyż sporządzanie notatek czy odpisów z akt postępowania ustawodawca pozostawił stronie, niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych." Zatem, organ administracji publicznej nie jest zobowiązany do wykonywania w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego na wniosek strony czynności o charakterze techniczno- usługowym, bez względu na rodzaj czy charakter tej techniki (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 78/17)", - wobec skierowania przez Wnioskodawcę - pod adresem organu - prośby o przesłanie odpisów z akt sprawy, dąży on do przeniesienia ciężaru związanego z realizacją praw - jako strony postępowania - na prowadzący postępowanie organ administracji; oznacza to, że celem strony jest skorzystanie z uprawnień wymienionych w art. 73 § 1 K.p.a. bez konieczności stawienia się w siedzibie organu oraz osobistego wykonania tych praw; strona postępowania administracyjnego może skorzystać z prawa do przeglądania akt sprawy nie tylko osobiście, ale także przez przedstawiciela lub pełnomocnika; przepisy K.p.a. - umożliwiając stronie działanie w toku postępowania administracyjnego przez pełnomocnika - przyznają jej szeroką swobodę jego wyboru; z art. 33 § 1 K.p.a. wynika, że pełnomocnikiem strony postępowania administracyjnego może być każda (a w zatem dowolna) osoba fizyczna, mająca zdolność do czynności prawnych, - powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych jednoznacznie i bardzo precyzyjnie wyjaśniają i uszczegóławiają treść art. 73 § 1 i 1a K.p.a.; nie pozostawiają wątpliwości, jakie są obowiązki organu administracji publicznej przy realizacji prawa strony do przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów; przepisy te - przyznając stronie określone uprawnienia - jej samej pozostawiają ich wykonanie; strona nie może natomiast skutecznie domagać się od organu administracji przedsięwzięcia dodatkowych czynności, służących realizacji jej praw; nałożenie na organ administracji obowiązku umożliwienia stronie wglądu do akt sprawy nie oznacza, że winien on podjąć wszelkie działania, które pozwolą skorzystać z tego prawa, - podnoszone w zażaleniu argumenty (dotyczące doręczenie odpisów z akt sprawy), nie zasługują na uwzględnienie; żaden bowiem z przepisów K.p.a. - zwłaszcza art. 73 - nie może stanowić dla organu administracji publicznej podstawy do przesłania odpisów akt sprawy w celu umożliwienia stronie zapoznania się z nimi, - co do podniesionej w zażaleniu kwestii ogłoszonego na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii wskazano: okoliczność ta nie ma wpływu na realizację prawa strony postępowania do wglądu w akta sprawy; uprawnienie to jest realizowane bowiem z zachowaniem zasad reżimu sanitarnego. W skardze sformułowano następującą argumentację: - odmowa wydania kserokopii dokumentów jest bezpodstawna, - niezależnie od braku podstaw prawnych do odmowy wydania - przez urząd mający stać na straży nienaruszalności danych osobowych - kserokopii dokumentów, jego zachowanie jest naganne także ze względu na stan pandemii i nakaz nieprzemieszczania się przez osoby w podeszłym wieku; Wnioskodawca ma 73 lata, jest chory, po wielu operacjach i nie jest w stanie odbyć podróży po kserokopię, - centralny urząd państwowy ma ogromny aparat wykonawczy i narzędzia (kserokopiarka, skaner) do: - sporządzenia kserokopii, - wyliczenia należności za kserokopie, - ich wysyłki pocztą bądź drogą elektroniczną, - postanowienie odmowne stanowi o niewykonaniu obowiązku informacyjnego organu administracji - wynikającego z gwarancji konstytucyjnych i K.p.a., a przede wszystkim z nakazów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE ((Dz.Urz. UE L. nr 119. str. 1, ze zm.), zwanego dalej "RODO", - 