II SA/Wa 754/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie WSA Jacek Fronczyk Andrzej Kołodziej Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2013 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych - oddala skargę - Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z [...] lutego 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpoznaniu odwołania J. K. (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z [...] grudnia 2012 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z [...] lipca 2012 r. w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prokuratura Okręgowa w [...] pismem z [...] lipca 2012 r. powiadomiła [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej o przedstawieniu J. K. zarzutu popełnienia czynu z art. 266 § 1 K.k. i inne. W związku z powyższym, [...] Komendant Wojewódzki PSP, decyzją nr [...] z [...] lipca 2012 r., zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy. Wnioskiem z [...] listopada 2012 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji. Powołał się na brak podstawy prawnej do jej wydania, twierdząc, że zgodnie z art. 266 § 3 K.k., zarzucany mu czyn nie jest przestępstwem umyślnym ściganym z oskarżenia publicznego, ani też przestępstwem skarbowym umyślnym, w związku z czym nie są spełnione przesłanki z art. 39 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Decyzja została wydana zatem z rażącym naruszeniem prawa. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, postanowieniem z [...] grudnia 2012 r., wszczął postępowanie nieważnościowe w przedmiotowej sprawie, a następnie decyzją z [...] grudnia 2012 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z [...] lipca 2012 r. w sprawie zawieszenia w czynnościach służbowych. W uzasadnieniu organ wskazał, że w celu sprawdzenia czy zaskarżona decyzja spełnia przesłanki opisane w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. trzeba porównać treść art. 39 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej z treścią art. 266 K.k. Ustawodawca podzielił przestępstwa na ścigane z oskarżenia publicznego oraz ścigane z oskarżenia prywatnego. W ramach przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego występuje ściganie z urzędu oraz ściganie na wniosek pokrzywdzonego. Istnieje zatem grupa przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, ale na wniosek osoby pokrzywdzonej. Pragmatyki służb mundurowych określają różne czynności organów służbowych w zależności od rodzaju popełnionych przestępstw lub postępowania karnego wobec funkcjonariuszy, dotyczące zawieszenia w czynnościach służbowych lub zwolnienia ze służby i są do siebie zbliżone. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1601/09 organ wskazał, że: "Pojęcie "przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego", podobnie jak pojęcie "przestępstwo umyślne" są kategoriami prawa karnego. O tym bowiem, czy z tego rodzaju przestępstwami mamy w konkretnym przypadku do czynienia, stanowi kodeks karny, a dokładnie – jego część szczególna. Dzieli ona przestępstwa na dwie kategorie, tj. ścigane z oskarżenia publicznego i ścigane z oskarżenia prywatnego. Powyższe rozróżnienie ustawodawca dokonuje poprzez zamieszczenie (w przypadku przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego), w treści danego przepisu stosownej wzmianki. Pozostałe przestępstwa, nie zawierające takiej wzmianki, są ścigane z oskarżenia publicznego, tj. innymi słowy – z urzędu. Powyższy podział jest czytelny i jednoznaczny, a dokonuje go prawo karne materialne, mając na względzie stopień niebezpieczeństwa danego czynu. Przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego zawierają bowiem mniejszy ładunek społecznego niebezpieczeństwa, a ponadto, obowiązkowe wkraczanie przez organ ścigania w przypadku ich popełnienia, jest niejednokrotnie niewskazane, z uwagi na możliwość pogłębienia konfliktu. Nie można zatem wspomnianego materialnoprawnego podziału przestępstw zmieniać, w oparciu o sposób wszczęcia procesu karnego". Następnie organ przytoczył wyrok WSA w Bydgoszczy, dotyczący strażaka PSP (sygn. akt II SA/Bd 455/1), w którym stwierdzono: "Przyjmując za kryterium tryb ścigania, przestępstwa dzielą się na ścigane z oskarżenia publicznego i prywatnego. Część przestępstw ścigana jest na wniosek pokrzywdzonego, albowiem ustawodawca pozostawił w rękach pokrzywdzonego decyzję co do ścigania. Z chwilą złożenia wniosku o ściganie, przestępstwo to staje się ścigane z oskarżenia publicznego." Art. 266 Kodeksu karnego w § 3 stwierdza, że ściganie przestępstwa określonego w § 1 następuje na wniosek pokrzywdzonego. Jest to zatem przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, po uprzednim złożeniu wniosku przez pokrzywdzonego. Ale nie jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego, taki