II SA/Wa 748/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Ewa Grochowska – Jung, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską – oddala skargę – Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w [...], na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) zwanej dalej ustawą, odmówił przyjęcia M. K. na aplikację sędziowską. W uzasadnieniu wskazał, że o przyjęciu na wskazaną aplikację decyduje miejsce kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 powołanej ustawy, przy uwzględnieniu limitu miejsc na tej aplikacji wyznaczonego przez Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości zarządzeniem nr 223/11/DK z dnia 5 października 2011 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację sędziowską w 2011 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 10) wyznaczył limit 105 miejsc. W związku z tym, że strona ukończyła aplikację ogólną zajmując 142 pozycję na liście klasyfikacyjnej, Dyrektor KSSiP odmówił przyjęcia M. K. na aplikację sędziowską. W odwołaniu M. K. zarzuciła przekroczenie kompetencji przez Dyrektora KSSiP poprzez unieważnienie sprawdzianu dla aplikantów grupy A II rocznika aplikacji ogólnej z dnia 17 stycznia 2011 r. i zarządzenie jego ponownego przeprowadzenia; wyznaczenie terminu powtórnego sprawdzianu w sposób niezgodny z programem aplikacji oraz przepisami rozporządzenia, co zróżnicowało warunki sporządzenia sprawdzianu w porównaniu z aplikantami grupy B, a także naruszenie § 29 zarządzenia Dyrektora KSSiP nr 130/2010 z dnia 17 listopada 2010 r., poprzez dokonywanie oceny poszczególnych sprawdzianów wyłącznie przez jednego członka komisji egzaminacyjnej. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ powołał treść art. 16 ust. 2, art. 26 ust. 2 i ust. 3, art. 29 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz § 6 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 października 2011 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej (Dz. U. Nr 217, poz. 1292). Organ wskazał, powołując się na art. 29 ust. 4 w zw. z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy, że w zakresie kompetencji odwoławczych Ministra Sprawiedliwości leży ocena prawidłowości postępowania kończącego się wydaniem decyzji o przyjęciu albo odmowie przyjęcia na aplikację sędziowską lub prokuratorską. Aplikantem aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej może zostać osoba, która m.in. została umieszczona na liście klasyfikacyjnej kandydatów na miejscu w granicach limitów ogłoszonych na dany rok naboru. Minister wskazał, że podstawą wydania decyzji o odmowie przyjęcia M. K. na aplikację sędziowską był brak spełnienia przesłanki związanej z umieszczeniem na liście klasyfikacyjnej na pozycji w granicach limitu określonego zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 października 2011 r. (105 miejsc). Czynność sporządzenia listy klasyfikacyjnej jest czynnością materialno-techniczną, która nie wywołuje bezpośrednio skutków prawnych. W związku z tym jednak, że miejsce na liście w sposób pośredni skutki takie wywołuje, zadaniem organu II instancji było zbadanie, czy czynność ta dokonana została zgodnie z prawem, a w przypadku stwierdzenia ewentualnych naruszeń przepisów proceduralnych stwierdzenie, czy mogło to mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Minister stwierdził, że miejsce M. K. na liście klasyfikacyjnej, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy ustalono prawidłowo, w konsekwencji czego brak było w ocenie organu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Odwołująca się umieszczona została na liście klasyfikacyjnej na miejscu 142, a zatem poza limitem wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości. Organ wskazał, że w postępowaniu związanym z naborem na aplikację sędziowską możliwość wniesienia odwołania została przewidziana jedynie od decyzji Dyrektora KSSiP, który jednak nie przeprowadza i nie ustala ocen ze sprawdzianów i praktyk. Ocen tych nie ustala również Minister Sprawiedliwości. Do kompetencji Dyrektora należy dokonanie ostatecznego ustalenia miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej. Ustalenie liczby punktów uzyskanych przez kandydata ze sprawdzianów i praktyk pozostaje w sferze ustaleń faktycznych organu podejmującego