4 maja 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. z 2019 r. poz. 730); ten kompleksowy akt prawny, zwany ustawą sektorową, nowelizuje 162 ustawy w celu zharmonizowania polskich przepisów z regulacjami wynikającymi RODO; zmiany dotyczą m.in. regulacji z zakresu postępowania administracyjnego; według znowelizowanego K.p.a., organy administracji publicznej wykonują wynikający z art. 13 ust. 1 i 2 RODO obowiązek informacyjny; dotyczy to niniejszej sprawy, - zaskarżone postanowienia o odmowie wydania z akt postępowania skargowego kserokopii dokumentów Wojewody [...], zawierających dane osobowe Wnioskodawcy, narusza "art. 11,12,13 i 15 ustawy o RODO"; odmowa wydania kserokopii dokumentów urzędowych, przez organ, mający stać na straży ochrony danych osobowych w Polsce, jest nie do przyjęcia w świetle konstytucyjnych gwarancji praworządności i nakazów RODO. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wobec nowych zarzutów Wnioskodawcy, dotyczących naruszenia RODO, wskazano: - RODO reguluje zasady przetwarzania danych osób fizycznych; powołany w skardze art. 11 RODO dotyczy zasad przetwarzania informacji niewymagających identyfikacji osób; art. 12 RODO zawiera regulację dotyczącą informowania podmiotu danych, prowadzenia komunikacji oraz realizacji uprawnień podmiotu danych; art. 13 RODO nakłada na administratora obowiązek informowania osoby, której dane dotyczą, gdy dane są pozyskiwane od tej osoby, określa: zakres obowiązku informacyjnego, termin jego realizacji oraz przewidziane zwolnienie z tego obowiązku; art. 15 RODO dotyczy z kolei praw, jakie przysługują podmiotowi danych - w tym dostępu do danych, uzyskania ich kopii oraz informacji na temat ich przetwarzania, - nie budzi wątpliwości, że organ jest administratorem danych osobowych Wnioskodawcy i je przetwarza w związku z realizacją ciążącego na administratorze obowiązku prawnego (art. 6 ust. 1 lit. c RODO) oraz wobec wykonywania zadań w interesie publicznym lub sprawowania powierzonej administratorowi władzy publicznej (art. 6 ust. 1 lit. e RODO); obowiązek informacyjny spełniono wobec Wnioskodawcy 25 listopada 2018 r.; wraz z wezwaniem do usunięcia braków formalnych pisma, doręczono mu wówczas klauzulę informacyjną (dowód: doręczenia w aktach sprawy), - Wnioskodawca nie odróżnia obowiązków organu, jako administratora jego danych osobowych, i jako organu prowadzącego zainicjowane przez Wnioskodawcę postępowanie administracyjne; utożsamia - wynikające z RODO - obowiązki informacyjne z powinnościami proceduralnymi w obszarze prowadzonego postępowania administracyjnego; nie czyni różnicy pomiędzy obowiązkiem, nałożony na administratora danych osobowych art. 15 ust. 3 RODO (administrator dostarcza osobie, której dane dotyczą, kopię danych osobowych podlegających przetwarzaniu), a powinnością nałożoną na organ administracji przez ustawodawcę na podstawie art. 73 K.p.a. (umożliwienie stronie wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów); reasumując - udostępnienie kopii danych osobowych nie jest jednoznaczne z udostępnieniem kopii dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy, prowadzonej w trybie określonym K.p.a., - argumenty Wnioskodawcy nie zasługują na uwzględnienie; żaden z przepisów K.p.a. - zwłaszcza art. 73 - nie nakłada na organ administracji publicznej obowiązku przesłania stronie odpisów akt sprawy - w celu umożliwienia zapoznania się z nimi, - na marginesie wskazano, że - z uwagi na wiek, stan zdrowia Wnioskodawcy, czy też ogłoszony na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii - strona postępowania administracyjnego może skorzystać z prawa do przeglądania akt sprawy nie tylko osobiście, ale także przez przedstawiciela lub