tryb ścigania przy niektórych przestępstwach jest wyraźnie określony, np. art. 212 Kodeksu karnego. Konkludując organ stwierdził, że przestępstwo opisane w art. 266 K.k. nie jest ścigane z oskarżenia publicznego, co prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja posiada podstawę prawną oraz nie narusza prawa, zatem brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. K., wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie nieważności decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych. Skarżący argumentował, że przepis art. 39 ust. 1 ustawy o PSP stanowi jedynie o przestępstwach ściganych z oskarżenia publicznego (z urzędu) i nie można go rozszerzać na przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego na wniosek. Oznacza to, że postawienie zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 266 K.k. nie mogło stanowić przesłanki do zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych. Minister Spraw Wewnętrznych, po rozpatrzeniu odwołania, wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności omówił przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Następnie podał, że materialnoprawną podstawę zawieszenia skarżacego w czynnościach służbowych stanowił art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, zgodnie z którym strażaka zawiesza się w czynnościach służbowych, na czas nie dłuższy niż 3 miesiące, w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. Organ stwierdził, że użycie zwrotu "zawiesza się" oznacza obligatoryjny charakter tegoż przepisu, zatem zaistnienie przesłanki w postaci wszczęcia przeciwko strażakowi postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego bezwzględnie zobowiązuje organ do wydania decyzji określonej w powołanym przepisie. Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie jest niesporne, że Prokuratura Okręgowa w [...] przedstawiła J. K. zarzut popełnienia czynu z art. 266 § 1 K.k. i inne oraz przesłuchała go w charakterze podejrzanego. Dalej organ zauważył, że przestępstwo ujawnienia lub wykorzystania cudzej tajemnicy z art. 266 § 1 K.k. ścigane jest wyłącznie na wniosek pokrzywdzonego. Pokrzywdzonym w tym przypadku jest podmiot uprawniony do wyrażenia zgody na ujawnienie lub wykorzystanie danej informacji, choćby to nie on zapoznał z nią sprawcę. Istota wniosku polega bowiem jedynie na tym, że uruchamia on postępowanie, które toczy się z urzędu. W ocenie organu, dokonując analizy art. 266 § 1 K.k., należy mieć na względzie art. 10 § 1 K.p.k. oraz art. 12 § 1 K.p.k. Przepis art. 10 § 1 K.p.k. stanowi, że organ powołany do ścigania przestępstw jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania oskarżenia – o czyn ścigany z urzędu. Z wyjątkiem wypadków określonych w ustawie lub w prawie międzynarodowym nikt nie może być zwolniony z odpowiedzialności za popełnienie przestępstwa Natomiast zgodnie z art. 12 § 1 K.p.k. w sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się z urzędu. Organ ścigania poucza osobę uprawnioną do złożenia wniosku o przysługującym jej uprawnieniach. Postępowanie w sprawach o przestępstwa wnioskowe toczy się bowiem, podobnie jak i postępowanie w innych sprawach ściganych z oskarżenia publicznego, z urzędu, tyle tylko, że – jak stanowi § 1 przepisu art. 12 K.p.k. – dzieje się tak dopiero z chwilą złożenia wniosku. Organ odwołał sie do stanowiska zajętego przez Sąd Najwyższy w wyroku z 31 lipca 2001 r. (II KKN 220/01, OSPriP 2002, Nr 2, poz. 5), w którym stwierdzono, iż zgodnie z art. 12 § 1 K.p.k., w sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek, postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się z urzędu, czyli jest publiczno skargowe. Wobec przedstawionego przez Prokuraturę Okręgową w [...] skarżacemu zarzutu popełnienia czynu z art. 266 § 1 K.k., [...] Komendant Wojewódzki PSP miał – w ocenie organu – podstawy do zawieszenia go w czynnościach służbowych, na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. Tak więc prezentowaną przez skarżącego interpretację art. 266 § 1 K.k., w świetle przedstawionej argumentacji, organ uznał za chybioną. Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma znaczenia, jaki podmiot złożył wniosek o ściganie, ani nie ma znaczenia, na jak długi okres nastąpiło zawieszenie w czynnościach służbowych (do trzech miesięcy). Nie są również istotne inne sprawy, jak wyniki kontroli wewnętrznej, dokumentacja przetwarzania danych osobowych czy warunki, jakim powinny odpowiadać urządzenia i systemy informatyczne. W konkluzji organ stwierdził, że zarzuty skarżącego są nieuzasadnione, gdyż [...] Komendant Wojewódzki PSP w sposób prawidłowy zastosował instytucję zawieszenia strażaka w czynnościach służbowych, a Komendant Główny PSP zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o zawieszeniu go w czynnościach służbowych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. K. Wnosząc o uchylenie wszystkich wydanych decyzji w całości. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że decyzja [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z [...] lipca 2012 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Podniósł, że przepis art. 39 ust. 1 ustawy o PSP precyzyjnie określa, kiedy ma zostać zastosowany środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Zdaniem skarżącego stanowi on jedynie, o "przestępstwach ściganych z oskarżenia publicznego" (z urzędu), zatem nie można rozszerzać stosowania tego przepisu do "przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, na wniosek pokrzywdzonego". Zdaniem skarżącego wszczęcie postępowania o popełnienie przestępstwa ściganego na wniosek pokrzywdzonego, w ogóle nie pozwala na zawieszenie strażaka w czynnościach służbowych. Istotne jest bowiem, że przepisy rozróżniają jedynie kryterium umyślności oraz nieumyślności popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu. Skarżący podniósł również, że pismo Prokuratury Okręgowej z [...] lipca 2012 r., powiadamiające [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP o przedstawieniu zarzutu i przesłuchaniu strażaka w charakterze podejrzanego, nie ma oparcia w przepisach prawa zezwalających na przetwarzanie takich danych osobowych. Pismo to zostało wysłane po uprzedniej prośbie [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP o informację o statusie całej sprawy. Skarżący podkreślił przy tym, że to jedynie [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decydował o ściganiu lub też nie, ponieważ bez jego wniosku postępowanie nie mogło się toczyć – a to oznacza, że [...]KW PSP również pośrednio zdecydował o powstaniu przyczyny zawieszenia strażaka, a taka sytuacja powinna być wykluczona, ponieważ przepis art. 39 ust. 1 ustawy o PSP, ma za zadanie ochronę służby, przed przestępstwami o wysokim ładunku szkodliwości społecznej, w przypadku których interwencja organów ścigania jest bezwzględnie wymagana. W ocenie skarżącego główny dowód postępowania, tj. informacja o postawieniu skarżącemu zarzutu, uzyskany został w sposób niezgodny z prawem, co stanowi zaprzeczenie wymagań praworządności. Skarżacy zauważył rówież, że w art. 266 § 1 K.k. jest mowa o tym, że podejrzany o popełnienie tego czynu wykorzystał informacje, z którymi zapoznał się w związku z pełnioną funkcją i wykonywaną pracą. Skarżacy natomiast nigdy nie miał udostępnionych informacji, o wykorzystanie których został podejrzany. W konkluzji skarżący stwierdził, że powyższe uchybienia doprowadziły do naruszenia art. 7 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Sąd nie orzeka natomiast co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego. Dokonując oceny zasadności skargi J. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych, Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie skarżący kwestionuje prezentowany przez organ pogląd, że katalog przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, do którego odwołuje się przepis art. 39 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), obejmuje również przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego na wniosek pokrzywdzonego. Powyższy przepis stanowił materialnoprawną podstawę decyzji, mocą której skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o PSP strażaka zawiesza się w czynnościach służbowych, na czas nie dłuższy niż 3 miesiące, w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. W sprawie niesporne jest, że skarżącemu przedstawiono zarzut popełnienia czynu z art. 266 § 1 K.k. Stosownie do § 3 tego przepisu ściganie przestępstwa określonego w § 1 następuje na wniosek pokrzywdzonego. Wbrew stanowisku skarżącego uzależnienie ścigania niektórych przestępstw od wniosku pokrzywdzonego nie powoduje, iż przestępstwa te tracą charakter przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego. O tym bowiem, czy mamy do czynienia z przestępstwem ściganym z oskarżenia publicznego, czy z oskarżenia prywatnego stanowią zasady określone w Kodeksie postępowania karnego i część szczególna Kodeksu karnego. Jak wskazał NSA w wyroku z 28 maja 2010 r., I OSK 1601/09 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl), pojęcie "przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego", podobnie zresztą jak pojęcie "przestępstwo umyślne" są kategoriami prawa karnego. O tym bowiem, czy z tego rodzaju przestępstwami mamy w konkretnym przypadku do czynienia, stanowi Kodeks karny, a dokładnie jego część szczególna. Dzieli ona przestępstwa na dwie kategorie, tj. ścigane z oskarżenia publicznego i ścigane z oskarżenia prywatnego. Powyższego rozróżnienia ustawodawca dokonuje poprzez