decyzję o przyjęciu na aplikację sędziowską lub prokuratorską. Organ I instancji ma zatem obowiązek odniesienia się do liczby punktów uzyskanych ze sprawdzianów i praktyk, a organ odwoławczy powinien ustalić, czy liczba ta została prawidłowo ustalona. Organ zaznaczył, że w toku postępowania odwoławczego mogą być poprawiane błędy rachunkowe oraz weryfikowana zgodność formalna ocen wystawionych przez komisje oraz ocen wystawionych przez patronów i patrona koordynatora. Minister nie ma natomiast, podobnie jak Dyrektor, uprawnień do merytorycznego podważania ocen ze sprawdzianów wystawionych przez komisję lub ocen wystawionych przez patronów z praktyki. Minister Sprawiedliwości nie stwierdził, aby przy wyliczaniu punktów Dyrektor KSSiP popełnił błędy rachunkowe, natomiast oceny ze sprawdzianów i praktyk mieszczą się w ustawowej skali i są zgodne z kryteriami ocen sporządzonymi przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu. Z tych względów odwołanie nie mogło zostać uwzględnione. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że działając na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 8 i 11 ustawy, Dyrektor KSSiP ma prawo ingerować w formalną prawidłowość prac komisji sprawdzianowej. Uchybienie w trakcie przeprowadzania egzaminu w dniu 17 stycznia 2011 r. miało właśnie taki charakter. Na skutek błędu część aplikantów miała dostęp do rozwiązania kazusu. Ingerencja Dyrektora Szkoły była jego obowiązkiem i nie naruszała niezależności komisji sprawdzianowej. Minister nie stwierdził, aby sprawdzian powtórkowy został przeprowadzony w sposób sprzeczny z przepisami prawa lub różnił się od sprawdzianów, w których uczestniczyli pozostali aplikanci. Zakres przedmiotowy, zasady i sposób ustalenia ocen ze sprawdzianów był jednakowy dla wszystkich aplikantów aplikacji ogólnej tego rocznika. Minister stwierdził również, odnosząc się do zarzutu sprawdzania egzaminu przez jednego członka komisji, iż sprawdziany wszystkich aplikantów są sprawdzane przez komisję sprawdzianową. Procedura sprawdzania polega na referowaniu pracy sprawdzianowej przez jednego z nich i wspólnego podejmowania decyzji przez wszystkich członków komisji, co do jej oceny. O wspólnym procedowaniu świadczą podpisy wszystkich członków komisji sprawdzianowej nie tylko na protokołach, będących częścią ich pracy, ale na większości prac pisemnych aplikantów. W przypadku odwołującej świadczą o tym arkusze ocen z podpisami trzech członków komisji sprawdzianowej oraz protokoły komisji egzaminacyjnej. Wobec braku podstaw do zmiany liczby punktów M. K., organ stwierdził, że decyzja organu I instancji była prawidłowa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. wniosła o uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości oraz decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 15 ust. 1, ust. 2 pkt 11, art. 10 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 25 pkt 3 oraz art. 26 ust. 3 w zw. z art. 29 ust. 2 ustawy poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że nie nastąpiło przekroczenie kompetencji Dyrektora KSSiP polegające na unieważnieniu sprawdzianu dla aplikantów grupy A II rocznika aplikacji ogólnej, który odbył się 17 stycznia 2011 r. i zarządzenie jego ponownego przeprowadzenia dokonane zarządzeniem z dnia 14 lutego 2011 r., 2. art. 25 ust. 3 i art. 52 pkt 2 ustawy w zw. z § 3 ut. 1 i § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej przez nieuzasadnione przyjęcie, że wyznaczenie terminu powtórnego sprawdzianu z tematyki postępowania przygotowawczego nie nastąpiło w sposób niezgodny z programem aplikacji oraz przepisami rozporządzenia w istotny sposób różnicując warunki sporządzania sprawdzianu w porównaniu z aplikantami grupy B, 3. art. 7 k.p.a. w zw. z § 29 zarządzenia Dyrektora KSSiP nr 130/2010 z dnia 17 listopada 2010 r. przez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, iż nie miało miejsca dokonywanie oceny poszczególnych sprawdzianów wyłącznie przez jednego członka komisji egzaminacyjnej, co doprowadziło do różnicowania sposobu oceniania sprawdzianów. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie kwestionuje decyzji Dyrektora KSSiP w zakresie prawidłowości rachunkowej umieszczenia na 142 miejscu listy klasyfikacyjnej aplikantów aplikacji ogólnej. Kwestionuje natomiast dobór ocen decydujących o umieszczeniu na tej liście, tj. wliczenie do sumy punktów uzyskanych ze sprawdzianów oceny ze sprawdzianu z tematyki postępowania przygotowawczego z dnia 16 kwietnia 2011 r. zamiast z dnia 17 stycznia 2011 r. oraz całokształt postępowania, który miał, a co najmniej mógł mieć wpływ na ogólną sumę punktów decydujących o kolejności na liście. Skarżąca zarzuciła, że Minister, odnosząc się do zarzutu braku kompetencji Dyrektora do unieważnienia sprawdzianu, ograniczył się do wskazania, że Dyrektor miał obowiązek ingerencji w sprawdzian i unieważnienie go nie naruszało niezależności komisji sprawdzianowej. Nie uzasadnił natomiast, skąd wynika taki obowiązek i dlaczego taką decyzję powinien podjąć Dyrektor KSSiP, a nie komisja sprawdzianowa. Dodatkowo skarżąca podniosła, że ponowny termin egzaminu, który został unieważniony, powinien zostać wyznaczony na zjeździe poprawkowym lub na tym samym zjeździe, co zakwestionowany sprawdzian. Skarżąca wskazała, że priorytetem w tym zakresie powinno być umożliwienie aplikantom grupy A odpowiedniego przygotowania, a tym samym stworzenie rzeczywiście porównywalnych warunków w stosunku do grupy typu B. Uzasadniając trzeci zarzut skarżąca wskazała, że od początku aplikacji podpisywanie prac przez całą komisję nie było praktykowane. W ocenie strony Minister powinien był powziąć co najmniej wątpliwość co do faktycznej procedury oceniania prac. Zdaniem strony, organ naruszył art. 7 k.p.a., gdyż nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie powołał się na dotychczasowe ustalenia. Organ ponownie wskazał, że Dyrektor KSSiP ma prawo ingerować w formalną prawidłowość prac komisji sprawdzianowej. Uchybienie w trakcie przeprowadzania egzaminu w dniu 17 stycznia 2011 r. miało taki właśnie charakter. Na skutek błędu i niedopatrzenia część aplikantów miała dostęp do rozwiązania kazusu. Ingerencja Dyrektora Szkoły była w tej sytuacji jego obowiązkiem i nie naruszała niezależności komisji sprawdzianowej. Zarzuty skargi organ uznał za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji, odpowiadają prawu. Na wstępie wskazania wymaga, że zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.), decyzję o przyjęciu na aplikację sędziowską albo prokuratorską Dyrektor Krajowej szkoły wydaje według kolejności umieszczenia kandydatów na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2, do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje. Stosownie zaś do art. 26 ust. 3 tej ustawy, o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta z zaliczonych sprawdzianów oraz łącznej oceny przebiegu praktyk. W przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez aplikantów o kolejności decyduje suma punktów stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta ze sprawdzianów. Przepis art. 18 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Minister Sprawiedliwości zarządzeniem nr 223/11/DK z dnia 5 października 2011 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację sędziowską w 2011 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 10) wyznaczył limit 105 miejsc. M. K. umieszczona została zaś na 142 miejscu listy klasyfikacyjnej aplikantów aplikacji ogólnej, co zasadnie skutkowało odmową przyjęcia wymienionej na aplikację sędziowską. Sama skarżąca nie kwestionuje prawidłowości rachunkowej ustaleń w zakresie wyliczenia punktów, skutkujących umieszczeniem jej na 142 miejscu listy. W ocenie Sądu, organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, w wyniku którego ustalono wskazane wyżej miejsce skarżącej na liście klasyfikacyjnej. Zaznaczyć należy, że w toku postępowania odwoławczego dotyczącego umieszczenia na liście klasyfikacyjnej mogą być poprawiane błędy rachunkowe oraz weryfikowana zgodność formalna ocen wystawionych przez komisje, nie podlega natomiast merytorycznemu badaniu sama ocena wystawiona przez komisje. Niezasadne są w ocenie Sądu zarzuty skargi dotyczące prawidłowości wystawienia przez komisje ocen ze sprawdzianów. Minister Sprawiedliwości dokonał badania w tym zakresie i stwierdził, że o wspólnym procedowaniu przez członków komisji świadczą arkusze ocen z podpisami trzech członków komisji sprawdzianowej oraz protokoły komisji egzaminacyjnej. Organowi nie można zarzucić w niniejszej sprawie – z powodu wyłącznie przekonania skarżącej opartego na wypowiedziach innych aplikantów – naruszenia zasady prawdy obiektywnej. Nie znajdują uzasadnienia również pozostałe zarzuty skargi, w tym zarzut naruszenia art. 25 ust. 3, art. 52 pkt 2 ustawy w zw. z § 3 ust. 1 i § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej. Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że w trakcie aplikacji ogólnej aplikanci odbywają zajęcia w Krajowej Szkole oraz praktyki zgodne z programem aplikacji. Przepis art. 52 pkt 2 ustawy stanowi zaś delegację ustawową dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia. Z kolei zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia wydanego na podstawie powołanego przepisu, aplikanci odbywają zajęcia w siedzibie Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, zwanej dalej "Krajową Szkołą" przez pięć dni w tygodniu, w wymiarze do ośmiu jednostek lekcyjnych dziennie, po 45 minut każda, lecz nie dłużej niż przez trzy tygodnie w jednym cyklu. Z kolei ostatni z powołanych przez skarżącą przepisów, tj. § 7 ust. 2 powołanego rozporządzenia stanowi, iż sprawdzian, o którym mowa w ust. 1, odbywa się w Krajowej Szkole, w terminie określonym w programie aplikacji. Sprawdzian przeprowadza 3-osobowa komisja powołana przez Dyrektora Krajowej Szkoły spośród jej wykładowców biorących udział w szkoleniu aplikantów. W ocenie skarżącej przepisy te zostały naruszone z powodu nieprawidłowego wyznaczenia powtórnego sprawdzianu z zakresu postępowania przygotowawczego, co skutkowało zdaniem strony różnymi warunkami – w porównaniu z aplikantami grupy B – sporządzenia sprawdzianu. Sąd twierdzeń strony nie podziela. Przede wszystkim zauważyć należy, że zarzuty skarżącej we wskazanym wyżej przedmiocie mają źródło w przekonaniu, iż Dyrektor Szkoły nie posiadał uprawnień do unieważnienia sprawdzianu aplikantów grupy A, który odbył się w dniu 17 stycznia 2012 r. W sprawie jest bezsporne, że Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury zarządzeniem nr 26/2011 z dnia 14 lutego 2011 r. unieważnił sprawdzian dla aplikantów z grupy A II rocznika aplikacji ogólnej, który odbył się w dniu 17 stycznia 2011 r. i zarządził jego ponowne przeprowadzenie. W świetle przepisu art. 15 ust. 2 pkt 11 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, na podstawie którego wydano niniejsze zarządzenie, do zadań Dyrektora Krajowej Szkoły należy wydawanie zarządzeń i poleceń porządkowych. Jednocześnie, zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 8 ustawy, Dyrektor realizuje zadania związane z prowadzeniem m.in. aplikacji ogólnej oraz przygotowywaniem i przeprowadzaniem naboru m.in. na aplikację sędziowską. Nie można zgodzić się więc ze skarżącą, że Dyrektor Szkoły nie posiada – w ramach zadań związanych m.in. z prowadzeniem aplikacji - uprawnień do wydawania zarządzeń mających na celu zapewnienie prawidłowości prowadzenia aplikacji, czy prawidłowości naboru na aplikację sędziowską. Nadto, ustawodawca określając zadania Dyrektora Krajowej Szkoły użył w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy zwrotu "w szczególności", co oznacza, że zadania wymienione w punktach 1-11 nie stanowią katalogu zamkniętego. Niezależnie od powyższego, stwierdzić należy, że działanie Dyrektora Krajowej Szkoły polegające na unieważnieniu sprawdzianu dla aplikantów mieści się w zakresie realizowania zadań związanych z prowadzeniem aplikacji (art. 15 ust. 2 pkt 8 ustawy). Powołanie w zarządzeniu nr 26/2011 z dnia 14 lutego 2011 r. wyłącznie przepisu art. 15 ust. 2 pkt 11 ustawy, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zarzuty skarżącej w tym zakresie nie są więc zasadne. Nieuzasadnione są wobec powyższego również zarzuty strony dotyczące warunków przeprowadzenia ponownego egzaminu. Pamiętać należy, że sprawdzian z tematyki postępowania przygotowawczego z dnia 17 stycznia 2011 r. został unieważniony z tego powodu, że część aplikantów miała dostęp do rozwiązania kazusu. To zatem ta okoliczność, a nie wyznaczenie nowego terminu sprawdzianu, prowadziłaby – gdyby nie jego unieważnienie przez Dyrektora Krajowej Szkoły – do nierówności szans aplikantów. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w wyroku.