pełnomocnika (art. 32 i 33 K.p.a.); tryb działania organu musi również uwzględniać wymogi bezpieczeństwa, związane ze stanem epidemii; prawodawca nie zdecydował się na zmianę uregulowań, dotyczących sposobu realizacji praw stron postępowania administracyjnego - w tym nie nałożył na prowadzące to postępowanie organy obowiązków eliminujących konieczność ich samodzielnej realizacji przez strony; może być to również wyrazem uwzględnienia utrudnionego funkcjonowania w warunkach epidemii samych, prowadzących te postępowania, organów. W dodatkowym piśmie procesowym (k. 26) Wnioskodawca podtrzymał zarzuty skargi. Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Sąd zważył, co następuje. Skargę oddalono. Nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Trafnie skonstatował organ administracji brak przesłanek dla uwzględnienie wniosku, dotyczącego udostępnienia akt sprawy w formie elektronicznej (skanów) bądź też przesłania w formie papierowej pocztą. Wobec przywołania jego trafnego stanowiska - także sformułowanego w odpowiedzi na skargę, w kwestii nowej argumentację Wnioskodawcy - ponowne jego powtarzanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje je za własne. Odnosząc się do argumentacji skargi wypada jedynie dodać co następuje. Zakres obowiązków organów - także więc działań organizacyjnych, czy technicznych, jakie w ogóle może podejmować, a finansowane jest to ze środków publicznych (koszty wykorzystania sprzętu technicznego, płace pracowników) - określają przepisy prawa. W takiej sytuacji ramy uprawnienia strony do zapoznania się z aktami administracyjnymi zakreśla treść art. 73 K.p.a. Przepis ten, co trafnie zauważa organ administracji, był wykładany w judykaturze i obecnie jego treść normatywna nie budzi wątpliwości (trafnie przywołał organ stanowiska sądów). Wskazane uwarunkowania nie uległy zmianie wobec wejścia w życie RODO, którego regulację znajdują bezpośrednie zastosowanie w sprawie. Wbrew wywodom Wnioskodawcy, ciążącego na administratorze danych osobowych obowiązku informacyjnego nie można utożsamiać z powinnością dostarczania kopii wszelkich dokumentów, gdzie dane osobowe konkretnego uczestnika postępowania występują. Przewidzianego art. 15 ust. 3 zd. 1 RODO obowiązku dostarczenia kopii danych osobowych przez ich administratora, nie można utożsamiać z powinnością przedłożenia wszelkich dokumentów, gdzie dane takie się znajdują, przez - wykonujący czynności urzędowe w ramach prowadzenia postępowania - organ administracji. Art. 73 § 1 K.p.a. realizuje z kolei wymagania, określone zdaniem wstępnym art. 15 ust. 1 RODO - dostęp do danych osobowych zainteresowanego. Strona postępowania uprawniona jest bowiem do przeglądania akt, gdzie znajdują się jej dane osobowe, w tym sporządzania odpisów. W takiej sytuacji, brak obowiązku dostarczania stronie postępowania (w formie elektronicznej bądź papierowej) dokumentów z akt sprawy, gdzie posłużono się jej danymi, nie uchybia treści art. 15 RODO – zgodnie z wymaganiami zakreślonymi art. 74a K.p.a. Trafnie też zauważa organ, że nie może być przesłanką odstąpienia od wyznaczonych bezpośrednio w K.p.a. reguł samo wystąpienie na terenie Rzeczpospolitej Polskiej stanu pandemii, o ile nie wprowadzono – w myśl regulacji szczególnych - odrębnych trybów dostępu do akt sprawy. Jak zasadnie zauważa też organ, gdy Wnioskodawca powinien - z uwagi na wiek bądź stan zdrowia - ograniczyć swoje przemieszczanie, realizację prawa dostępu do akt można realizować w drodze czynności pełnomocnika, którym może być każda osoba. Wobec powyższego Sąd nie dostrzegł – w świetle argumentacji skargi ani z urzędu – wad w zaskarżonym akcie, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. ----------------------- 2