zamieszczenie (w przypadku przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego), w treści danego przepisu stosownej wzmianki. Pozostałe przestępstwa, niezawierające takiej wzmianki, są ścigane z oskarżenia publicznego, tj. innymi słowy – z urzędu. Kodeks postępowania karnego przewiduje dwa tryby inicjowania postępowania karnego: 1. z oskarżenia publicznego, 2. z oskarżenia prywatnego. Ściganie z oskarżenia publicznego może przyjąć postać trybu bezwarunkowego, w którym toczy się znakomita większość spraw karnych oraz trybu warunkowego, na który składa się: – ściganie na wniosek określonej osoby, instytucji lub organu, – ściganie za zezwoleniem władzy, – uruchomienie przez subsydiarnego oskarżyciela posiłkowego sądowego postępowania publicznoskargowego (por. J. Gajewski /w:/ L. K. Paprzycki, S. Steinborn, Kodeks postępowania karnego. Komentarz.). Zgodnie z art. 12 § 1 K.p.k. w sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się z urzędu. Oznacza to, że jest postępowaniem publicznoskargowym (por. wyrok SN z 31 lipca 2001 r., II KKN 220/01, Lex nr 51172). Ściganie przestępstw z urzędu, lecz na wniosek jest jednym z trybów ścigania ex offico, przy którym posiadanie wniosku o ściganie, złożonego przez uprawniony podmiot, staje się przesłanką dodatnią do wszczęcia i kontynuowania postępowania karnego (por. Tomasz Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz.). Przepis art. 39 ust. 1 ustawy o PSP zawieszenie w czynnościach służbowych uzależnia od wszczęcia postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Brzmienie powyższego przepisu pozwala na wyprowadzenie jednoznacznego wniosku, że odnosi się on do wszystkich przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, a więc także do przestępstw, kórych ściganie uzależnione jest od woli pokrzywdzonego. Na podkreślenie zasługuje przy tym, że w sytuacji zaistnienia przesłanek określonych w omawianym przepisie organ jest zobligowany do zawieszenia strażaka w czynnościach służbowych. Wszystkie inne względy pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia przewidzianego tym przepisem. Z powyższego płynie wniosek, że zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7 K.p.a. jest nieuprawniony. Zauważyć przy tym należy, że zarzut ten de facto kierowany jest do decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych, a nie do decyzji podjętej w postępowaniu nieważnościowym, której legalność kontroluje Sąd w niniejszym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie organ dokonał prawidłowej wykładni art. 39 ust. 1 ustawy o PSP i prawidłowo go zastosował. Skarżącemu został postawiony zarzut popełnienia przestępstwa określonego w art. 266 § 1 K.k. Ściganie w tej sprawie nastąpiło – stosownie do art. 266 § 3 K.k. – na wniosek [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej. Uwzględniając powyższą okoliczność organ, w tym wypadku [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, był obowiązany do zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych na 3 miesiące. Wydając w tym zakresie stosowną decyzję organ prawidłowo odwołał się w podstawie prawnej decyzji do art. 39 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Bez wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia pozostaje okoliczność, iż ten sam organ złożył wniosek o ściganie i wydał decyzję zawieszającą skarżącego w czynnościach służbowych. Organy obowiązane są działać w zakresie określonej właściwości i przyznanych im uprawnień. W przedmiotowej sprawie organ takie działania, znajdujące źródło w przepisach prawa, podejmował, co prowadzi do wniosku, iż były to działania legalne. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, która – co zasługuje ponownie na podkreślenie – wydana została w trybie nadzwyczajnym, Sąd nie jest uprawniony do oceny legalności przetwarzania danych osobowych skarżącego. Uprawnienia w tym zakresie posiada Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, którego ewentualne rozstrzygnięcia mogą być przedmiotem kontroli sądowej. Reasumując Sąd uznał, że organ, wydając decyzję z [...] lipca 2012 r. w sprawie zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, działał w oparciu o przepis prawa, tj. art. 39 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, który obligował go do podjęcia rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Organ dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu i właściwie go zastosował. Zasadnie zatem organy odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z [...] lipca 2012 r., uznając zarzuty wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a dotyczące braku podstawy prawnej do wydania decyzji i wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, za nieuzasadnione. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalił.